Antonio Ortiz Ramírez

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Antonio Ortiz Ramírez
Antonio Ortiz 1936.jpg
Nacemento13 de abril de 1907
 Barcelona
Falecemento2 de abril de 1996
 Barcelona
NacionalidadeEspaña
Ocupaciónanarcosindicalista, anarquista e sindicalista
editar datos en Wikidata ]

Antonio Ortiz Ramírez, nado en Barcelona o 13 de abril de 1907 e falecido o 2 de abril de 1996, foi militante da Confederación Nacional do Traballo e da Federación Anarquista Ibérica, carpinteiro-ebanista de profesión. Pertenceu ao grupo de afinidade "Nosotros". Foi Comandante da 25ª división republicana e Oficial do exército francés.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Naceu no barrio de El Poblenou, fillo de pais emigrados desde Pedralba (Provincia de Valencia). Cursou estudos elementais ata os once anos. Desde esa idade traballou en diferentes carpinterías, e malia compaxinar os estudos co traballo durante un tempo, axiña os abandonou para atender as necesidades familiares. En 1921, con catorce anos, afiliouse ó Sindicato da Madeira da CNT.

A República[editar | editar a fonte]

Coa caída da ditadura de Primo de Rivera e a proclamación da Segunda República Española, a CNT experimentou unha grande expansión. A organización anarcosindicalista vivía daquela un forte debate entre trintistas e faístas. Ortiz é afín á tendencia faísta, da que son notables representantes Buenaventura Durruti e Joan García Oliver. Publica algúns artigos no portavoz oficial da CNT, Solidaridad Obrera, e acepta responsabilidades no Sindicato da Madeira, do que é nomeado presidente en 1932. Nesa época viviuse unha durísima folga ó negarse a patronal a atender as reivindicacións dos ebanistas que se concretaban, resumidas, en "xornada de 44 horas semanais, en lugar das 48 vixentes; que as ferramentas fosen a cargo dos patróns; abolición de toda festa intersemanal a excepción do 1.º de Maio". A folga foi especialmente dura e prolongada, entre novembro de 1932 e abril de 1933, período no que foron detidos moitos folguistas, incluído Ortiz.

Entrou a formar parte do grupo "Nosotros", grupo de afinidade anarquista integrado na FAI, continuación de Los Solidarios, xunto a Durruti, García Oliver, Francisco Ascaso, Gregorio Jover, Ricardo Sanz, José Pérez Ibáñez "El Valencià", Quico Sabaté e Aurelio Fernández, e desenvolve unha intensa actividade sindical e política.

A guerra civil[editar | editar a fonte]

A sublevación militar fascista de xullo de 1936 que conduciu á guerra civil española (1936-1939) produciu unha mobilización xeral da CNT, na que Ortiz tivo un destacado protagonismo, sobre todo na sufocación do golpe de Estado en Barcelona, comprometido en primeira liña ó igual que os demais membros do grupo "Nosotros". O 24 de xullo de 1936 sae de Barcelona á cabeza duns 800 homes en dirección a Caspe, preto da liña da fronte. Esta expedición, a Columna Sur-Ebro, tamén coñecida como "Segunda columna", "Columna Roja y Negra" ou "Columna Ortiz", foi crecendo a medida que absorbía moitos grupos espontáneos e desorganizados.

Coa militarización imposta polo goberno republicano, as milicias e en xeral todo o movemento libertario perden protagonismo. O 15 de abril de 1937 a fronte de Aragón reorganízase e Ortiz pasa a ser xefe da 25ª División. Ata entón a Columna Ortiz estaba firmemente comprometida cos cambios sociais e políticos producidos en Aragón, sendo Joaquín Ascaso o presidente do seu Consello de Defensa. As tensións producidas pola labor anti-colectivista dos militares adictos ó Partido Comunista de España, exemplificada na actuación do xeneral Enrique Líster, conduciron primeiro á disolución do Consello de Aragón, e despois á detención de Ascaso baixo a acusación, nunca probada, de incautarse de bens públicos. Ortiz solidarizouse en todo momento con Ascaso, vivindo así un dos episodios máis desgarradores e dramáticos da Guerra Civil. O 14 de setembro de 1937, Ortiz foi destituído como xefe da 25ª División, substituíndoo no cargo Miguel García Vivancos. Entre setembro de 1937 e febreiro de 1938 permanece en Barcelona á espera de destino militar. En decembro de 1937 ingresa n Escola Popular de Estado Maior, na que se licenza quinto nunha promoción de sesenta aspirantes. Finalmente, en febreiro de 1938, asígnaselle destino na fronteira francesa, cerca de La Seu d'Urgell.

O exilio[editar | editar a fonte]

A CNT estaba dividida profundamente e Barcelona sufría os bombardeos fascistas, co que cundía a desmoralización. O distanciamento entre Ortiz e os responsables da CNT, particularmente con Mariano Rodríguez Vázquez "Marianet", Santillán e García Oliver, leva a serios enfrontamentos verbais. A posición pirenaica é precaria e Ortiz cre fundamentadamente que desde o Partido Comunista e mesmo desde a súa mesma Organización se lle tenden trampas para asasinalo. É destituído do mando da división e o 5 de xullo de 1938 pasa a Francia xunto a once dos seus colaboradores, entre eles Joaquín Ascaso. O goberno republicano insta ó goberno francés para que procese ós evadidos por deserción e roubo de bens públicos, petición que non prospera e que esixe de Ortiz e Ascaso explicacións que apenas teñen eco entre as bases confederais, notablemente influídas por Federica Montseny, Segundo Blanco, Mariano Rodríguez Vázquez "Marianet" e Joan García Oliver. Ortiz acusuo ós dirixentes confederais de intentar asasinalo. Os fuxidos son detidos primeiro e logo dispersados en Francia; Ortiz ingresa en febreiro de 1939 no campo de concentración de Saint Cyprien e máis tarde no de Vernet, onde recibe a noticia de que o 10 de maio de 1940 ten lugar a invasión de Francia polo exército de Adolf Hitler.

A segunda guerra mundial[editar | editar a fonte]

Os internados no campo de Vernet, xunto a máis revolucionarios e intransixentes, foron deportados a Alxeria polo goberno francés para que traballaran no ferrocarril. Liberado tralo desembarco aliado no norte de África, enrólase en decembro de 1942 no exército francés como voluntario por toda a duración da guerra. Participa en varias batallas fronte ó Afrika Korps alemán e é ascendido a sarxento. Embarca para Francia, onde se produce o primeiro desembarco aliado; integrado no exército francés avanza por Aix-en-Provence e Lión, recibindo varias distincións dos seus mandos. A súa participación máis relevante tivo lugar na liberación de Belfort, o que lle valeu unha distinción asinada por Charles De Gaulle. O corpo no que está integrado Ortiz prosegue a súa ofensiva ata territorio alemán, toma Karlsruhe e Pforzheim, onde é ferido e evacuado.

Exilio en Venezuela[editar | editar a fonte]

Trala fin da guerra, e coa desmobilización, Ortiz montou un serradoiro en Saverdun (Francia), xunto ó seu amigo José Pérez Ibáñez "El Valencia". En novembro de 1948, a bordo dunha avioneta na que tamén viaxa "El Valencià" participa nun atentado frustrado contra Francisco Franco en Donostia. En febreiro de 1951 a prensa francesa dá a noticia do descubrimento da avioneta e expón diversas hipóteses insostibles que comprometen a súa seguridade. Ortiz decide emigrar a América Latina, vive en Bolivia e en Perú e en 1955 instálase en Venezuela, onde monta unha carpintería. En 1987 regresou a Barcelona, onde conseguiu que se lle recoñecese un soldo como sarxento do exército republicano. En 1995 os historiadores José Manuel Márquez e Juan José Gallardo mantiveron varias entrevistas con el e tiveron acceso ó seu arquivo persoal, o que deu orixe a unha excelente biografía do personaxe, que é, ademais, un documentado e moi completo repaso dos acontecementos políticos e bélicos vividos na zona republicana e particularmente na CNT e os medios anarquistas en xeral. A publicación da biografía permite coñecer outros puntos de vista do vivido nos medios anarquistas máis alá das teses oficialistas que trataron de silenciar a Ortiz e sempre deron del unha imaxe controvertida, de persoa difícil e problemática. A biografía ten tamén a cualidade de ensanchar os horizontes duns debates necesariamente complexos. Morreu nunha residencia de anciáns do barrio de La Verneda (Barcelona), e legou o seu corpo á investigación médica.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • José M. Márquez e Juan J. Gallardo (1999): Ortiz, general sin Dios ni amo. Prólogo de Antoni Castells, ed. Hacer, Barcelona.
  • Joan García-Oliver (ed.): El eco de los pasos. Ruedo Ibérico, París.
  • José Peirats (ed.): La CNT en la Revolución española. Ruedo Ibérico, París.
  • Pere Gabriel (1979): "El anarquismo en España", en El anarquismo, George Woodcock, ed. Ariel, Barcelona.
  • Paradigma de una revolución, ed. AIT, París, 1967 (trad. catalana: 19 de juliol del "36" a Barcelona, tradución de Montserrat Font, prólogos de Federica Montseny e Joan García Oliver, ed. Ricou, Barcelona, 1988.
  • Graham Kelsey (1994): Anarcosindicalismo y Estado en Aragón, 1930-1938. ed. Fundación Salvador Seguí, Madrid.
  • José Borrás, ed. César Viguera (1983): Aragón en la revolución española. Barcelona.
  • Antonio Ortiz: "Los atropellos de Líster", carta na revista Triunfo, 19 de novembro de 1977.
  • Antonio Téllez Solá (1993): Historia de un atentado aéreo contra el general Franco. ed. Virus, Barcelona.
  • Ariel Camacho, Phil Casoar, L. Guyot (1996): Ortiz, général sans dieu ni maître. Ed. Cad, París.