Peter Artedi

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Peter Artedi
XPeterArtediMaryPinzon.jpg
Nacemento27 de febreiro de 1705
 Örnsköldsvik
Falecemento27 de setembro de 1735
 Ámsterdam
Causaafogamento
NacionalidadeSuecia
Alma máterUniversidade de Uppsala
Ocupaciónbotánico, naturalista e zoólogo
editar datos en Wikidata ]
Portada da súa obra máis importante, editada por Linneo.

Peter Artedi, tamén coñecido como Petrus Arctaedius, nado na parroquia de Anundsjö, no condado de Västernorrland (Suecia) o 22 de febreiro de 1705 e finado en Ámsterdam o 27 de setembro de 1735), foi un ictiólogo sueco, que é coñecido como o "pai da ictioloxía".

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Tras completar a súa educación secundaria en Härnösand, o 30 de outubro de 1724 comezou a estudar teoloxía na universidade de Uppsala, pero o seu interese pola historia natural desviouno da súa primeira vocación pastoral. Estudou medicina con Lars Roberg.

Foi colega e amigo de Carl von Linné (Linneo), a quen coñeceu en Uppsala en 1728.

Cando ambos os dous deixaron esta cidade en 1732 asumiron a responsabilidade recíproca de publicar os manuscritos do outro en caso de falecmiento. Artedi morreu afogado nas canles de Ámsterdam, onde fora para catalogar a colección de Albertus Seba. Linneo cumpriu a súa palabra e os manuscritos de Artedi imprimíronse en Leiden en 1738, xunto a unha biografía do autor.

A súa clasificación dos peixes organízase en ordes, xéneros e especies. Identificou catro ordes (e, equivocamente, a dos cetáceos), 47 xéneros e 230 especies. Artedi non chegou a utilizar un sistema binominal, pero Linneo incorporouno na edición da obra. Por exemplo, onde Artedi se refire a Zeus ventre aculeato, cauda in extremo circinata, Linneo simplifícao como Zeus faber. Esta especie foi chamada Faber sive Gallus Marinus por Guillaume Rondelet (1507-1566)[1] e outros autores chamárona Piscis Jovii. Artedi traduce Jovii como Zeus e o termo elixido por Rondelet, faber, converteuse no nome específico. Outros exemplos: Anarhichas Lupus marinus nostras vólvese, grazas a Linneo, en Anarhichas lupus e Clupea, maxilla inferiore longiore, maculis nigris carens: Harengus vel Chalcis Auctorum, Herring vel Hering Anglis, Germanis Belgis, simplemente en Clupea harengus.

Obra[editar | editar a fonte]

  • Bibliotheca Ichthyologica (1738)
  • Philosophia Ichthyologica (1738)

Honores[editar | editar a fonte]

Epónimos[editar | editar a fonte]

Xénero vexetal
Xénero animal 

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Cuxa clasificación das plantas seguía o padre Sarmiento.
  2. Sp. Pl. 1: 242. 1753 (UK).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Broberg, Gunnar (1987): "Petrus Artedi in his Swedish Context" Proc. V Congr. europ. Ichthyol., Stockholm, 1985, pp. 11–15. Ver en PDF.
  • Engel, H. (1970): "Artedi, Peter" no Dictionary of Scientific Biography. Volume 1, pp. 305–306. New York: Charles Scribner's Sons. ISBN 978-0-684-10114-9.
  • Pietsch, Theodore W. (2010): The curious death of Peter Artedi. A mystery in the history of science. New York; Scott & Nix Inc. ISBN 978-0-9825102-8-5.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]