Borrachas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Aplisíidos
(Aplysiidae)
Borrachas
Aplysia punctata
Aplysia punctata
Clasificación científica
Superreino: Eukarya
Reino: Animalia
Subreino: Metazoa
Filo: Mollusca
Clase: Gastropoda
Subclase: Orthogastropoda
Superorde: Heterobranchia
Orde: Opisatobranchia
Suborde: Anaspidea
Fischer, 1883
Superfamilia: Aplysioidea
Lamarck, 1809
Familia: Aplysiidae
Lamarck, 1809 [1]
Xéneros
Véxase o texto

Os aplisíidos (Aplysiidae), ou aplísidos, coñecidos popularmente como borrachas, son unha familia de moluscos gasterópodos da orde dos anaspídeos (limachas de mar) que teñen unha cuncha reducida a unha diminuta lámina dorsal interna. Aliméntanse de algas e son hermafroditas.

Características[editar | editar a fonte]

De corpo grande (até 20 cm) e repoludo, teñen unha cuncha dorsal pequena (duns 2 cm), oval, transparente, cuberta polo manto, e provisto de catro tentáculos cefálicos longos e carnosos e de dous pares de parápodos de función estabilizadora.

A coloración é variábel, en xeral escura.

Posúen unha glándula que segrega un líquido de cor violeta (a tinta ou borra) que expelen cando son importunados.

Viven entre algas desde a zona intermareal até augas máis profundas.

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Un estudo de 2004 [2] demostrou que Aplysiidae é un taxon monofilético con dous clados distintos: Aplysiinae e Dolabellinae + Dolabriferinae + Notarchinae.

A autoridade desta familia aínda está algo disputada. Foi descrita orixinalmente en 1809, de forma incorrrecta, como Laplysiana (forma latinizada do nome orixinal común "Les Laplysiens", por Lamarck, en Philosophie zoologique, 1:320.[3] Tradicionalmente asignada a Rafinesque, en 2001 Bouchet & Rocroi avogaron pola atribución do nome Aplysiidae a Lamarck.

Subfamilias[editar | editar a fonte]

Segundo N. B. Eales,[4] a familia dos aplisíidos comprende catro subfamilias:

Xéneros[editar | editar a fonte]

En Galicia[editar | editar a fonte]

En Galicia viven tres especies da familia dois aplisíidos:

  • Aplysia punctata (Cuvier, 1803), a máis común, de coloración variábel, parda avermellada escura nos individuos novos e parda verdosa escura, ás veces con puntos albrancazados, nos individuos vellos, e outras dúas especies do mesmo xénero, máis escasas,
  • A. fasciata (Poiret, 1798), de cor escura cos bordos dos parápodos avermellados, e a máis rara,
  • A. depilans (Gmelin), 1791, que segrega un líquido de aspecto leitoso, non violeta.

Nomes populares[editar | editar a fonte]

Aplysia punctata é un dos poucos moluscos inconfundíbeis, recibindo numerosos nomes populares en Galicia, entre eles borracha, tinteiro, tinteira e limacha, e os menos respectábeis de cona de vella, pixa porca, teta do mar, etc.[5]

Míguez et al.,[6] danlle o nome de tinteira. Pola súa parte, Rolán [7] di que esta especie é chamada vulgarmente lebre de mar, denominación, aínda que concordante coa castelá liebre de mar, a portuguesa lebre-do-mar (pero tamén aplísia), a catalana llebre de mar, a francesa lièvre-de-mer, a inglesa sea-here e a alemana Seehase, non é máis que un calco innecesario, xa que entre os trinta e seis nomes recollidos para ela por Ríos Panisse [5] [8]

Moitos profesores prefiren o nome de borracha, que alude á borra de función defensiva que expele, porque está máis estendido que tinteiro e a súa variante tinteira, ademais de ser eufónico, e evitando tamén os outros sinónimos de carácter humorístico que, á parte de seren tamén minoritarios, poderían chocar en zonas onde non se usen (e en todo o interior de Galicia). No caso de termos necesidade de diferenciar entre Aplysia punctata e as outras especies do xénero, podemos chamar á primeira borracha común.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Aplysiidae en Shell Catalogue. Consultada o 10/12/2012.
  2. Klussmann-Kolb, A. (2004): "Phylogeny of the Aplysiidae (Gastropoda, Opisthobranchia) with new aspects of the evolution of seahares". Zoologica Scripta 33 (5): 439–462. Resumo
  3. Les Laplysiens en Philosophie zoologuique.
  4. Eales N. B. (1984): "Notes on cephalaspideans" Opisthobranch 16 (3): 26.
  5. 5,0 5,1 Ríos Panisse, Mª. C. (1977): Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia. I. Invertebrados y peces. Verba, anuario gallego de filología. Anejo 7. Santiago de Compostela: Universidad de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X, pp. 90-92.
  6. Míguez, R., González, C. e García Álvarez, O. (1996): Guía ecolóxica do litoral galego. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-973-3, p. 155.
  7. Rolán, E. (1993): Guía ecolóxica das cunchas e moluscos de Galicia. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-698-X., p. 151.
  8. O nome de lebre de mar fai referencia aos tentáculos cefálicos, que lle dan un aspecto que pode recordar ao dunha lebre ou dun coello, coas súas longas orellas.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • D'Ancona, U. (1972): Tratado de Zoología. 2 vols. Barcelona: Ed. Labor, pp. 744-745.
  • Grassé, P.-P.; R.-A. Poisson e O. Tuzet (1976): Zoología. 1. Invertebrados. Barcelona: Ed. Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4, pp. 410-415.
  • Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): Zoología sistemática. Barcelona: Ed. Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp. 145-146.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]