Alabarda

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Alabarda do emperador Matías de Habsburgo, século XVII.
Alabardas alemás do século XVI.

A alabarda é unha arma antiga formada por unha hasta de madeira flanqueados por unha folla de machado nun lado e unha punta polo outro lado.Foi inventada na Idade do bronce [1]ao colocar a folla dun puñal perpendicularmente a un mango, estendéndose o seu uso coa cultura do vaso campaniforme.

Prominente nos séculos XV e XVI, baratas de producir eran moi versátiles na batalla. Hoxe só se emprega para usos cerimoniais, como os da Garda Suíza do Vaticano, así como "fósil director" nas escavacións arqueolóxicas.

A alabarda na historia[editar | editar a fonte]

Alabardas antigas[editar | editar a fonte]

As primeiras alabardas datan da Idade do Bronce,[2] a súa orixe é discutida e repártese entre Irlanda[3](o país onde apareceron mais follas desta arma) e a civilización de "Los Millares" así como sospeitas dunha orixe centroeuropea, teñen aparecido algunhas follas delas en contextos funerarios formando parte dun axuar* mortuorio entre outras armas e vasos campaniformes. Na península ibérica os científicos destacan tres grupos:Argárico, norteportugués ou Carrapatas e Montejícar. As de tipo Carrapatas son da rexión de Tras-os-Montes (aínda que moi semellantes ás alabardas irlandesas do mesmo período[4])feitas en cobre cunha gran folla triangular e forte nervio central, en Galicia aparecen representadas en 6 grupos de petróglifos(Laxe da Chan Cangas;Castriño de Conxo[5];Primadorno en Breixa, Silleda; Conles, Laxe, Moraña;Poza da lagoa en Monte Penide)xunto a outras armas e combinacións circulares. A pesar de ser a arma mais representada nos petróglifos só se atopou unha mostra física no chamado "depósito de Leiro" Leiro, Rianxo.

Alabardas medievais e modernas[editar | editar a fonte]

Garda suizo do Vaticano armado cunha alabarda.

Contra finais da Idade media a alabarda resurxe con outro deseño e a partires da hacha de guerra, surxiron para facer frente ás cotas de mallas e arneses de placas, xa que nestes séculos é onde se fai mais necesario engadir máis armas secundarias (Pinchos, picos) a unha arma principal como as follas das hachas. A finais da Idade media converteuse na arma de infantería[6] mais eficaz contra a cabalería pesada e repeler ataques nas fortificacións. Iso fixo que se convertiran nas armas por excelencia dos gardas dos castelos e palacios, formando parte do canon estético militar das unidades militares históricas, mantidas para fins decorativos, con súas fardas e armaduras de época.

Batalla entre lanceiros e alabardeiros,debuxo de Hans Holbein, O Mozo.

Esta arma usouse logo na Idade Moderna nos exército europeos coa forma que coñecemos agora, dun lado unha hacha e do outro un pico podéndose acompañar dunha pequena lanza en vertical ao corpo do mango, serviu como protección aos arcabuceiros[7], así cando estes estaban indefensos cargando as armas de fogo os alabardeiros cubríanos, o seu uso prolongouse con éxito nos séculos XVI a XVIII, aínda que era inservible no corpo a corpo, nestes casos o alabardeiro levaba unha daga ou espada curta.

Actualmente só se usa como arma decorativa en corpos especiais para rituais de gran boato das monarquías europeas, como a española, e no Vaticano.

Armas relacionadas[editar | editar a fonte]

  • Archa:coitelo enhastado.
  • Bardiche:hachas de grandes follas cun mango longo típico da Europa do Leste.
  • Bisento:sabre enastado do Xapón medieval.
  • Bardiche:hacha enastada de Rusia
  • Corcesca.
  • Espontón.
  • Gadaña de guerra.
  • Guisarme.
  • Guandao.
  • Hacha de petos:semellante ás alabardas que se usan nas tropas de cerimonia da garda suiza da vaticano e outros gardas de corps.
  • hacha lochaber.
  • Martelo de Lucerna.
  • Naginata:sabre enastado do Xapón.
  • Roncona.
  • Woldo:alabarda antiga de Corea

Galería[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Herbst, Judith (2005). The History of Weapons (Major inventions through History). Twenty-First Century Books,. p. 56. ISBN 978-0-8225-3805-9.
  2. "Las representaciones de alabardas en los petroglifos gallegos" Antonio De la peña Santos, Museo de Pontevedra
  3. "The early bronze age in Wessex" proceeding of historyc society pp 64 Irlanda
  4. "Wessex before the celts"Stone J.F.S.Thames and Hudson ed London 1963
  5. "Carta prehistórica del término municipal de Santiago"varios autores Cuaderno de estudios gallegos XXV
  6. "History of ancient weapons" McAlister Forrow, H. ed Penguin Books, Edimbourgh 1989
  7. "De la conquista a la independencia" Vicens Vices ,J. Barcelona 1959

Véxase temén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]