Antigua Guatemala

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Antigua Guatemala
Antigua Santa Catalina 2008 06.JPG
Arco de Santa Catalina
Patrimonio da Humanidade - UNESCO
PaísFlag of Guatemala.svg Guatemala
Localización42°28′10″N 06°46′15″O / 42.46944, -6.77083
TipoCultural
CriteriosII, III, IV
Inscrición1979 (3ª sesión)
Rexión da UNESCOAmérica Latina e Caribe
Identificador65

A cidade de Santiago de los Caballeros de Guatemala, cuxo nome oficial e histórico é Muy Noble y Muy Leal Ciudad de Santiago de los Caballeros de Guatemala e popularmente chamada na actualidade Antigua Guatemala, Antigua ou La Antigua, é cabeceira do municipio homónimo e do departamento de Sacatepéquez, Guatemala. Está situada preto de 25 quilómetros ao oeste da capital da República de Guatemala e está a unha altitude de 1470 m, nas montañas centrais de Guatemala, xunto aos volcáns Agua, Fuego e Acatenango, que a arrodean.

Durante a época colonial coñecíase como "Santiago de los Caballeros de Guatemala" e foi a capital da Capitanía Xeral de Guatemala, entre 1541 e 1776, cando a capital trasladouse á cidade de Nueva Guatemala de la Asunción despois dos terremotos Santa Marta arruinaran a cidade por terceira vez no mesmo século [1] e as autoridades civís usaron isto como escusa para debilitar ás autoridades eclesiásticas, seguindo as recomendacións das reformas Borbónicas emprendidas pola coroa española na segunda metade do século XVIII, [2] forzando ás ordes regulares a cambiar os seus maxestosos mosteiros por fráxiles estruturas temporais na nova cidade.[3]

Logo do traslado a cidade pasou a chamarse «arruinada Guatemala», «Santiago de Guatemala antiguo» e a «antigua ciudad». Foi abandonada por todas as autoridades reais e municipais, e en 1784 polas dúas últimas parroquias: «Candelaria» e «Nuestra Señora de los Remedios», quedándose tamén sen autoridades eclesiásticas.[4] algúns anos máis tarde o arcebispo Cayetano Francos y Monroy autorizou o funcionamento de tres parroquias interinas, que levaron o nome das súas antecesoras, "San Sebastián", "Candelaria" e "Remedios", onde conserváronse moitas obras de arte relixiosa que permanecían na antiga Guatemala [5].

Tras a Independencia de América Central en 1821 recuperou o estatuto de cidade e foi nomeado cabeceira do departamento de Sacatepéquez.[6] Do mesmo xeito, o Estado de Guatemala estableceu circuítos e distritos para a administración da xustiza a través de xuízos en 1825 e Antigua Guatemala foi designada como sede do circuíto homónimo no Distrito Nº 8 (Sacatepéquez).[7]

Foi designada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1979.[8][9]

No século XXI é un importante destino turístico de Guatemala, famosa pola súa ben preservada arquitectura renacentista española con fachadas barrocas do Novo Mundo, así como un gran número de espectaculares ruínas de igrexas, aínda mesmo despois de que as súas estruturas foran severamente danadas polo abandono sufrido entre 1776 e 1940, [1][10] e polos terremotos de 1874, de 1917[10] e de 1976.[11] é tamén recoñecida polas solemnes procesións de Semana Santa que realízanse anualmente desde antes do traslado da capital para Nueva Guatemala.[12] Segundo o censo oficial de 2013, ten unha poboación de 45.669 habitantes.[13]

Toponimia[editar | editar a fonte]

Moitos dos nomes das cidades e vilas en Guatemala teñen dúas partes: o nome do santo católico que venera o día en que foron fundadas e unha descrición con raíz náhuatl;[14] no caso da nobre cidade de Santiago de los Caballeros de Guatemala, o nome foi dado en homenaxe a Santiago o Maior.

O topónimo «Guatemala»[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Nahuatl Toponimia de Guatemala.

Os primeiros documentos históricos sobre o que está escrito o nome de Guatemala son as Cartas de relación que Pedro de Alvarado enviaou a Hernán Cortés en 1524.[15] nestas cartas, o nome de Guatemala está escrito do mesmo xeito como se fai agora e que seguramente é a castelanización da palabra Quauhtemalan ("lugar de moitas árbores") de orixe Nahuatl, que era o nome co que coñecíase a cidade e nación Cakchiquel os asistentes mexicanos que acompañaron Alvarado e Cortes.[15] Nalgunhas actas do Cabildo de Santiago do século XVI contida no libro antigo, aparece nomeada como "Goathemala" [15]

O nome "Antigua Guatemala"[editar | editar a fonte]

Despois de que os terremotos de Santa Marta que a destruiron parcialmente en 1773 a cidade foi abandonada por todas as autoridades reais e municipais entre 1774 e 1778 e en 1784 polas dúas últimas parroquias: Candelaria e Los Remedios, quedándos tamén sen autoridades eclesiásticas.[4] A partir dese momento a cidade comezou a chamarse «arruinada Guatemala», «Santiago de Guatemala antiguo» e a «antigua ciudad».[4]

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Monumentos coloniais[editar | editar a fonte]

Antes de ser nomeado Monumento Nacional polo Decreto 2772 da República aprobado polo xeneral Jorge Ubico o 30 de marzo de 1944, as ruínas causadas polo terremoto de 1773 quedaron prácticamente abandonadas. [16] As seguintes imaxes mostran a destrución causada polo abandono e a destrución adicional provocada polos terremotos de 1874, de 1917-18 e o de 1976.

No caso doutras ruínas, como Nuestra Señora del Carmen e as da Compañía de Xesús, resistiron os terremotos de 1773, pero o abandono e os subseguintes terremotos destruíronos por completo. No caso particular da Igrexa de San Francisco, soportou ben os terremotos de 1773 e 1917 e foi reconstruída en 1967 cando os franciscanos regresaron a Guatemala, o cal protexeuna dos efectos do terremoto de 1976. En canto á igrexa de La Merced, esta estaba prácticamente nova en 1773, e soportou desde entón todos os terremotos; a igrexa non foi abandonada en 1776, pero si en 1829 cando os mercedarios foron expulsados do territorio centroamericano polo xeneral Francisco Morazán xunto co resto das ordes ordinarias e os membros do partido conservador e do Clan Aycinena.[17]

Listado de monumentos coloniais
Nome Imaxe Descrición
Palacio dos Capitanes Xenerales
AntiguaSquareGovPalace79.jpg
Antiga residencia do Capitán Xeneral do Reino de Guatemala durante a época colonial. Tras os terremotos de Santa Marta en 1773 foi abandonado e usado como almacén, ata que foi renovado en 1936. Alberga as oficinas do Instituto Guatemalteco de Turismo, Gremial de Turismo de Antigua, Policía Nacional Civil e o Goberno Departamental, entre outros.[18][19]
Palacio do Concello
GT056-Antigua SchlKids.jpeg
Alberga as oficinas do Concello de Antigua Guatemala [18] Atribúese a súa planificación e construción a Luís Díez de Navarro, Juan de Dios Aristondo, e especialmente o maior mérito a Diego de Porres que era o arquitecto maior da cidade. Está situado na cuarta. Rúa, fronte ao Parque Central, á beira da Catedral. A fachada é de arcos dobres con columnas toscanas de pedra maciza e o muro oriental está cuberta de pedra tallada.
Catedral de Santiago
Parroquia de San José
Guatemala 176.jpg
O primeiro edificio iniciouse en 1545 cos restos traídos desde o destruído asentamento no val de Almolonga. A súa construción foi obstaculizada por frecuentes terremotos. Un segundo santuario inaugurouse en 1680. O rango de catedral logrouno en 1743. A primeira catedral aloxou os restos do conquistador Pedro de Alvarado que foran trasladados a petición da súa filla en 1568, pero desapareceu despois da súa demolición.
Igrexa das Capuchinas
Capuchinas.jpg
Orixinalmente "Convento e Igrexa da nosa Señora do Pilar de Zaragoza", foi aprobado por Felipe V en 1725 xusto despois da chegada de Clarisas Capuchinas á poboación. Os traballos comezaron en 1731 e consagrouse en 1736. A rutina diaria das profesas estaba rexida por unha regulación estrita que incluía as regras máximas de pobreza, penitencia e xaxún; do mesmo xeito, debían subsistir das limosnas provistas polos fieis. Despois dos terremotos de Santa Marta e aínda que o convento non se viu completamente afectado, os seus activos foron trasladados á nova Guatemala de la Asunción.
Igrexa e convento de La Recolección
LaRecoleccion.Antigua.jpg
En 1685, dous misioneiros dos monxes Recoletos chegaron á cidade de Santiago de los Caballeros, e cando algúns monxes da orde chegaron nos anos seguintes, pediron permiso ao Concello, autoridades locais elixidas polos crioulos guatemaltecos, para construír un mosteiro, pero en 1695, o Concello sinalou que non había suficientes frades para xustificar a construción e que xa había suficientes mosteiros na cidade. Fronte a esta negativa, os frades dirixíronse á Audiencia, autoridades enviadas polo Rei de España, que autorizaron a construción en 1700 por un decreto real.[20] En 1701, iniciouse a construción dos edificios, e seis anos despois colocouse a primeira pedra da igrexa. En 1708 completáronse o convento, a biblioteca e a enfermería. A igrexa foi inaugurada o 23 de maio de 1717.[20]
Igrexa de San Francisco
Antigua Chiesa di San Francesco.jpg
O primeiro santuario construído no mesmo lugar a mediados do século XVI sufríu danos no ano 1565 por mor dun forte terremoto. A nova construción continuou sendo afectada por desastres naturais, especialmente terremotos. A igrexa reconstruíuse entre 1961 e 1967 cando os franciscanos recuperaron a propiedade, e desde entón estivo aberta ao culto católico. A fachada da igrexa está adornada por columnas solomónicas e por dúas torres de campanarios. Adxacentes á igrexa, atópanse as ruínas do vello convento franciscano. O templo ten unha capela especial que alberga os restos do santo Irmán Pedro de San José de Betancur, misioneiro de orixe canaria.
Igrexa e convento da Merced
Antigua church 2008 06.JPG
O arquitecto Juan de Dios Estrada estivo a cargo da súa construción desde 1749 e o templo inaugurouse en 1767, de estilo ultrabarroco guatemalteco, ten dúas torres campanarios.
Igrexa, Convento e Colexio da Compañía de Xesús
Monument Antigua Guatemala.JPG
Creado polo Real Decreto de 9 de agosto 1561, doado en parte polo cronista Bernal Díaz del Castillo, composta por tres claustros e un templo, e chegaron a vivir ata doce xesuítas. Funcionou como Colexio de San Lucas da Compañía de Xesús desde 1608 ata a expulsión da orde en 1767: "A escola fíxose famosa e non tiña rival en termos de ensino de primeiras letras e gramática. A ela acudía a flor da sociedade de Santiago, como Francisco Antonio Fuentes y Guzmán, o cronista Francisco Vázquez, Pedro de Betancourt e Rafael Landívar».
Convento de Santo Domingo
GT056-Antigua Domingo5.jpeg
Orixinalmente un dos máis importantes e grandes da cidade, o Convento de Santo Domingo foi destruído en 1773 e abandonado polo traslado dos dominicos á súa nova sede na Cidade de Guatemala. As ruínas foron vendidas a particulares e convertéronse no Hotel Casa Santo Domingo en 1989. En 2013 celebrouse nas súas instalación a 43ª Asemblea Xeral da Organización dos Estados Americanos.
Igrexa Escola de Cristo
Escueladecristo01.jpg
O templo fundouse na parroquia de Vera Cruz en 1664 e desde 1689 foi coñecido como a Congregación de San Felipe de Neri. Debido aos terremotos de San Miguel de 1717 construción resultou danada, a reconstrución rematou en 1730 baixo o liderado do arquitecto Mayor Diego de Porres. En 1784, a Escola de Cristo trasladouse a Nuestra Señora de los Remedios, cando os pais desta igrexa trasladáronse á Nueva Guatemala de la Asunción. A fachada ten unha arquitectura renacentista e está feita de pedra, como o Igrexa dos Capuchiños, unha característica que os distingue dos outros templos da cidade. Por outra banda, neste lugar que eran gardados os restos de Pedro de San José de Betancur.[21]
Nuestra Señora del Carmen
Iglesia del Carmen (3746568616).jpg
A estrutura sobrevivíu ao terremoto de 1773, pero foi case enteiramente destruída polos terremotos de 1917-18 e 1976. Con todo, a súa fachada sobrevivíu aos terremotos, e atópase en moi bo estado, é admirada desde entón como exemplo do barroco sísmico guatemalteco.
Hospital de San Pedro
Hermano Pedro's Hospital, Antigua Guatemala (October 2012).JPG
Os relixiosos de San Juan de Dios fundaron o seu convento en 1636 e desde entón encargáronse dos hospitais da Capitanía Xeral de Guatemala.[22] O hospital de San Pedro era o que atendía exclusivamente aos eclesiásticos.[23]
Convento da Concepción
AntiguaGuatemalaCuteChurch.jpg
Recentemente restaurado para mostrar o claustro das novizas e identificado por erro como o palacio de Sor Juana de Maldonado. O claustro data do século XVIII e a famosa monxa concepcionista guatemalteca viviu no século XVII.
Ermita de la Santa Cruz
Antigua guatemala church ruins j.JPG
Outros lugares de interese
  • Ruínas de San José el Viejo
  • Ermida Santa Isabel

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]