Euphractus sexcinctus

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Euphractus sexcinctus
Armadillo amarelo
Euphractus sexcinctus2.jpg
Estado de conservación
Case ameazada (NT)
Case ameazada
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Clase: Mammalia
Subclase: Placentalia
Orde: Cingulata
Familia: Dasypodidae
Subfamilia: Euphractinae
Xénero: Euphractus
Wagler, 1830
Especie: E. sexcinctus
Nome binomial
Euphractus sexcinctus
(Linnaeus, 1758)
Distribución de Euphractus sexcinctus

Distribución de Euphractus sexcinctus

Euphractus sexcinctus é unha especie de mamífero placentario da orde do cingulados, familia dos dasipódidos e subfamilia dos eufractinos, a única do xénero Euphractus.

É endémica de Arxentina, Bolivia, Brasil, Uruguai e Paraguai, contando tamén con poboacións illadas en Suriname. O seu corpo é usualmente de cor amarelada, ao que debe un dos seus nomes vulgares, armadillo amarelo (outro é armadillo de seis bandas), aínda que localmente se coñece tamén, nos países de fala castelá, como tatú poyú e tatú peludo.

Hábitat e distribución[editar | editar a fonte]

O armadillo amarelo ocupa moitos hábitats de selvas e de pasteiros, principalmente de áreas abertas, como nas planicies do cerrado brasileiro.

Euphractus sexcinctus está presente nunha ampla zona de América do Sur, desde o sur de Suriname e o norte do Brasil, e en Bolivia, Paraguai, Uruguai, até o norte de Arxentina.[1] Non se encontra, porén, na provincia de Buenos Aires[2][3]

Durante máis de 20 anos pensouse que había unha poboación disxunta na fronteira entre Brasil e Suriname.[4] Pero estudos recentes realizados no norte de Brasil confirman a presenza de Euphractus sexcinctus en Maranhão,[5] Amapá,[6] e noutras partes do norte de Brasil,[7][8] no noroeste,[9] e no centro e o leste de Pará.[10][11] A maioría destes rexistros encóntranse no cerrado e a sabana amazónica. A presenza desta especie no Perú debe ser confirmada. Habita desde o nivel do mar até polo menos os 1 600 m de altura.[12]

Historia natural[editar | editar a fonte]

É un mamífero solitario, terrestre e omnívoro, alimentándose dunha ampla gama de materias vexetais e animais.

Protéxese en covas. Ao contrario da maioría das especies de armadillos, é máis diúrno que nocturno.[13]

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Descricións[editar | editar a fonte]

O xénero Euphractus foi descrito en 1830 polo herpetólogo alemán Johann Georg Wagler, en Naturliches Syst. Amphibien: 36.[14]

A súa única especie, Euphractus sexcinctus, fora descrita en 1785 por Linneo, na 10ª edición do seu Systema Naturae, baiuxo o nome de Dasypus sexcinctus.[15]

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

O nome do xénero, Euphractus, está formado polo elemento do latín científico eu-, calco do grego antigo εύ- eú-, do adverbio εὖ , "ben", e a palabra grega φρακτός pharktós, "armado"; literalmente: "o ben armado",[16] derivada do verbo φράσσω prhássō, "cubrir, protrexer".

Sinonimia[editar | editar a fonte]

Xénero

O xénero Euphractus, ademais deste nome que lle adxudicou Wagler, coñeceuse tamén polos sinónimos:[14]

  • Encoubertus McMurtrie, 1831
  • Pseudotroctes Gloger, 1841
  • Scleropleura Milne-Edwards, 1871
  • Scelopleura Trouessart, 1898
Especie

En canto á especie, ademais de polo nome Dasypus sexcinctus que lle dera Linneo, e do actualmente válido, tamén se coñeceu como:[15]

  • Euphractus gilvipes Illiger, 1815
  • Euphractus pilosus Olfers, 1818
  • Euphractus gylvipes Minoprio, 1945

Subespecies[editar | editar a fonte]

Na actualidade recoñécense, dentro de Euphractus sexcinctus as catro subespecies seguintes:[15]

  • Euphractus sexcinctus boliviae Thomas, 1907
  • Euphractus sexcinctus flavimanus Desmarest, 1804
  • Euphractus sexcinctus setosus Wied, 1826
  • Euphractus sexcinctus tucumanus Thomas, 1907

Estado da poboación[editar | editar a fonte]

Desde o ano 2006 e até a actualidade (2016), a Unión Internacional para a Conservación da Natureza e dos Recursos Naturais (UICN) vén cualificando o status desta especie como NT (medianamente ameazada), debido á súa ampla distribución, suposta poboación grande, a que vive en numerosas áreas protexidas, á súa tolerancia a un certo grao de modificación do seus hábitats e porque é pouco probábel que estea declinando rapidamente a súa poboación como para cualificar o seu status nunha categoría ameazada. Porén, debido á pequena cantidade de áreas onde vive na sabana amazónica, a crecente ocupación humana e o avance das grandes empresas, as poboacións naturais ao norte do río Amazonas, na rexión norte de Brasil, deben ser controladas no futuro.[12]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Redford, K. H. & Wetzel, R. M. (1985): "Euphractus sexcinctus". Mammalian Species 252: 1–4.
  2. Flores D. A.; Abba A. M. & R. M. Bárquez (2009): "Revisión del libro: Mammals of South America. Volume 1. Marsupials, Xenarthrans, Shrews, and Bats". Mastozoología Neotropical 16 (1): 271-276.
  3. Abba, A. M.; Tognelli, M. F.; Seitz, V. P.; Bender, J. B. & Vizcaíno, S. F. (2012): "Distribution of extant xenarthrans (Mammalia: Xenarthra) in Argentina using species distribution models". Mammalia 76: 123-136.
  4. Wetzel, R. M. (1982): "Systematics, distribution, ecology, and conservation of South American edentates". En: M. A. Mares & H. H. Genoways (eds.), Mammalian biology in South America, pp. 345-375. Pittsburgh, Philadelphia, USA: University of Pittsburgh.
  5. Silva Júnior, J. S.; Fernandes, M. E. B. & Cerqueira, R. (2001): "New records of the yellow armadillo, Euphractus sexcinctus (Xenarthra: Dasypodidae) in the state of Maranhão, Brazil". Edentata: 18-23.
  6. Silva Júnior, J. S. & Nunes, A. P. (2001): "Disjunct geographical distribution of the yellow armadillo, Euphractus sexcinctus (Xenarthra: Dasypodidae)". Edentata: 16-18.
  7. Silva Júnior, J. S.; Marques-Aguiar, S. A.; Aguiar, G. F. S.; Lima, E. M.; Saldanha, L. N. & Avelar, A. A. (2005): "Avaliação ecológica e seleção de áreas prioritárias à conservação de savanas amazônicas, Arquipélago do Marajó, Estado do Pará. Inventário de Mamíferos". Sumário Executivo (non publicado). Ministério do Meio Ambiente e Museu Paraense Emílio Goeldi, Belém, Pará, Brazil.
  8. Silva Júnior, J. S., Marques-Aguiar, S. A.; Aguiar, G. F. S.; Saldanha, L. N.; Avelar, A. A. e Lima, E. M. (2005): "Mastofauna não voadora das savanas do Marajó". En: Sociedade Brasileira de Zoologia (ed.), Congresso Brasileiro de Mastozoologia, pp. 131. Brasil.
  9. Oliveira, L. C., Mendel, S. M., Loretto, D., Silva Júnior, J. S. e Fernandes, G. W. (2006): "Edentates of the Saracá-Taquera National Forest, Pará, Brazil". Edentata 7: 3-7.
  10. Lima, E. M., Muniz, I. C. M., Ohana, J. A. B. & Silva Júnior, J. S. (2009): "Ocorrência de Euphractus sexcinctus (Xenarthra: Dasypodidae) na região do Médio Rio Amazonas". Edentata 8-10: 58-60.
  11. Andrade, F. A. G., de; Fernandes, M. E. B.; Barros, M. C. & Schneider, H. (2006): "A range extension for the yellow armadillo, Euphractus sexcinctus Linnaeus, 1758 (Xenarthra: Dasypodidae), in the eastern Brazilian Amazon". Edentata 7: 25-30.
  12. 12,0 12,1 Abba, A. M.; Lima, E. & Superina, M. (2014): Euphractus sexcinctus na Lista vermella de especies ameazadas da UICN. Versión 2015-4. Consultada o 22 xaneiro de 2016.
  13. Bird, B. (1999): Euphractus sexcinctus (online), Animal Diversity Web. Consultada o 22 xaneiro de 2016.
  14. 14,0 14,1 Euphractus en MSW.
  15. 15,0 15,1 15,2 Euphractus sexcinctus en NSW.
  16. Euphractus en Animalia. Etymology of animal names.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Emmons, Louise H. & Francois Feer (1997): Neotropical Rainforest Mammals, A Field Guide, 2ª ed. Chicago: University of Chicago Press ISBN 0-226-20721-8.
  • McKenna, Malcolm C. & Bell, Susan K. (1997): Classification of Mammals Above the Species Level. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
  • Nowak, Ronald M. (1999): Walker's Mammals of the World. 6ª ed. Baltimore, Maryland, EE. UU.: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-5789-8.
  • VV. AA. (1968): Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 6. Animales vertebrados. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 86–88.
  • Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, 3rd ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]