Lingua xavanesa

Lingua xavanesa
Basa Jawa
Instancia de lingua natural lingua estándar Lingua literaria linguaxe humana lingua viva lingua macrolingua  Subclase de linguas malaio-polinesias  Alfabeto alfabeto latino alfabeto xavanés alfabeto kawi alfabeto pegon Formal Javanese Spelling (en)
Propiedades
Número de falantes 68300000 (2019) 84308740 (2000)
Alfabeto alfabeto latino alfabeto xavanés alfabeto kawi alfabeto pegon Formal Javanese Spelling (en)
Tipoloxía lingüística suxeito verbo obxecto lingua aglutinante
Estado de lingua da UNESCO segura
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ linguas austro-tai ↳ linguas austronesias ↳ linguas malaio-polinesias
Localización
Orixinario de Indonesia Malaisia provincia de Papúa Daérah Istiméwa Yogyakarta Lampung provincia das Molucas Singapur Xava Oriental Jawa Tengah Kalimantan Sumatra Célebes Xava  País Indonesia Exipto Mauritania Marrocos Suriname Malaisia Singapur Arabia Saudita Mapa  7°S 109°L
Identificadores
Freebase /m/02hwx1l ISO 639-1 jv ISO 639-2 jav ISO 639-3 jav ISO 639-5 jav IETF jv
Fontes e ligazóns
Descrito pola fonte Dicionario enciclopédico de escritorio "Q86852593 " Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890) "Q112779473 " Redes
Wikidata C:Commons

O xavanés é a lingua que se fala principalmente nas zonas central e oriental da illa de Xava, en Indonesia, empregado aproximadamente por unhas 75 500 000 persoas. O xavanés pertence á familia austronesia; polo tanto, está relacionado co bahasa indonesio e o malaio. Moitos falantes de xavanés tamén usan bahasa indonesio como lingua oficial e de negocios.

Clasificación

O idioma xavanés pertence á subrama súndica da rama malaio-polinesia occidental, a cal á súa vez é unha rama da sub-familia malaio-polinesia da familia austronesia. É unha lingua próxima ao malaio, ao sondanés, ao madurés, ao balinés e, en menor medida, a varias linguas de Sumatra e Borneo.

Falantes

Fóra de Indonesia existen grandes comunidades de falantes de xavanés en países veciños como: Timor Oriental, Malaisia, Singapur, Australia, Taiwán e Hong Kong na China. Tamén hai comunidades de falantes en Suriname, Nova Caledonia e os Países Baixos.

O xavanés é falado na parte central e leste da illa de Xava, así como na costa norte de Xava Occidental. En Madura, Balí, Lombok e a rexión de Sunda é utilizado como lingua literaria. Foi a lingua da corte en Palembang, na provincia de Sumatra do Sur, até que o palacio foi saqueado polos neerlandeses a finais do século XVIII.

Historia

O xavanés pode ser considerado como unha das linguas clásicas do mundo, cunha vasta literatura que abrangue máis de doce séculos. Os estudosos dividen a historia da lingua xavanesa en catro etapas diferentes:

• Antigo xavanés (desde o século IX)
• Xavanés medio (desde o século XIII)
• Novo xavanés (desde o século XVI)
• Xavanés moderno (desde o século XX) (esta clasificación non é usada universalmente)

O idioma é escrito utilizando a escritura xavanesa (descendente da escritura brahmánica da India), a escritura arabo-xavanesa, o alfabeto árabe e o alfabeto latino. Aínda que non é o idioma oficial de ningún país, é a lingua austronesia con máis falantes nativos. É falada por aproximadamente 80 millóns de persoas. Polo menos o 45% da poboación de Indonesia é de orixe xavanesa. Por tal razón, o xavanés tivo un importante papel no desenvolvemento do indonesio, lingua nacional de Indonesia, un dialecto do malaio.

Dialectos

Existen tres grupos principais de dialectos do xavanés: o xavanés occidental, xavanés oriental e xavanés central. As diferenzas entre estes grupos dialectais son fundamentalmente a pronunciación e, en menor medida, o vocabulario. Todos os dialectos xavaneses son máis ou menos mutuamente intelixibles.

A variante de Xava Central, baseada na forma de Surakarta (e tamén en certo grao na de Yogyakarta), é considerado como o dialecto xavanés máis "culto", polo que o xavanés estándar inspírase neste dialecto. Estas dúas cidades son as sedes dos catro principados xavaneses, herdeiros do Sultanato de Mataram, que unha vez reinou a case totalidade de Xava, como tamén fóra desta.

Véxase tamén

Outros artigos

• Wikipedia en xavanés
• Banyumasan

Ligazóns externas

• Javanese Writing System
• Ethnologue report on Javanese Arquivado 15 de abril de 2008 en Wayback Machine.