Cometa Halley

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Cometa Halley, fotografado en 1986.

O cometa Halley, tamén chamado 1P/Halley, é un cometa brillante de período intermediario que retorna ás rexións interiores do sistema solar cada 75,3 anos, aproximadamente. Ainda que o nome fai referencia ao astrómono ingles Edmund Halley por ter determinado a súa órbita e a súa reaparición periodica, o descubremento atribuese ao astrónomo Johan Georg Palitzsch que o descubriu o 25 de decembro de 1758, aproximadamente na data prevista por Halley para a súa reaparición (de ónde ven a tradición de consideralo como o cometa do nadal), chegou cun retardo de 618 días polo seu perihelio (ao ser perturbada a súa órbita por Xúpiter e Saturno).

Características[editar | editar a fonte]

Representación do 1P/Halley na escea XXXII do Tapiz de Bayeux. A inscrición en latín di Isti mirant stella

Orbita en torno do Sol na dirección oposta á dos planetas e ten unha distancia de perihelio de 0,59 unidades astronómicas; no afelio, a súa órbita esténdese alén da órbita de Neptuno sen pasar da órbita de Plutón, chegará ao afelio no ano 2024. Foi o primeiro cometa en ser recoñecido como periódico, calculo feito por Edmund Halley en 1696, co que demostrou que os cometas eran corpos que tiñan órbitas pechadas moi excéntricas . O cometa foi rexistrado por primeira vez en 240 a. C. e mostrouse visíbel a ollo nu en todas as súas 30 aparicións rexistradas. Na Gallaecia do século V d.C rexistrou a súa visita Hidacio de Chaves, os días 18 e 29 de xuño do ano 451 d.C. Nos anos 374, 607, 837 e 1066, presentaba un brillo maior que a máis brillante das estrelas do hemisferio norte. A aparición de 1066 ficou rexistrada nas tapizarías de Bayeux. O brillo do cometa, cando está no perihelio, ten sido interpretado como unha indicación de que este perde aproximadamente 3x1011 kg de gas e poeira en cada aparición; este valor representa cerca de 0,1% da súa masa total. As partículas de poeira maiores compoñen un grupo de meteoros que é atraído pola Terra dúas veces por ano. Isto ten como consecuencia as chuvias de meteoros Eta Aquáridas, no final de abril, e Oriónidas, no final de outubro. A masa deste fluxo de meteoros indica que o cometa está na media idade: foi capturado polo campo gravitacional de Xúpiter, que o obrigou a describir a órbita actual hai mais ou menos 200.000 anos atrás, nunha época en que o seu núcleo tiña aproximadamente 19 km de diámetro. Este núcleo agora ten máis ou menos 11 km de diámetro e dentro de 300.000 anos terá desaparecido completamente. O éxito da predición de Edmond Halley do retorno do seu cometa en 1759 foi considerado como unha proba sensacional da lei da gravitación de Newton. Na reaparición de 1986, a humanidade tiña xa 29 anos de era espacial e unha frota de naves espaciais, inclusive a sonda Giotto, foi enviada para observalo. Está previsto o seu retorno en 2061, tras un periplo de 76 anos.

Aparicións históricas[editar | editar a fonte]

O Halley foi o primeiro(1) cometa con período orbital (P) coñecido,o calculado por Halley, e por iso chámase técnicamente 1P ou 1P/Halley. Lembrar que os cometas son visibeis a ollo nú cando se aproximan ao perihelio,ao formar a cola, neste caso a partir duns tres meses antes e ata uns tres meses despois, sen descontar o tempo en que por estar demasiado preto do sol tampouco é visible de noite. Os perihelios dos seus pasos arredor do Sol son:

  • 1P/−465 (4 de xullo a 27 de agosto do 466 AC), Grecia (citado por Aristóteles e Plinio).
  • 1P/−239 (25 de maio do 240 AC), China (Chiang,1972), Mesopotamia.
  • 1P/−163 (12 de novembro 164 AC), Babilonia.
  • 1P/−86 (6 de agosto do 87 AC), Armenia.
  • 1P/−11 (10 outubro do 12 AC), China, hipótese de Cometa do Nadal.
  • 1P/66 (25 de xaneiro do 66 DC), Xudea.
  • 1P/141 (22 de marzo do 141)
  • 1P/ 218 (17 de maio do 218)
  • 1P/295 (20 de abril do 295)
  • 1P/374 (16 de febreiro do 374)
  • 1P/ 451 (28 de xuño 451), Idacio de Chaves.
  • 1P/ 530 (27 de setembro do 530)
  • 1P/607 (15 de marzo do 607)
  • 1P/684 (2 de outubro do 684)
  • 1P/760 (20 de maio do 760)
  • 1P/837 (28 de febreiro 837)
  • 1P/912 (18 de xullo 912)
  • 1P/ 989 (5 de setembro do 989)
  • 1P/1066 (20 de marzo do 1066), Tapizarías de Bayeux.
  • 1P/1145 (18 de abril do 1145)
  • 1P/1222 (28 de setembro do 1222)
  • 1P/1301 (25 de outubro do 1301)
  • 1P/1378 (10 de novembro do 1378)
  • 1P/1456 (9 de xuño do 1456)
  • 1P/1531 (26 de agosto do 1531), Petrus Apianus.
  • 1P/1607 (27 de outubro do 1607), Johannes Kepler.
  • 1P/1682 (15 de setembro do 1682)
  • 1P/1759 (13 de marzo do 1759), perihelio do primeiro retorno previsto por Halley.
  • 1P/1835 (16 de novembro do 1835)
  • 1P/1910 (20 de abril do 1910)
  • 1P/1986 (9 de febreiro do 1986)
  • Próximo perihelio previsto para o 28 de xullo do 2061.[1]

Chuvia de meteoros[editar | editar a fonte]

A Terra atravesa dúas veces ao ano a órbita do 1P/Halley, en maio e en outubro. A chuvia de meteoros das Eta Acuáridas ten o seu máximo no 6 de maio. A chuvia de meteoros das Oriónidas ten o seu máximo nos días 20 é 21 de outubro.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]