O triunfo romano, orixinalmente en latíntriumphus, era unha cerimonia civil e rito relixioso da Roma antiga, realizada para celebrar e consagrar publicamente o éxito dun xefe militar, normalmente un cónsul, que levara as forzas romanas a unha vitoria ao servizo de Roma ou, orixinal e tradicionalmente, alguén que completara con éxito unha campaña militar no estranxeiro.
Os Fasti Triumphales (tamén chamados Acta Triumphorum ou Triumphalia) son placas de pedra erixidas no Foro Romano arredor do ano 12 a. C., durante o reinado do emperador Augusto. Son un calendario que enumera os maxistrados romanos honrados cun triunfo. Inclúen o nome formal do xeneral, os nomes do seu pai e avó, a cidade ou provincia que comandaba para a que se concedeu o triunfo e a data da procesión triunfal. Rexistran máis de 200 triunfos, desde os tres do lendario Rómulo[a] no ano 753 a. C. ata o de Lucio Cornelio Balbo no ano 19 a. C. Fragmentos de data e estilo similares de Roma e da Italia provincial parecen estar inspirados nos Fasti de Augusto e utilizáronse para cubrir algunhas das súas lagoas.[1][b]
Moitos relatos históricos antigos tamén mencionan triunfos. A maioría dos relatos romanos de triunfos foron escritos para impartir unha lección moral aos seus lectores, en lugar de proporcionar unha descrición precisa da procesión, os rituais e o seu significado. Esta falta de detalles só permite unha reconstrución aproximada, xeneralizada (e posiblemente enganosa) da cerimonia triunfal, baseada na combinación de varios relatos incompletos de diferentes períodos da historia romana.
O primeiro triunfo dedicouse a Rómulo por haber vencido os Ceninensi (pobo de orixe sabina) e matado o seu rei Acron, polo que foi aclamado polos romanos nun desfile no que cargou sobre os hombreiros a armadura do rei morto[2] e que comezara no Capitolio, pasando pola vía Sacra, o foro e rematara no templo de Xúpiter Feretri.[3] Plutarco descríbeo como un triunfo regular (Justus triumphus),[4] o primeiro dos triunfos romanos, pero censura a Dionisio de Halicarnaso, quen afirmou que Rómulo entrara nun carro tirado por cabalos cando todas as estatuas o representaron a pé. Foi Tarquinio Prisco ou o cónsul Publicola quen realizou un triunfo por primeira vez nun carro.
O día do seu triunfo, o xeneral, ou vir triumphalis (despois triumphator), lucía unha coroa triunfal de loureiro e a togapicta (pintada) triunfal, morada e bordada en ouro, que o identificaban como monárquico ou divino.[5] Desfilaba nun carro tirado por catro cabalos polas rúas de Roma co exército desarmado, os prisioneiros e o seu botín de guerra. No templo de Xúpiter, no Outeiro Capitolino, ofrecía ao deus un sacrificio e unha proba da vitoria. A mos maiorumrepublicana esixía que, a pesar destas honras extraordinarias, o xeneral se comportase con humildade digna, como un cidadán mortal que triunfaba en nome do Senado, do pobo e dos deuses de Roma. Inevitablemente, o triunfo proporcionou oportunidades extraordinarias para o avance persoal, ademais dos seus aspectos relixiosos e militares.
Moneda cuñada para celebrar o triunfo de Traxano sobre os dacios.
A maioría das festas romanas eran eventos do calendario, mentres que a tradición e a lei reservaban os triunfos para grandes vitorias e aseguraban que a celebración, a procesión, as festas e os xogos públicos promovesen a posición e os logros do xeneral. No período tardorepublicano, debido á crecente competencia entre os aventureiros político-militares que foron a semente do incipiente Imperio Romano, os triunfos eran extravagantes, estendéndose nalgúns casos a varios días de xogos e espectáculos públicos. Comezando polo Principado, o triunfo reflectiu a orde imperial e a preeminencia da familia imperial. O triunfo foi imitado intencionadamente polos estados medievais e posteriores coa celebración de "desfiles reais" e outros eventos cerimoniais.
↑Os tres triunfos de Rómulo son mencionados por Dionisio de Halicarnaso (Antiquitates Romanae, 2.54.2 e 2.55.5). Dionisio puido ver os Fasti. En troques, Livio (1.10.5-7) concede a Rómulo a spolia opima, non un triunfo. Ningún autor menciona os dous triunfos atribuídos polos Fasti ao último rei de Roma, Tarquinio. Véxase Beard (2007, p. 74 e notas 1 e 2).
↑A edición moderna estándar dos Fasti Triumphales é a do arqueólogo e epígrafe italiano Attilio Degrassi, en Inscriptiones Italiae, vol. XIII, fascículo 1 (Roma, 1947)
Versnel, H. S. (1970). Triumphus: An Inquiry Into the Origin, Development and Meaning of the Roman Triumph(en inglés). Leiden: E. J. Brill.
Zaho, Margaret A.; Bernstein, Eckhard (2004). Imago Triumphalis: The Function and Significance of Triumphal Imagery for Italian Renaissance Rulers(en inglés). Peter Lang Publishing Inc. ISBN978-0-8204-6235-6.
.jpg)
