Protoplasma

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

O protoplasma é o contido vivo dunha célula que está rodeado por unha membrana plasmática.

Nalgunhas definicións é un termo xeral que significa citoplasma (por exemplo, Mohl, 1846),[1] pero para outros autores tamén inclúe o nucleoplasma (por exemplo, Strasburger, 1882). Para Sharp (1921), "Segundo o vello uso a porción extranuclear do protoplasto [a célula enteira, excluíndo a parede celular] denominábase "protoplasma", pero o núcleo tamén está composto de protoplasma, ou substancia viva no sen senso amplo. O consenso actual é evitar esta ambigüidade empregando os termos usados por Strasburger en (1882) citoplasma [acuñado por Kölliker (1863), orixinalmente como sinónimo de protoplasma] e nucleoplasma ([acuñado por van Beneden (1875), ou] carioplasma, [usado por] Flemming [(1878)])".[2][3][4][5][6] A definición de citoplasma de Strasburger excluía os plastidios, os cales formaban o cromatoplasma.

En canto á inclusión ou non dos vacúolos no concepto de protoplasma hai tamén controversia.[7]

O protoplasma está composto por unha mestura de pequenas moléculas, como ións, aminoácidos, monosacáridos e auga (que serve de disolvente), e macromoléculas, como ácidos nucleicos (ARN), proteínas, lípidos e polisacáridos.[8] Nos eucariotas o protoplasma que rodea o núcleo celular denomínase citoplasma e dentro do núcleo está o nucleoplasma. Nos procariotas o material dentro da membrana plasmática é o citoplasma bacteriano, mentres que nas bacterias gramnegativas a rexión que queda fóra da membrana plasmática pero dentro da membrana externa da súa envoltura é o chamado periplasma.

Historia[editar | editar a fonte]

A palabra "protoplasma" procede do grego protos, 'primeiro', e plasma, con forma de cousa, e era usada orixinalmente en contextos relixiosos.[9] Utilizouna en 1839 J. E. Purkinje para designar o material do embrión animal.[10][11] Posteriormente, en 1846 Hugo von Mohl redefiniu o termo (tamén chamado Primordialschlauch, "utrículo primordial") para referirse á substancia "semifluída, granular, babosa e basta" do interior da célula vexetal, para distinguila da parede celular e do zume celular (Zellsaft) do interior do vacúolo.[12][13][14] Thomas Huxley (1869) referiuse posterioremnte a el como a "base física da vida" e considerou que a propiedade da vida era o resultado da distribución de moléculas no seo desa substancia.[15] O protoplasma converteuse en algo "epistémico".[16] A composición, non obstante, era un misterio e houbo moita polémica sobre de que tipo de substancia estaba formado.[17]

En 1872, Beale creou o termo vitalista "bioplasma" para contrastalo co materialismo de Huxley.[18][19] En 1880, Hanstein propuxo o termo protoplasto para designar a célula completa excepto a parede celular,[20][21] e algúns autores como Julius von Sachs (1882) preferían este nome en vez de "célula".[22]

En 1965, Hardy introduciu o termo "citosol", posteriormente redefinido como o líquido do interior da célula.[23]

Outros termos relacionados son:[24] Urschleim (Oken, 1802, 1809),[25][26] sarcode (Dujardin, 1835, 1841),[27][28] Grundsubstanz (substancia fundamental, Cienkowski, 1863),[29] enquilema/hialoplasma (Hanstein, 1880), paramitoma (Flemming, 1882),[30] substancia interfilar (Velten, 1876)[31] e substancia interalveolar (Bütschli, 1892).[32]

Na época en que escribiu Huxley desenvolvíase un longo debate sobre a unidade fundamental da vida: era a célula ou o protoplasma? A finais da década de 1860, o debate quedou resolto a favor de protoplasma. A célula era o contedor do protoplasma, o cal era a substancia fundamental e universal da vida. A contribución principal de Huxley foi establecer o protoplasma como incompatible coa teoría vitalista da vida.[33] Os intentos de investigar a orixe da vida por medio da creación dun "protoplasma" sintético no laboratorio non tiveron éxito.[34]

A idea de que o protoplasma dos eucariotas é simplemente divisible en substancia fundamental chamada "citoplasma" e un corpo estrutural chamado núcleo celular reflicte o coñecemento máis primitivo da estrutura da célula que precedeu ao desenvolvemento do microscopio electrónico, cando parecía que o citoplasma era un fluído homoxéneo e descoñecíase a existencia da maioría dos compartimentos subcelulares ou como as células mantiñan a súa forma.[35] Hoxe sábese que o contido da célula é moi complexo estruturalmente e contén moitos orgánulos.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Cammack, Richard; Teresa Atwood; Attwood, Teresa K.; Campbell, Peter Scott; Parish, Howard I.; Smith, Tony; Vella, Frank; Stirling, John (2006). Oxford dictionary of biochemistry and molecular biology. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. ISBN 0-19-852917-1. 
  2. Sharp, L. W. (1921). Introduction To Cytology. New York: McGraw Hill, p. 25.
  3. Strasburger, E. (1882). Ueber den Theilungsvorgang der Zellkerne und das Verhältnis der Kernteilung zur Zellteilung. Arch Mikr Anat, 21: 476-590, BHL.
  4. Beneden, E. van (1875). La maturation de l'oeuf, la fécondation et les premières de développement embryonnaire des Mammiferes d'après les recherches faites chez le lapin. Bull. Acad. Bel. Cl. Sci. 40, 2 sèr.: 686-736, BHL.
  5. Flemming, W. (1878). Beiträge zur Kenntniss der Zelle und ihrer Lebenserscheinungen. Arch. f. mikr. Anat., 16: 302-436, p. 360, BHL.
  6. Battaglia, E. (2009). Caryoneme alternative to chromosome and a new caryological nomenclature. Caryologia, 62(4), 1.
  7. Parker, J. 1972. Protoplasmic resistance to water deficits, p. 125-176. In: Kozlowski, T. T. (ed.), Water deficits and plant growth. Vol. III. Plant responses and control of water balance. Academic Press, New York, p. 144, [1].
  8. Arthur C. Guyton; John E. Hall. Textbook of Medical Physiology, Eleventh Edition. Saunders. Protoplasm is composed mainly of five basic substances: water, electrolytes, proteins, lipids and carbohydrates. 
  9. Wayne, R. 2009. Plant Cell Biology: From Astronomy to Zoology. Amsterdam: Elsevier/Academic Press, p. 133.
  10. Purkinje J.E. 1840. Über die Analogien in den Strukturelementen des thierischen und pflanzichen Organismus. In: Übersicht der Arbeiten und Veränderungen der schlesischen Gesellschaft für vaterländische Kultur, Jahre 1839: 81.
  11. Bynum, W. F., Browne, E. J. & Porter, R. (1981). Dictionary of the history of science. Princeton University Press.
  12. von Mohl, H. 1846. Ueber die Saftbewegung im Inneren der Zellen. Bot. Ztg. 4: 73-78, 89-94.
  13. Larson, P. R. (1994). The Vascular Cambium: Development and Structure. Springer-Verlag: New York and Berlin, p. 30-31, [2].
  14. Evert, R. F. 2006. Esau's Plant Anatomy: Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: Their Structure, Function, and Development. 3rd.ed. John Wiley & Sons, Inc: Hoboken, New.Jersey, p. 16, [3].
  15. Huxley, T. H. 1869. The Physical Basis of Life. New Haven, Conn., The College Courant.
  16. Brain, R.M. "Protoplasmania: Huxley, Haeckel, and the Vibratory Organism in Fin de Siècle Visual Cultures", en The Art of Evolution: Darwin, Darwinisms, and Visual Cultures, F. Brauer and Larson, B. University Presses of New England, 2009, pp. 92-123, [4].
  17. Harvey, E. N. (1938). "Some Physical Properties of Protoplasm". Journal of Applied Physics 9 (2): 68. doi:10.1063/1.1710397. 
  18. Beale, L. S. (1872). Bioplasm. London: J. & A. Churchill.
  19. Bynum et al. (1981), p. 344.
  20. Hanstein, J. 1880. Das Protoplasma. Heidelberg.
  21. Sharp (1921), p. 24.
  22. Wayne (2009), p. 15.
  23. Lardy, H. A. 1965. On the direction of pyridine nucleotide oxidation-reduction reactions in gluconeogenesis and lipogenesis. In: Control of energy metabolism, edited by B. Chance, R. Estabrook, and J. R. Williamson. New York: Academic, 1965, p. 245, [5].
  24. Sharp (1921), p. 11, 32-34.
  25. Grundriss der Naturphilosophie.
  26. Lehrbuch der Naturphilosophie.
  27. Dujardin, F. 1835. Recherches sur les organisms inférieurs. Annales des Sciences Naturelles 4: 343–377, [6].
  28. Dujardin, F. (1841). Histoire Naturelle des Zoophytes Infusoires. Paris: Librarie Encyclopedique de Roret. p. 26.
  29. Cienkowski, L. 1863. Zur Entwicklungsgeschichte der Myxomyceten. Jahrb. Wiss. Bot. 3: 325-337, [7].
  30. Flemming, W. (1882). Zellsubstanz, Kern, und Zelltheilung. Vogel, Leipzig, [8].
  31. Velten, W. 1876. Die physikalische Beschaffenhoit des pflanzlichon Protoplasmas. Sitzber. Akad. Wiss. Wien, Math.-Nat. Kl., 73: I 131-151, [9].
  32. Bütschli, O. 1892. Untersuchungen über mikroskopische Schäume und das Protoplasma. Leipzig, [10].
  33. Geison, Gerald (1969). "The Protoplasmic Theory of Life and the Vitalist-Mechanist Debate". Isis 60: 272–292. doi:10.1086/350498. 
  34. Lazcano, A.; Capone, S.; Walde, P.; Seebach, D.; Ishikawa, T.; Caputo, R. (2008). "What Is Life? A Brief Historical Overview". Chemistry & Biodiversity 5 (1): 1–15. PMID 18205130. doi:10.1002/cbdv.200890001. 
  35. Satir, P. (2005). "Tour of organelles through the electron microscope: A reprinting of Keith R. Porter's classic Harvey Lecture with a new introduction". The Anatomical Record Part A: Discoveries in Molecular, Cellular, and Evolutionary Biology 287A (2): 1184–1204. PMID 16265625. doi:10.1002/ar.a.20222. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

  • Encyclopaedia Britannica, 11ª edición (1911) Protoplasm