Oza, A Coruña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Oza
Capela de Santa María de Oza (A Coruña).jpg
Coruña parroquias.PNG
Concello A Coruña
Poboación 5.845 hab. (2013)
Entidades de poboación 14[1]

Santa María de Oza é unha parroquia que se localiza na parte central leste do concello da Coruña. Segundo o padrón municipal (INE 2013) conta cunha poboación de 5.845 habitantes (2.816 homes e 3.029 mulleres) distribuídos en 12 entidades de poboación, o que supón un aumento en 61 habitantes en relación ao ano anterior. Moitos núcleos de poboación históricos da parroquía (A Gaiteira, Os Castros, O Castrillón, Monelos, etc.) foron absorbidos pola localidade da Coruña a efectos de nomenclátor, non sendo contabilizados nas estatísticas oficias da parroquia a pesar de estaren situados dentro dela.

Historia[editar | editar a fonte]

O núcleo histórico de Oza atopábase na costa da parroquia, arredor da Capela de Santa María de Oza (templo parroquial ata o século XIX) e ao pé da Praia de Oza, máis tarde coñecida como Praia de Lazareto (destruída en 1969 e que non se debe confundir coa nova Praia de Oza construída en 1994). Alí desembarcaron as tropas británicas durante o ataque de Francis Drake sobre A Coruña en 1589[2].

Por causa diso, no século seguinte foron construídas varias fortalezas dentro dos límites da parroquia, coma o Castelo de San Diego, o Forte de Oza e o Castelo de Valparaíso, que xunto ao Castelo de Santo Antón, o Castelo de Santa Cruz, o Castelo de San Amaro e outra baterías coma as de Pradeiras e Adormideiras, constituían o sistema defensivo da cidade.

Trala aprobación da Constitución española de 1812 e a creación dos concellos constitucionais, a parroquia de Santa María de Oza formou o concello de Oza xunto ás parroquias de San Cristovo das Viñas, San Pedro de Visma e San Vicenzo de Elviña. O declive do núcleo orixinal de Oza (probablemente condicionado pola construción dunha vía férrea polo seu medio) fixo que as sedes relixiosa e municipal se trasladasen a Monelos, que era o núcleo máis habitado do concello naquela altura[3].

Na etapa muncipal, foi inaugurado un lazareto nos terreos costeiros situados entre a aldea de Oza (que se situaba a carón de onde se atopa a capela) e a antiga batería de Oza, a cal foi convertida en parte do lazareto. O cemiterio parroquial tivo que ser trasladado por causa da creación do establecemento sanitario. Durante a Guerra de Cuba, moitos militares procedentes da illa caribeña foron ingresados nesta instalación. En 1910, o lazareto converteuse en Sanatorio Marítimo para o tratamento de nenos afectados de tuberculose[2].

O concello sofreu unha situación política inestable que provocou un gran endebedamento municipal e o levou a ter que aceptar a anexión ao concello da Coruña. Dese xeito, en 1912, o concello da Coruña anexionou o concello de Oza e a parroquia de Santa María de Oza converteuse nunha das cinco parroquias da Coruña.

Durante o século XX, coas sucesivas ampliacións do Porto da Coruña e a instalación de diversos asteleiros, a configuración da costa víuse transformada, desaparecendo a contorna natural en toda a costa da parroquia, agás nas Xubias. En consecuencia, perdéronse calas e praias, destacando o caso da praia das Cañas e mais o anteriormente citado da praia de Lazareto, ademais do Castelo de San Diego, que foi derrubado. No seu canto instalouse o porto petroleiro de San Diego (dende que parte o oleoducto que atravesa A Coruña ata a Refinaría) e o porto pesqueiro de Oza, ademais da Estación de San Diego, para o transporte de mercadorías. Alén diso, o Río de Monelos, que desembocaba en San Diego e facía de limite entre Oza e A Coruña, foi canalizado e soterrado. Co crecemento da cidade, os núcleos históricos máis próximos á parroquia da Coruña foron urbanizados con bloques de vivendas e ficaron integrados no casco urbano da cidade, como é o caso dos Castros, Monelos, A Gaiteira, A Cubela ou O Castrillón, aínda que certos lugares isolados situados nesa área, como O Corgo ou Agramonte, aínda manteñen parte da súa tipoloxía.

Patrimonio[editar | editar a fonte]

De Oza consérvase, entre outras cousas, o cemiterio parroquial (1895), a antiga capela de Santa María de Oza (contruída no século XII e restaurada no século XVI), a igrexa de Santa María de Oza (do século XIX), o Faro de Oza (construído en 1915 sobre o antigo Forte de Oza), o antigo Sanatorio Marítimo de Oza (hoxe parte do Hospital Marítimo de Oza), os restos do Castelo de Valparaíso e a lendaria taberna Os Belés. A antiga casa consistorial orixinal desapareceu, mais aínda se conserva en ruinas outra casa que albergou a sede do concello no lugar do Corgo. O Castelo de San Diego, construído entre 1630 e 1636, foi derrubado na década de 1960 para a construción do porto petroleiro da Coruña[4].

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Lugares e parroquias[editar | editar a fonte]

Lugares de Oza[editar | editar a fonte]

Lugares da parroquia de Oza no concello da Coruña

Agramonte | Casabranca | Casanova de Eirís | Castaño de Eirís | As Cernadas | O Corgo | Curramontes | Eirís de Abaixo | Eirís de Arriba | A Madosa | Monserrat | Monte Mero | Monte tras da Costa | As Xubias

Parroquias da Coruña[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias da Coruña

A Coruña | Elviña (San Vicenzo) | Oza (Santa María) | San Cristovo das Viñas (San Cristovo) | Visma (San Pedro)

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]