Teglatfalasar III
  | |
| Biografía | |
|---|---|
| Nacemento | valor descoñecido |
| Morte | 727 a. C. |
| Rei de Asiria | |
| 745 a. C. – 727 a. C. ← Assurnirari V – Shalmanasar V → | |
| Rei de Babilonia | |
| 729 a. C. – 727 a. C. ← Nabu-mukin-zeri (en)  – Shalmanasar V → | |
| Datos persoais | |
| Relixión | Relixión en Mesopotamia |
| Actividade | |
| Lugar de traballo | Asiria |
| Ocupación | rei |
| Familia | |
| Fillos | Shalmanasar V, Sargón II |
| Pai | Adad-nirari III |
| Descrito pola fonte | Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron Enciclopedia Xudía de Brockhaus e Efron |
Teglatfalasar III, tamén coñecido como Tiglatpileser III, foi o emperador do Imperio Neoasirio dende o ano 745 a. C. ata a súa morte no ano 727. Un dos gobernantes asirios máis destacados e historicamente significativos, Teglatfalasar puxo fin a un período de estancamento, introduciu numerosas reformas políticas e militares e duplicou as terras baixo control asirio. Debido á expansión e centralización masiva do territorio asirio e ao establecemento dun exército permanente, algúns investigadores consideran que o reinado de Teglatfalasar marcou a transición real de Asiria a un imperio. As reformas e os métodos de control introducidos baixo o reinado de Teglatfalasar sentaron as bases para as políticas promulgadas non só polos reis asirios posteriores, senón tamén polos imperios posteriores durante milenios despois da súa morte.
As circunstancias da ascensión de Teglatfalasar ao trono non están claras. Dado que as antigas fontes asirias ofrecen relatos contraditorios sobre a liñaxe de Teglatfalasar e existen rexistros dunha revolta na época da súa ascensión, moitos historiadores chegaron á conclusión de que Teglatfalasar foi un usurpador, que lle arrebatou o trono ao seu predecesor Assurnirari V, que era o seu irmán ou o seu pai. Outros historiadores postulan que as probas poderían interpretarse facilmente como que Teglatfalasar herdou o trono por medios lexítimos, e o debate segue sen resolverse.
Teglatfalasar aumentou o poder e a autoridade reais ao frear a influencia de oficiais e xenerais prominentes. Despois de conseguir algunhas vitorias menores en 744 e 743 a. C., derrotou o rei urartiano Sarduri II en batalla preto de Arpad en 743 a. C. Esta vitoria foi significativa xa que Urartu igualara brevemente a Asiria en poder; Sarduri derrotara once anos antes ao predecesor de Teglatfalasar, Assurnirari.
Despois de derrotar a Sarduri, Teglatfalasar centrou a súa atención no Levante. Durante varios anos, conquistou a maior parte do Levante, derrotando e logo anexionando ou subxugando reinos previamente influentes, acabando notablemente co Reino de Aram-Damasco. As actividades de Teglatfalasar no Levante foron rexistradas na Biblia hebrea. Despois duns anos de conflito, Teglatfalasar conquistou Babilonia en 729, converténdose no primeiro rei en gobernar como soberano tanto de Asiria como de Babilonia.
Reinado
[editar | editar a fonte]Reformas e políticas
[editar | editar a fonte]
Unha das primeiras reformas importantes de Teglatfalasar foi reducir a influencia dos magnates, aumentando así a autoridade do rei. A división das grandes provincias anteriormente gobernadas polos magnates en unidades máis pequenas, sometidas a gobernadores provinciais nomeados pola realeza, reduciu a riqueza e o poder dos magnates.O dereito a encargar actividades militares e de conceder dereitos de construción foi retirado aos funcionarios e, de agora en diante, restrinxido ao rei. Algúns funcionarios historicamente destacados, como o turtanu Shamshi-ilu, foron sometidos a damnatio memoriae, e os seus nomes foron borrados deliberadamente das inscricións e documentos.[1] Con estas reformas, o poder dos magnates para desafiar o rei foi practicamente eliminado.[2]
Teglatfalasar revitalizou o exército asirio, transformándoo dun exército estacionalmente activo, que só se reunía nos meses de verán e que consistía unicamente en recrutas, nun exército profesional. Baixo o mando de Teglatfalasar, estes recrutas foron substituídos en gran medida por soldados adestrados e especializados.[3] Introduciu armas, tecnoloxías e loxística novas e superiores. Entre as súas principais innovacións estaban as novas formas de máquinas de asedio.[4] O exército central permanente introducido baixo o mando de Teglatfalasar foi chamado kiṣir šarri ("unidade do rei").[5]
O tamaño do exército aumentou inda máis ao longo do reinado de Teglatfalasar mediante o recrutamento de soldados das diversas terras que os asirios conquistaran e mediante o recrutamento de mercenarios de Babilonia, dos montes Zagros e de Anatolia. Inda que as conquistas de Teglatfalasar xeraron ingresos masivos, parece que investiu pouco no desenvolvemento do núcleo asirio; a única obra de construción coñecida que realizou foi un novo palacio en Nimrud. En cambio, a maior parte do diñeiro probablemente se destinou ao establecemento do novo exército e a proxectos nas provincias.[3]
As conquistas de Teglatfalasar estiveron marcadas pola brutalidade para incrementar a forza e o poder do rei.[6] Os reasentamentos de decenas, se non centos, de miles de persoas tamén eran unha práctica común. Inda que os reis anteriores reasentaran xente, o reinado de Teglatfalasar viu o comezo de frecuentes deportacións masivas, unha política que continuou baixo os seus sucesores. Había dous obxectivos pretendidos con esta política: en primeiro lugar, reducir as identidades locais nas rexións conquistadas, contrarrestar o risco de revolta e, en segundo lugar, recrutar e trasladar traballadores a onde os reis asirios os necesitaban, como provincias subdesenvolvidas e infrautilizadas.[5] Inda que os reasentamentos asirios foron probablemente devastadores tanto para as persoas reasentadas como para as rexións das que procedían,[1][5] as persoas reasentadas non resultaron feridas nin asasinadas. Os deportados eran moi valorados polo seu traballo e as súas habilidades. As súas viaxes e novos asentamentos estaban deseñados para ser o máis seguros e cómodos posible.[5]
Guerras e conquistas
[editar | editar a fonte]Primeiras campañas
[editar | editar a fonte]_Central_Palace_reign_of_Tiglath-pileser_III_British_Museum_-_2.jpg)
Ademais das súas reformas, o reinado de Teglatfalasar estivo marcado por unha serie de campañas militares a grande escala en todas as direccións.[1] Inda que Teglatfalasar rexistrou as súas fazañas militares con gran detalle nos seus "anais", escritos en laxes de pedra esculpidas que decoran o seu palacio en Nimrud, estas están mal conservadas,[1] o que significa que para varias das súas campañas só é posible elaborar un esquema xeral.[7] A primeira campaña de Teglatfalasar levouse a cabo xa no ano 744 a. C., cando asaltou terras babilónicas no lado leste do río Tigris.[1] Este conflito resolveuse rapidamente, coa fronteira asirio-babilónica desprazada a favor de Teglatfalasar.[3] No ano 743, Teglatfalasar fixo campaña na rexión arredor dos montes Zagros, onde creou as dúas novas provincias Bit-Ḫamban e Parsua.[1] As novas provincias de Zagros fundáronse ao longo dunha ruta comercial moi importante, a predecesora da posterior ruta da seda.[3]
Os éxitos asirios en 744 e 743 a. C. demostraron aos veciños do imperio que o tempo do estancamento asirio rematara.[3] O éxito de Teglatfalasar inspirou a Iranzu, rei dos mannaeanos, un pobo que vivía no noroeste do actual Irán, a reunirse persoalmente con Teglatfalasar en 744 e forxar unha alianza. Os predecesores de Iranzu adoitaban manter a independencia do seu reino mediante cambios de lealdade entre Urartu e Asiria, pero Iranzu tomou a firme decisión de poñerse do lado de Asiria e Teglatfalasar aceptou a alianza con entusiasmo, xa que o reino de Iranzu estaba idealmente situado para protexer a Asiria das incursións urartianas.[8]
Estes acontecementos preocuparon a Sarduri II de Urartu, que intensificou os seus esforzos para opoñerse e superar a hexemonía asiria. Máis tarde, no ano 743, Sarduri chegou á fronteira do río Éufrates en Asiria co seu exército,[3] reforzadas as súas forzas con tropas enviadas por varios reinos e estados de Siria.[9] Ese mesmo ano, Teglatfalasar enfrontouse a Sarduri nunha batalla preto de Arpad. A diferenza da derrota asiria contra Arpad once anos antes, Teglatfalasar gañou a batalla,[3][5] un dos maiores triunfos do seu reinado.[1] Sarduri viuse obrigado a fuxir da batalla e foi perseguido de volta ata a capital urartiana de Tushpa.[3]
Conquista do Levante
[editar | editar a fonte]_Central_Palace_Tiglath_pileser_III_728_BCE_British_Museum_AG.jpg)
No período comprendido entre os anos 743 e 732, Teglatfalasar liderou varias campañas no Levante, o que levou a unha gran anexión de territorio e á perda da independencia de numerosos estados antigos da rexión.[5] Despois de derrotar a Sarduri, Teglatfalasar decidiu conquistar a propia Arpad, tanto polo valor estratéxico[5] da cidade como para castigala por proporcionarlles aos seguidores de Sarduri acceso á fronteira asiria.[3] Despois de tres campañas ao longo de tres anos e un longo asedio, Arpad foi capturada en 740.[3][1]
Durante os combates, Arpad recibiu axuda tanto de tropas urarteas como de tropas enviadas por outras cidades e estados menores de Siria. Despois da captura da cidade, o exército asirio non se limitou a saqueala e logo a abandonar, como xa fixera coas cidades de Siria en tempos anteriores. En cambio, as terras controladas por Arpad convertéronse en dúas provincias e anexionadas ao Imperio Neoasirio.[3] Despois da súa vitoria en Arpad, Teglatfalasar recibiu tributos dos reinos neohititas de Gurgum e Kummuh, Carquemis e Quwê, algúns dos cales enviaran forzas previamente para axudar a Sarduri, así como da cidade fenicia de Tiro e do reino arameo de Aram-Damasco.[5]
A anexión de Arpad puxo en alerta aos gobernantes de todo o Levante.[5] No período de estancamento asirio, moitos dos estados levantinos aspiraban a expandirse e converterse en grandes reinos por dereito propio, algo que os asirios poderían percibir como unha actividade antiasiria.[10] En 738, Teglatfalasar continuou os seus esforzos en Siria, conquistando algunhas terras ao sur de Arpad e establecendo as tres novas provincias de Kullania, Ḫatarikka e Ṣimirra. Estas terras estiveran baixo o dominio do reino neohitita de Hama , ao que acusou de conspirar contra el.[5]
A estratexia empregada por Teglatfalasar na súa exitosa conquista do Levante foi coidadosamente pensada e preparada. En lugar de atacar as fortalezas dos estados máis grandes, primeiro someteu os reinos máis pequenos mediante ataques rápidos e de amplo alcance. As primeiras conquistas puxeron terras costeiras e chairas baixo o seu dominio, o que significou que as tropas asirias nas campañas posteriores puideron marchar pola rexión de forma rápida e eficiente.[10] Durante a campaña contra Hama, Teglatfalasar conquistou e anexionou o reino neohitita de Pattin.[3] Hama salvouse da anexión total, e o reino puido permanecer algo independente como estado vasalo. A vitoria inspirou a máis estados da rexión a pagar tributo aos asirios, incluíndo a cidade fenicia de Biblos, o Reino de Israel e varios estados do leste de Anatolia e algunhas tribos árabes.[5] Israel e Damasco enviaran axuda a Hama durante o conflito.[3]
Os reinos anatolios que comezaron a pagar tributos a Asiria, cinco reinos en total, probablemente non o fixeron por medo á conquista asiria, senón coa esperanza de obter axuda asiria contra o reino expansionista de Frixia, que ameazaba a súa existencia. Os anatolios ás veces intentaran enfrontar a Asiria e Frixia entre si, con consecuencias desastrosas. No ano 730, Teglatfalasar atacou e destituíu do poder ao rei Wasusarma de Tabal despois de que este deixase de pagar tributos, escribindo nos seus anais que Wasusarma "actúa como se fose igual a Asiria".[5]
Teglatfalasar marchou sobre o Levante por quinta vez no ano 734, chegando ata a fronteira con Exipto.[1][5] Esta campaña resultou na conquista de Gaza e na submisión de numerosos estados, o que someteu todo o Levante a un dominio asirio directo ou indirecto;[5] Asiria e Exipto compartían unha fronteira por primeira vez na historia. Asqaluna, Xudá, Edom, Moab e Amon, e a tribo árabe Mu'na, comezaron a pagar tributo a Teglatfalasar.[1][5] Ao estender o seu control por todo o Levante, Teglatfalasar formou un semicírculo de control arredor de Israel e Aram-Damasco e illounos de Exipto, que ás veces ofrecera apoio aos estados levantinos. Os esforzos asirios provocaron que Aram-Damasco quedase illada xeopoliticamente e sen subministración de alimentos.[10]
En 733, Teglatfalasar decidiu consolidar a súa conquista. Ese ano, volveu facer campaña contra Aram-Damasco, que inda era o estado nativo máis forte que quedaba na rexión, apoiado polos tributarios asirios Tiro e Asqaluna, así como por Israel. En 732, Damasco caeu e Teglatfalasar anexionou as terras de Aram-Damasco.[1][5] No mesmo conflito, Teglatfalasar tamén capturou Tiro[10] e derrotou a Israel, que dividiu pola metade, anexionando a parte norte do reino como a provincia de Megiddo e subxugando a parte sur como un reino vasalo.[3] O debilitamento e a enorme redución do tamaño de Israel foron vistos polos israelitas como unhas predicións vindicativas da desgraza inminente feitas polo profeta Amós unhas décadas antes.[1]
A expansión masiva de Asiria cara ao oeste puxo a Teglatfalasar e os seus exércitos en contacto directo con tribos árabes, varias das cales comezaron a pagar tributos. En 733, Teglatfalasar fixo campaña contra os quedaritas ao sur de Damasco, coa esperanza de consolidar o seu control do sur de Siria.[5] O ataque sorpresa colleu desprevida á raíña quedarita Šamši e foron derrotados facilmente.[10] Inda que Teglatfalasar saíu vitorioso, decatouse de que non sería capaz de gobernar os territorios gobernados polos quedaritas de forma eficaz e, polo tanto, permitiu que Šamši mantivese o control do seu dominio, inda que baixo a supervisión dun funcionario asirio para guiar as súas accións políticas.[5]
Conquista de Babilonia
[editar | editar a fonte]
A finais do seu reinado, Teglatfalasar centrouse cada vez máis en Babilonia, no sur.[5] Babilonia fora noutro tempo un reino grande e enormemente influente, que competira con Asiria durante séculos,[11] pero durante o período neoasirio era máis débil que o seu veciño do norte.[12] Babilonia sufría tanto da falta dun exército ben organizado como das divisións etnoculturais internas. Os babilonios gobernaban a maioría das cidades importantes do sur, como Babilonia, Kish, Ur, Uruk, Borsippa e Nippur, pero non eran o único grupo destacado da rexión. As tribos caldeas, lideradas por xefes que a miúdo pelexaban entre si, dominaban a maior parte da terra máis meridional. Os arameos tamén vivían nos arredores das terras poboadas e eran coñecidos por saquear os territorios circundantes.[1][12] A través dos seus axentes, Teglatfalasar mantivo un seguimento dos acontecementos no sur durante todo o seu reinado.[5]
En 731, o xefe caldeo Nabu-mukin-zeri, da tribo Bit-Amukkani, tomou o poder en Babilonia como rei.[3][13] Teglatfalasar viu a ascensión de Nabu-mukin-zeri, que aspiraba a sanar as divisións en Babilonia,[3] como unha provocación e unha ameaza para os intereses e a hexemonía asirios.[3][5] Teglatfalasar dedicou, polo tanto, os seguintes anos a derrotar a Nabu-mukin-zeri e os seus partidarios. Primeiro, os exércitos asirios bloquearon a fronteira oriental de Babilonia para garantir que Nabu-mukin-zeri non recibise ningún apoio de Elam, que a miúdo se opoñía aos intereses asirios. Despois, Teglatfalasar derrotou e someteu a varios clans arameos e tribos caldeas, incluídos os Bit-Shilani e os Bit-Sha'alli.[13]
A loita polo control de Babilonia comezou en serio no ano 730. Neste ano, rexístrase que uns enviados asirios viaxaron a Babilonia e instaron aos habitantes a abrir as súas portas e renderse a Teglatfalasar, afirmando que o rei lles concedería amnistía e privilexios fiscais. Os babilonios rexeitaron a oferta. Nabu-mukin-zeri non estaba en Babilonia nese momento e, no seu lugar, probablemente estaba dirixindo o esforzo bélico babilonio dende a súa cidade natal ancestral de Sapia.[13] No ano 729, Teglatfalasar capturou Babilonia e proclamouse rei de Asiria e rei de Babilonia,[5] o primeiro rei asirio en ser recoñecido como tal polos babilonios.
Nabu-mukin-zeri perdeu Sapia no mesmo ano, pero parece que continuou a resistirse a Teglatfalasar ata 728, xa que hai algúns documentos atribuídos ao seu cuarto ano de reinado. Como novo rei, Teglatfalasar recibiu tributos das tribos caldeas máis poderosas, os Bit-Dakkuri e os Bit-Yakin. Os Bit-Yakin nese momento estaban baixo o liderado de Marduk-apla-iddina II, quen nos anos seguintes ao reinado de Teglatfalasar se convertería nun firme adversario de Asiria.[13]
A diferenza doutras moitas conquistas asirias, Babilonia non estaba dividida en provincias, senón que se mantiña como un reino completo, en unión persoal con Asiria. Isto debíase principalmente a que os asirios respectaban moito a cultura e a relixión babilónicas.[13] Debido a este respecto e a que Babilonia mostraba signos do comezo dunha recuperación económica, Teglatfalasar traballou para conciliar a poboación coa idea do señorío asirio. Participou dúas veces no festival Akitu de Aninovo, de importancia relixiosa, que requiría a presenza do rei, e tamén liderou campañas contra as fortalezas caldeas restantes no extremo sur que se resistían ao seu goberno.[5]
Notas
[editar | editar a fonte]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Frahm, Eckart (2017). The Neo-Assyrian Period (ca. 1000–609 BCE). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-32524-7.
- ↑ Düring, Bleda S. (2020). The imperialisation of Assyria: an archaeological approach. Cambridge, United Kingdom ; New York, NY: Cambridge University Press. ISBN 978-1108478748.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Radner, Karen (2012). "Tiglath-pileser III, king of Assyria (744-727 BC)". ucl.ac.uk. Arquivado dende o orixinal o 04 de agosto de 2020. Consultado o 10 de febreiro de 2026.
- ↑ Na'aman, Nadav (1995-09). "Tiglath-pileser III's Campaigns Against Tyre and Israel (734–732 B.C.E.)". Tel Aviv 22 (2): 268–278. ISSN 0334-4355. doi:10.1179/tav.1995.1995.2.268.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Frahm, Eckart (2017). A companion to Assyria. Blackwell companions to the ancient world. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons. ISBN 978-1118325247.
- ↑ Davenport, T.L. (2014). "Situation and Organisation: The Empire Building of Tiglath-pileser III (745-728 BC)". The University of Sydney: 126.
- ↑ Oded, Bustanay (1974). "The Phoenician Cities and the Assyrian Empire in the Time of Tiglath-pileser III". Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins 90 (1): 38–49. JSTOR 27930972.
- ↑ Frahm, Eckart (2017). Assyria and the East: Western Iran and Elam. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-32524-7.
- ↑ Frahm, Eckart (2017-06-12). A Companion to Assyria (en inglés). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4443-3593-4.
- 1 2 3 4 5 Dubovský, Peter (2006). "Tiglath-pileser III's Campaigns in 734-732 B.C.: Historical Background of Isa 7; 2 Kgs 15-16 and 2 Chr 27-28". Biblica 87 (2): 153–170. JSTOR 42614666.
- ↑ Kalimi, Isaac; Richardson, Seth (2014-01-30). Sennacherib at the Gates of Jerusalem: Story, History and Historiography (en inglés). BRILL. ISBN 978-90-04-26562-2.
- 1 2 Brinkman, J. A. (1973-04). "Sennacherib's Babylonian Problem: An Interpretation". Journal of Cuneiform Studies (en inglés) 25 (2): 89–95. ISSN 0022-0256. doi:10.2307/1359421.
- 1 2 3 4 5 Beaulieu, Paul-Alain (2018). A history of Babylon, 2200 BC-AD 75. Blackwell history of the ancient world. Chichester, W. Sussex: Wiley Blackwell. ISBN 978-1-4051-8899-9.
