Ancash

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Departamento de Ancash
Rexión de Ancash
Peru - Ancash Department (locator map).svg
EstadoFlag of Peru.svg Perú
CapitalHuaraz
 • Poboación131.377 hab. (2011)
Cidade máis poboadaChimbote
Lingua oficialCastelán
Forma de gobernoGobernos Rexionais do Perú
Presidente
César Álvarez Aguilar
Fundado12 de febreiro de 1821
SuperficiePosto 12º
 • Total35 914,41 km²
PoboaciónPosto 9º
 • Total1 122 792 hab. (2011) hab.
 • Densidade29,6 hab./km²
Xentilicioancashino
Fuso horarioUTC-5
Dominio de Internet.pe
Prefixo telefónico51-43
Código ISOANC

Ancash ou Áncash é unha das 25 rexións do Perú. A súa capital é a cidade de Huaraz, mentres que a cidade máis desenvolvida é Chimbote.

Atópase na parte central e occidental do país. Limita co océano Pacífico polo oeste, polo norte co departamento de La Libertad, polo leste con Huánuco e polo sur con Lima. Abrangue gran parte da costa norte na súa parte occidental e unha gran sección da cordilleira dos Andes. Cunha poboación estimada no ano 2011 de 1 122 792 de habitantes, ten unha superficie de 36 mil km² que representa o 2,8% do territorio nacional.

No plano xeográfico, dentro do departamento diferéncianse claramente dous tipos de paisaxes: a chaira costeira árida que domina toda a zona occidental da rexión cun ancho máximo promedio de 15 km; e as zonas montañosas que ocupan o 72 % do territorio departamental, comprendendo os accidentes xeográficos das cordilleiras Blanca, Negra, Huallanca, Huayhuash e o Canón do Marañón que debido á súa situación na divisoria de augas continental, dan orixe a ríos moi importantes como o Santa e o Pativilca que desembocan no Océano Pacífico, e o Marañón, afluente do Amazonas que desembocará no Atlántico.

A historia de Áncash está vinculada ás tradicións culturais más temperás do Antigo Perú, desde o desenvolvementos das tradicións líticas do Arcaico polo 13 000 a.C, co home da Cova de El Guitarrero, até a influencia da civilización caral-supe, ademais de ter sido seo da chavín que posteriormente influíu nas culturas recuay e wari, para finalmente pertencer ao Tahuantinsuyo até a chegada dos colonizadores españois que aproveitaron o seu gran potencial mineiro e marítimo.

Áncash conta cun rico patrimonio histórico e natural, entre os que destacan os dous xacementos arqueolóxicos preincas Chavín de Huantar e Sechín, e as 340.000 hectáreas dedicadas a espazos naturais protexidos no Parque Nacional Huascarán e a Zona Reservada da Cordilleira de Huayhuash que se emprazan na serra departamental.

O departamento é a quinta economía do país por achegar ao Valor Agregado Bruto nacional un 3,5%. A importancia relativa da rexión no país é maior no caso dos sectores mineiro e pesqueiro. O 47,8% da poboación traballa no sector terciario, seguido do 37% no sector primario, e o 15,2% restante no sector secundario.[1]

Toponimia[editar | editar a fonte]

Áncash aparece como topónimo rexional por decisión do entón presidente Agustín Gamarra, quen participou na Batalla de Yungay (20 de xaneiro de 1839) no lado do exército chileno peruano, dirixido por Bulnes. Gamarra decretou o cambio de nome do daquelas departamento de Huaylas polo de Departamento de Ancachs o 28 de febreiro do mesmo ano; simultaneamente decretou cambiar de nome tamén a Yungay como vila de Ancachs.[2] Similarmente, en Chile hai unha poboación chamada Yungay denominada así a causa do mesmo episodio.

A quebrada de Ancash é unha corrente pequena de auga, próxima ao cerro de Pan de Azúcar, onde se desenvolveu o enfrontamento bélico que puxo fin á primeira invasión chilena ou Guerra da Confederación. Os naturais chámana Ankash raqra. No quechua ancashino existen as palabras anqash ('azul') e ankash (livián, lixeiro)[3]

Provincias[editar | editar a fonte]

Capitais entre parénteses
  1. Aija (Aija)
  2. Antonio Raimondi (Llamellín)
  3. Asunción (Chacas)
  4. Bolognesi (Chiquián)
  5. Carhuaz (Carhuaz)
  6. Carlos Fermín Fitzcarrald (San Luis)
  7. Casma (Casma)
  8. Corongo (Corongo)
  9. Huaraz (Huaraz)
  10. Huari (Huari)
  11. Huarmey (Huarmey)
  12. Huaylas (Caraz)
  13. Mariscal Luzuriaga (Piscobamba)
  14. Ocros (Ocros)
  15. Pallasca (Cabana)
  16. Pomabamba (Pomabamba)
  17. Recuay (Recuay)
  18. Santa (Chimbote)
  19. Sihuas (Sihuas)
  20. Yungay (Yungay)

Provinzen von Ancash.png

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Banco Central de Reserva del Perú. "Caracterización del departamento de Áncash." (PDF). Consultado o 11 de decembro de 2012. 
  2. Congreso Peruano. "Decreto para que el departamento de Huaylas sea denominado Ancachs" (PDF). Consultado o 11 de decembro de 2012. 
  3. «Diccionario quechua Ancash-Huaylas»(1976) editado polo Ministerio de Educación

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]