Potosí

Potosí
Nome orixinal     Potosí (es)  Nome oficial     Potosí (es)
Instancia de cidade cidade grande espazo urbano  Parte de Departamento de Potosí
Características  Lingua oficial lingua castelá linguas quechuas lingua aimará lingua guaraní  Situación patrimonial Patrimonio da Humanidade Período: 1987 -
Implicados  Xefe do goberno Q134178612 (2021 - )  Membro de Organización das Cidades do Patrimonio Mundial
Datas  Fundación / creación 1545
Localización  Situado en  concello de Potosí, Provincia de Tomás Frías, Departamento de Potosí, Bolivia  Irmandado con Cuzco Calama San Luis Potosí  OpenStreetMap  Coordenadas 19°35′21″S 65°45′12″O
Cifras e dimensións  Poboación    189.652 (2012)  Superficie    118,218 km²  Altitude    4.070 m
Códigos e identificadores Código postal 0501 OpenStreetMap 4127118 VIAF 157738981 Freebase /m/02_plq
Fontes e ligazóns  Páxina WEB potosi.bo  Descrito pola fonte Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron  Tema: Q24490863 The Nuttall Encyclopædia Dicionario Enciclopédico Granat  Tema: Q87334518 Encyclopædia Britannica  Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Potosí (en)
Wikidata G:Commons C:Commons

A cidade de Potosí, coñecida como a Villa Imperial de Potosí no período colonial, é unha cidade no sur da República de Bolivia, capital do departamento de Potosí, e da provincia de Tomás Frías. Esténdese ao pé dun monte lendario chamado Cerro Rico (en quechua: 'Sumaj Orcko'), no que estivo situada a maior mina de prata do mundo desde mediados do século XVI ata mediados do século XVII. A Diego Huallpa, un prospector indíxena, atribúeselle tradicionalmente o descubrimento do Cerro Rico en 1545,

Durante séculos, foi a localización da a fábrica de prata colonial española. Unha cantidade considerable da arquitectura colonial da cidade conservouse no centro histórico da cidade, que, xunto co Cerro Rico de Potosí, de importancia mundial, forma parte do Patrimonio da Humanidade da UNESCO.

Potosí atópase ao pé do Cerro de Potosí—ás veces chamado o Cerro Rico ("montaña rica")—unha montaña popularmente concibida como "feita de" mineral de prata que domina a cidade. O Cerro Rico é a razón da importancia histórica de Potosí, xa que foi a principal subministración de prata para o Imperio Español ata que Guanajuato en México a superou no século XVIII. A finais dos séculos XVI e XVII, era a segunda cidade máis grande do mundo, despois de Londres.

A prata era levada en llamas e tren de mulas ata a costa do Pacífico, enviada ao norte ata a Cidade de Panamá e transportada en tren de mulas a través do istmo de Panamá ata Nombre de Dios ou Portobelo, de onde era levada a España nas frotas do tesouro españolas. Parte da prata tamén chegou cara ao leste, até Bos Aires, a través do Río da Prata, ou a Acapulco, México, onde se enviaba a través dos Galeóns de Manila para mercar produtos asiáticos. O pico do Cerro de Potosí está a 4824 m sobre o nivel do mar.

Hoxe en día, Potosí segue a ser un importante centro mineiro e é o centro urbano máis grande do departamento de Potosí. Potosí, unha cidade en crecemento, é famosa pola súa arquitectura colonial ben conservada e pola súa inusual localización xeográfica, sendo unha das cidades máis altas do mundo. Presenta un clima frío e pouco común nas terras altas e caracterízase polo seu longo período seco e a súa curta pero forte estación húmida. Aínda que famosa polo seu dominio como centro mineiro nos inicios da historia colonial española, Potosí aínda se atopa nun dos maiores sistemas de depósitos de prata do mundo.

Segundo os últimos datos do censo oficial de 2024 do Instituto Nacional de Estadística de Bolivia INE, o Departamento de Potosí ten 861.292 habitantes (433.507 homes e 427.785 mulleres) mentres que na cidade (capital) a súa poboación chega a 218.702652 habitantes A súa altitude media é de 4.067 msnm, polo que é, entre as cidades de máis de 100.000 habitantes, a segunda máis alta do mundo detrás de El Alto, aínda que esta última intégrase no aglomerado de A Paz, de menor altitude que Potosí.

A poboación indíxena representa aproximadamente o 65% da poboación (entre quechuas e aimarás) segundo unha enquisa racial de Bolivia no 2009, logo mestizos que representan o 30% e brancos (principalmente crioulos) un 5% aproximadamente.

Etimoloxía

Unha moeda colonial española de dous reais ("dous bits") da Casa da Moeda de Potosí

Non existe unha etimoloxía autorizada para a palabra "Potosí". Segundo a lenda, arredor de 1462, Huayna Capac, o undécimo Sapa Inca do que daquela era coñecido como o Imperio Inca, "partiu cara a Ccolque Porco e Andaccaua, a localización das súas minas das que se extraeron innumerables arrobas de prata" (unha arroba é unha unidade de peso española equivalente a aproximadamente 11´34 kg). Antes de marchar de alí, viu Potosí e, admirando a súa beleza e grandeza, dixo (falando aos da súa Corte):

"Sen dúbida debe ter moita prata no seu corazón", polo que posteriormente ordenou aos seus vasalos que fosen a Ccolque Porco ... e traballasen nas minas e extraesen delas todo o metal rico. Fixérono, e despois de traer as súas ferramentas de sílex e madeira reforzada, subiron ao outeiro, e despois de sondar en busca das súas vetas, estaban a piques de abrilas cando escoitaron un ruído aterrador e tronante que sacudiu todo o outeiro, e despois disto, escoitaron unha voz que dicía: "Non collades a prata deste outeiro, porque está destinada a outros amos". Asombrados ao escoitar este razoamento, os vasalos incas desistiron do seu propósito e regresaron a Porco e contáronlle ao rei o que sucedera, relatando o acontecemento na súa propia lingua, ao chegar á palabra ruído, dicían "Potocsí", que significa que había un gran ruído atronador, e diso máis tarde derivouse (corrompendo unha letra) o nome de Potosí.^{[Cómpre referencia]}

Crese que Modelo:Por quen "Potosí" é unha palabra quechua.^{[Cómpre referencia]} Non obstante, en quechua a raíz "p'otoj" non se refire a un ruído atronador, mentres que si o fai en aimará. Polo tanto, se "Potosí" abrangue a idea dun ruído atronador, a localización tería unha raíz aimará en lugar de quechua.

A estrutura precisa do termo é contraria á natureza tanto do aimará como do quechua. Outra explicación, dada por varios falantes de quechua, é que potoq é unha palabra onomatopeica que reproduce o son do martelo contra o mineral, e a tradición oral di que a cidade derivou o seu nome desta palabra.

Historia

Fundada en 1546. En 1611, xa era o maior produtor mundial de prata e contaba con arredor de 150.000 habitantes. Alcanzou o seu auxe durante o século XVII, converténdose na segunda cidade máis poboada (despois de París) e na máis rica do mundo, debido á explotación da prata enviada a España.

Non obstante, en 1825, a maior parte da prata xa se esgotara e a súa poboación caera a 8.000 habitantes.

A principios do século XX, a explotación do estaño aumentou debido á demanda global e, como consecuencia, Potosí volveu experimentar un crecemento significativo.

Xeografía

Potosí con Cerro Rico no fondo.

Galería

• 
  Rúa Central Potosí
• 
  Panorámica de Potosí
• 
  Minería en superficie de Potosí
• 
  Unha rúa de Potosí co Cerro Rico ao fondo.
• 
  Ceca Nacional de Bolivia (antiga Casa de Moeda colonial de Potosí)
• 
  Unha figura de El Tío nas minas de Potosí, 1993
• 
  Centro de Potosí, Bolivia
• 
  Catedral de Potosí
• 
  Potosí, Bolivia

Véxase tamén

Outros artigos

• Patrimonio da Humanidade en Bolivia
• Bolivia
• Casa da Moeda de Potosí
• Real de a 8

Ligazóns externas

• Información sobre Potosí.
• ^{[Ligazón morta]}
• El pasado de Potosí (I) e O pasado de Potosí (II)
• Guía de arquitectura de Potosí, e plano guía da cidade.
• «Creación de la Villa Imperial de Potosí: la capitulación de 1561», Libro do historiador José A. Fuertes.
• «Carlos Medinaceli Lizarazu, ¿un patriota olvidado?», artigo no sitio web Bolivia.com.
• «Carlos Medinaceli después de los hechos de Tumusla» Arquivado 21 de maio de 2013 en Wayback Machine., artigo do historiador José A. Fuertes.

---

Este artigo sobre xeografía é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.  Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

---