Lingua newari

	Instancia de lingua natural; lingua viva
	Subclase de linguas newari-thangmi
	Nome orixinal नेवाः भाय् (new)

Lingua newari
	नेवाः भाय्
	Instancia de lingua natural; lingua viva
	Subclase de linguas newari-thangmi
	Nome orixinal नेवाः भाय् (new)
Propiedades
	Número de falantes 32600 (2011); 893600 (2011); 1000000
	Tipoloxía lingüística suxeito obxecto verbo
	Estado de lingua da UNESCO en perigo
Clasificación lingüística
	linguaxe humana; ↳ linguas sinoaustronesias; ↳ linguas sino-tibetanas; ↳ linguas himalaias; ↳ linguas maharikanti; ↳ linguas newari-thangmi
Localización
	Orixinario de Sikkim; Bihar; Bengala Occidental; Neuaris (pt) ; Bagmati (pt)
	País Nepal; India; Bután
	Coordenadas 27°36′N 85°18′L / 27.6, 85.3
Freebase
Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/03qhrm e /m/0139zyfq
ISO 639-2	new
ISO 639-3	new
ISO 639-5	new
IETF	new
	Wikidata C:Commons

O newari ou Nepal bhasa (नेपाल भाषा, tamén coñecido como newah bhaye) é unha das linguas máis importantes do Nepal. É unha das case cincocentas linguas sino-tibetanas existentes actualmente, e pertence ao ramo tibeto-birmanés desta familia. É a única lingua tibetano-birmanesa a ser escrita no sistema devanágari. Conta aproximadamente cun millón de falantes no Nepal, na India^[1] e no Bután. O newari está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.^[2]

Sistema de escrita

Ao longo do tempo, o bhasa ten sido escrito de moitas formas. Os sistemas principais son o ranxana, o prachalit, o brahmi e o golmol, usados máis frecuentemente. Todos os sistemas son escritos da esquerda para a dereita, e consisten de dous conxuntos separados de letras: un de vogais e outro de consoantes. O brahmi é o sistema máis antigo, e todos os outros derivan del.

O devanágari é o sistema máis empregado no presente, unha vez que é o sistema oficial do Nepal, ben como na veciña India. O sistema ranxana foi o máis usado en tempos antigos, e hoxe está experimentando unha especie de renacemento, debido á maior consciencia cultural. O sistema prachalit, sendo semellante ao debanagari, tamén é usado. Actualmente os sistemas brahmi e golmol raramente son usados.

Dialectos e influencia

Hai cinco dialectos importantes: o yen-yala, o khwapa, o pahari, o dolakha e o chitlang. Alén destes dialectos, hai algúns poucos subdialectos falados no vale de Katmandú e outras partes do Nepal. Estes subdialectos son falados nas aldeas adxacentes a Katmandú, como Patan, Bhaktapur, Chitlang e Dolakha. O dialectos falado en Bandipur é a forma arcaica do bhaaye de Khwapa. O dialecto falado en Chaínpur, Bhoxpur, Terathún e en Palapa é relacionado ao de Katmandú e ao de Patan. O dialecto falado en Ridí, Baglung e Arughat é máis próximo ao de Bhaktapur.

Notas

↑ Sonam Wangdi (13 de outubro de 2009). "Nepali Language in the Eighth Schedule of Constitution". Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2016. Consultado o 10 de marzo de 2010.
↑ Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.

Véxase tamén

Outros artigos

Wikipedia en newari

Ligazóns externas

Páxina Newari/Ranjana en Omniglot

[1] Sonam Wangdi (13 de outubro de 2009). "Nepali Language in the Eighth Schedule of Constitution". Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2016. Consultado o 10 de marzo de 2010.

[2] Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.

[1]

[2]