Lingua onondaga

Lingua onondaga
Instancia de lingua lingua viva  Subclase de linguas iroquesas
Propiedades
Número de falantes 40 (2007)
Estado de lingua da UNESCO en perigo crítico
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ lingua indíxena ↳ linguas indíxenas de América do Norte ↳ linguas iroquesas
Localización  Orixinario de Ontario Nova York  País Estados Unidos de América Canadá
Códigos e identificadores Freebase /m/07hlvj ISO 639-3 ono ISO 639-5 ono IETF ono
Fontes e ligazóns
Wikidata

A lingua onondaga (cuxo autoglotónimo é Onoñdaʼgegáʼ nigaweñoʼdeñʼ; IPA: [onũdaʔɡeɡáʔ niɡawẽnoʔdẽʔ], literalmente "o onondaga é a nosa lingua") é unha lingua da familia iroquesa falada polo pobo onondaga, un dos pobos orixinarios que constituíron a Liga dos Iroqueses (Haudenosaunee).

Esta lingua fálase nos Estados Unidos e no Canadá, principalmente na reserva do centro do estado de Nova York e preto de Brantford, Ontario. Segundo datos de 2007 tiña 40 falantes, mais o seu número está a medrar dende 2010. O onondaga está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Uso e revitalización

Segundo o Atlas das linguas do mundo en perigo da UNESCO, hai uns 10 falantes nativos de onondaga en Nova York e 40 falantes nativos na Reserva das Seis Nacións en Ontario, no Canadá. A lingua chegou a estar en perigo pola presión do inglés como lingua do poder. Esta visión da lingua tamén se produciu nas escolas residenciais de todo o Canadá entre os anos 1800 e 1900. Os nenos da escola residencial india do Instituto Mohawk de Brantford, Ontario, foron castigados por usar a súa lingua.

O Centro de Linguas da Nación Onondaga (chamado Ne' Eñhadiweñnayeñdeʼnhaʼ, ou "eles coñecerán a lingua") leva a cabo esforzos de revitalización lingüística dende 2010. Os nenos aprenden a lingua onondaga na Onondaga Nation School e tamén hai clases dispoñibles para adultos. En setembro de 2015, anunciouse que quince adultos ingresarían nunha clase de inmersión lingüística a tempo completo en onondaga, despois da cal se converterían en profesores da lingua. No Canadá, Gawęnahwishe' Onǫda'gega' é un proxecto de dinamización que se lanzou en 2017 con seis novos estudantes. É un programa de inmersión para adultos que implementa o marco da Comisión Lingüística das Seis Nacións (SNLC). Están implicados na tradución da estación de radio local, na realización de programas coas escolas primarias e secundarias locais e en eventos de divulgación para a comunidade.

Véxase tamén

Bibliografía

• Abrams, Percy (2006). Onondaga Pronominal Prefixes (PDF) (PhD Dissertation). Buffalo: State University of New York. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 2024-02-04. 
• Chafe, Wallace L. (1970). A Semantically Based Sketch of Onondaga. Indiana University Publications in Anthropology and Linguistics 25. LCCN 73635849. OCLC 154558. 
• Michelson, Karin (1988). A Comparative Study of Lake-Iroquoian Accent. Dordrecht: Kluwer. ISBN 1-55608-054-9. LCCN 87-32340. 
• Woodbury, Hanni (1975a). "Onondaga Noun Incorporation: Some Notes on the Interdependence of Syntax and Semantics". International Journal of American Linguistics 41 (1): 10–20. doi:10.1086/465334. 
• Woodbury, Hanni (1975b). Noun Incorporation in Onondaga (PhD Dissertation). Yale University. 
• Woodbury, Hanni (2002). Onondaga-English/English-Onondaga Dictionary. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 080203733X. LCCN 2003279006. 
• Woodbury, Hanni (2018). A Reference Grammar of the Onondaga Language. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 9781487502829. LCCN 2019297966.