Sufixo -aría

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

O sufixo -aría recibiu unha consideración formal de preferente en 2003 na reforma das normas do galego que compete á RAG, conxuntamente co ILG.

Historia e características[editar | editar a fonte]

Procede da mesma forma latina -aria(m), polo que se considera que as palabras de orixe latina que o conteñen son cultismos. O seu uso ten un rendemento relativo baixo en galego, debido á competencia que sofre pola similitude semántica con -ería, que é patrimonial e de moito máis rendemento. A continuación resúmese unha análise das palabras do VOLG que permitan claramente a análise morfolóxica deste sufixo.

Corpus[editar | editar a fonte]

As palabras consideradas no VOLG que rematan pola secuencia -aría son as 148 seguintes:

  • albanelaría
  • albeitaría
  • alcaiotaría
  • arcabuzaría
  • armaría
  • arquiconfraría
  • artillaría
  • avaría
  • avemaría
  • barbaría
  • baría
  • beataría
  • bestaría
  • bicharía
  • bioenxeñaría
  • botellaría
  • boubaría
  • bruxaría
  • buxaría
  • cabalaría
  • cachotaría
  • cafetaría
  • caldeiraría
  • camaradaría
  • camisaría
  • cantaría
  • carnizaría
  • carpintaría
  • casaría
  • cativaría
  • cazaría
  • cazurraría
  • ceraría
  • cervexaría
  • cestaría
  • cetraría
  • chancelaría
  • charlatanaría
  • chocolataría
  • chularía
  • churrascaría
  • coitelaría
  • colchoaría
  • comisaría
  • concellaría
  • confeitaría
  • confraría
  • consellaría
  • conserxaría
  • cordoaría
  • cristalaría
  • dataría
  • depositaría
  • destilaría
  • dozaría
  • drogaría
  • drudaría
  • ebanistaría
  • enfermaría
  • enxeñaría
  • falcoaría
  • feitizaría
  • ferraría
  • ferraxaría
  • ferretaría
  • floraría
  • fontanaría
  • francmasonaría
  • froitaría
  • fusilaría
  • gandaría
  • gardaría
  • gravataría
  • grosaría
  • herboristaría
  • hetaría
  • hostalaría
  • imaxinaría
  • infantaría
  • lampistaría
  • lavandaría
  • lazaría
  • leitaría
  • lenzaría
  • leprosaría
  • libraría
  • lotaría
  • manteigaría
  • maría
  • marmoraría
  • marquetaría
  • marroquinaría
  • masonaría
  • meigaría
  • minaría
  • moblaría
  • montaría
  • mouraría
  • notaría
  • olaría
  • ourivaría
  • panadaría
  • papelaría
  • paquetaría
  • parzaría
  • pasamanaría
  • pastelaría
  • pedraría
  • peixaría
  • peletaría
  • penitenciaría
  • perfumaría
  • pirataría
  • pizzaría
  • portaría
  • pradaría
  • prataría
  • puntaría
  • putaría
  • queixaría
  • rataría
  • raxaría
  • refinaría
  • reloxaría
  • repostaría
  • romaría
  • secretaría
  • sillaría
  • socarronaría
  • sombreiraría
  • subsecretaría
  • tafuraría
  • talabartaría
  • tapizaría
  • tesouraría
  • testamentaría
  • tinturaría
  • tolaría
  • vigairía
  • vidraría
  • xardinaría
  • xastraría
  • xeadaría
  • xendarmaría
  • xograría
  • xoiaría
  • xudaría
  • zapataría

Datos analizables e anomalías[editar | editar a fonte]

Destas formas dadas pódense analizar con relativa facilidade determinados elementos. Ante todo se pode analizar por separado a base e o derivado. Tanto bases coma derivados vanse analizar en concreto dende os seguintes tres parámetros:

  • semántico;
  • morfolóxico (obviamente co presuposto de que son prototipicamente derivados de base latina + -aría);
  • sintáctico, é dicir a súa categoría gramatical;

Porén, destes 148 derivados, hai certos casos que non se van contemplar inicialmente (de momento, pois futuras análises investigarán sobre cadansúas clasificacións), pois presentan problemas:

  • de falla de interpretación semántica transparente por parte dun falante común. Isto débese a que o VOLG é simplemente un repertorio léxico e non dá especificacións semánticas dos termos listados. Estes casos son:
  • baría
  • puntaría
  • dataría
  • grosaría
  • hetaría
  • comisaría
  • avaría
  • avemaría
  • maría
  • de delimitación morfolóxica polo mesmo motivo: un falante nativo que non poida concretar o significado dunha palabra tampouco poderá aclarar o proceso de formación en función da base, por non coñecer nin sequera o significado do derivado. Ós casos anteriores hai que engadirlles por falla de coñecemento da base en relación ó léxico do galego común da actualidade:
  • artillaría
  • boubaría
  • buxaría
  • carpintaría
  • cetraría
  • drudaría
  • lampistaría
  • marquetaría
  • marroquinaría
  • putaría
  • raxaría
  • repostaría
  • talabartaría
  • vigairía

Partindo destes datos, a análise das bases resulta moito máis simplificada:

  • semántico: como se verá, hai certos grupos compactos (comida, obxecto, condición, actividade ou persoa con esa actividade) que entran dentro do esperable;
  • morfolóxico: as secuencias finais das palabras asumidas coma bases está tamén dentro do normal no galego común, pois tódalas palabras base rematan en vogal (a, e e o) ou en consoante habitual para final absoluto ou mesmo relativo (n, r, z e l);
  • sintáctico: a totalidade das bases proceden da categoría nominal e/ou do seu modificador (podendo ser posiblemente das dúas cando se pode tomar a base coma substantivo ou coma adxectivo, caso un tanto borroso pero posible nos nomes dalgunhas profesións: lavandeira, panadeira);