Berriozar

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 42°50′10″N 1°40′17″W / 42.83611°N 1.67139°W / 42.83611; -1.67139

Berriozar
Bandera de Berriozar.svg Escudo de Berriozar.svg
Berriozar.JPG
Vista da cidade
Situación xeográfica
Nafarroa municipalities Berriozar.png
País España España
Comunidade Autónoma Navarra
Provincia Navarra
Xeografía
Altitude 428 msnm
Superficie 2,71 km²
Poboación
Poboación 9.449 hab. (2012)
Densidade 3486,72 hab/km²
Xentilicio berriozartarra
Información
Código postal 31013
Alcalde Xabier Lasa Gorraitz (Nafarroa Bai)
Páxina web Páxina oficial de Berriozar

Berriozar é un municipio navarro, situado na Cuenca de Pamplona e no meiriñado de Pamplona, que forma parte do área metropolitana de Pamplona. Ten 8.636 habitantes (2007). Constitúese como tal municipio independente ao segregarse do concello do seu nome o 14 de marzo de 1991. En 2008 tiña 8.899 habitantes, sendo o 11º concello navarro en poboación.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Berriozar está situado na Cuenca de Pamplona, a 6 km ao noroeste de Pamplona. O municipio ten unha superficie de 2,7 km e unha altitude sobre o nivel do mar de 428 m. O termo municipal limita ao norte con Ezcabarte, ao noroeste con Berrioplano (Aizoáin), ao leste con Berrioplano (Artica) e ao sur con Pamplona.

A vila aséntase aos pés do monte Ezcaba ou San Cristóbal. Na súa cima existe unha fortaleza militar que leva o nome de Afonso XII agora abandonada; con todo, popularizouse para o forte e para o monte o apelativo de San Cristóbal (en tempos houbo unha ermida dedicada a ese santo).

Historia[editar | editar a fonte]

A primeira noticia da historia de Berriozar, aparece no Libro de Rediezmo de 1268 cita expresamente a Berriozar con 8 lumes ou casas, é dicir, unhas 40 persoas. Con todo, é posible que antes do século XIII existisen no actual termo de Berriozar algunhas corralizas e algunhas casas de labranza que se utilizarían en períodos de tranquilidade e abandonaríanse en épocas de guerra, xa que a poboación refuxiábase no recinto amurallado da capital. Nun documento de 1205 cítase o topónimo Berrio, sen distinción aínda de Berrio-plano, Berrio-suso ou Berrio-tsar, todos eles formaron xunto con 8 lugares máis parte da Cendea de Ansoáin que se mantivo ata 1991. As malas colleitas fixeron que en 1389 o labradores non podrecían pagar os impostos ao rei Carlos II o malo pasando os seus bens á propiedade de Beltrán de Ezpeleta (Barón de Ezpeleta e Vizconde de Valderro). O último barón de Ezpeleta foi Don Beltrán. Os títulos de barón de Ezpeleta e Vizconde de Valderro pasaron coas súas posesións á casa de Ablitas, que exerceu a xurisdición sobre Berriozar por medio dun alcalde maior nomeado por eles, e reelixido cada tres anos. Este dereito xurisdicional sobre Berriozar permaneceu ata 1815, ano en que o rei Fernando VII incorporou todas as xurisdicións á súa coroa.

Durante o século XIX os pobos da Comarca de Pamplona sufriron as consecuencias de varias guerras: a Guerra da Independencia (1808-1814), a do Trienio Constitucional (1820-1823), a Primeira Guerra Carlista (1833-1840) e a Terceira Guerra Carlista (1872-1876. Tiveron que abastecer aos bandos contendentes e sufriron as súas represalias. Doutra banda, epidemias de vexigas, cólera e outras enfermidades contaxiosas fixeron diminuír a poboación, o que trouxo como consecuencia un estancamento demográfico.

En contraste co século anterior, o século XX supuxo para Berriozar un cambio total. Durante os anos 60 e 70 do século XX Berriozar foi poboación receptora de emigración, como o resto da Comarca. En 1930 Berriozar tiña 177 habitantes, 305 no ano 1950, 3.166 en 1970: e 5.019 habitantes en 1981:. O aumento da poboación supuxo tamén un urbanístico coa creación de novos barrios na parte chaira (Casco Novo e Zortzico) e o pobo pasa de ser un pobo agrícola para converterse nunha zona residencial propia do Área metropolitana de Pamplona.

Berriozar foi un dos doce pobos que integrou a Cendea de Antsoain, durante séculos Sendo durante tempo a sede da súa concello, ata que se emancipou da mesma en 1991 configurándose como municipio independente.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]