Traballo reprodutivo

Catro xeracións, o fillo en brazos de súa nai, a avoa e a bisavoa por liña materna. A reprodución humana e a reprodución social ten estado garantida pola muller. No entanto, o traballo reprodutivo -a reprodución e as atencións e coidados para a supervivencia- non é recoñecido nin pagado. O traballo da muller ten sido historicamente expropiado ao situala nunha posición social inferior e de submisión, converténdoa en mera fábrica de man de obra. A revolución reprodutiva -diminución do esforzo reprodutivo ao diminuír o número de fillos- das últimas décadas está modificando o papel tradicional da muller.

O traballo reprodutivo ou traballo da reprodución refírese tanto ao traballo necesario para a reprodución humana realizada pola muller ao longo da historia (embarazo, parto ou lactación) como ao conxunto de atencións e coidados necesarios para o sustento da vida e a supervivencia humana: alimentación, coidados físicos e sanitarios, educación, relacións sociais, apoio afectivo e psicolóxico ou mantemento dos espazos e bens domésticos.

Denomínase traballo reprodutivo para diferenciar do traballo produtivo dirixido a xerar bens e servizos. Fronte ao traballo produtivo, asalariado e recoñecido socialmente nas sociedades industrializadas, o traballo da reprodución non se recoñece nin económica nin socialmente. As mudanzas sociais no ámbito produtivo e reprodutivo obrigan a repensar a tradicional e desigual distribución de cargas entre mulleres e homes ben como o recoñecemento social e económico do traballo reprodutivo (salario para o traballo doméstico). Porén, o tempo dedicado ao traballo reproductivo representa unha parte inmensa e crecente nos países do capitalismo avanzado.

Amaia Pérez Orozco acuñou o concepto de “traballador champiñon” para explicar como a cultura capitalista invisibiliza o traballo reprodutivo.

“a única poboación relevante é o empresariado e aquela parte das familias que vai ao mercado laboral. O resto é unha carga, socialmente desexable, pero economicamente custosa. A forma de entender ás persoas traballadoras é a que, desde as análises centradas nos coidados, denominamos o traballador champiñón: aquel que só importa na medida en que se incorpora ao proceso produtivo. Non importa onde estaba antes de chegar á empresa nin onde vai cando se marcha. Presuponse que co seu salario resólveo todo xa que non ten desesidades máis aló daquelas que cobre co consumo mercantil. Tampouco ten responsabilidades sobre o ben-estar alleo que sexan recoñecidas como algo que interfira ou condicione a súa inserción laboral. Con todo, ese traballador champiñón non é tal: alguén se fixo cargo del cando era neno, faio cando enferma, farao cando envelleza; farao cando envelleza; dalgunha maneira xestiona a súa rexeneración diaria, tanto corporal como emocional"

Véxase tamén

Outros artigos

Anarquismo feminista Ecofeminismo Economía feminista Feminismo marxista Feminismo radical

Feminismo socialista Feminización da pobreza Patriarcado Servizo doméstico Teoría feminista