María Andresa Casamayor

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
María Andresa Casamayor
María Andrea Casamayor (MUNCYT, Eulogia Merle)-extracto.png
Nome completoMaría Juana Rosa Andresa Casamayor de La Coma
Nacemento30 de novembro de 1720
 Zaragoza
Falecemento23 de outubro de 1780
 Zaragoza
NacionalidadeEspaña
Ocupaciónmatemática, escritora e mestra
editar datos en Wikidata ]

María Andresa Casamayor de La Coma, nada en Zaragoza o 30 de novembro de 1720 e finada na mesma cidade o 23 de outubro de 1780, foi unha matemática, escritora e mestra española. Destacou no manexo dos números e na aritmética, áreas que naquela época eran habituais de homes e non de mulleres. É a única científica española do século XVIII da cal se conserva parte da súa obra.[1]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Naceu o 30 de novembro, o día de Andŕe Apóstolo. Foi bautizada o 1 de decembro de 1720 na Igrexa do Pilar como María Juana Rosa Andresa. Filla dunha familia de comerciantes téxtiles, viviu a súa nenez nunha casa da rúa do Pilar. O seu pai foi o mercador francés Juan Joseph Casamayor nacido en Oloron, fillo de María Abales e Juan Casamayor; a súa nai foi a zaragozana Juana Rosa de La Coma, filla do mercador Juan de La Coma e de María Alexandre. Naqueles anos, a colonia francesa dominaba o comercio de Zaragoza conformando un numeroso grupo de poboación con fortes interrelacións comerciais e familiares. O matrimonio dos pais tivo lugar o 13 de abril de 1705, sendo María Andresa a sétima de nove fillos/as.

Escribiu dous textos sobre aritmética. O primeiro, aos 17 anos, titulado Tyrocinio aritmético (1738), Desde o punto de vista matemático, o libro está escrito nunha linguaxe áxil, é eminentemente práctico, cunha gran cantidade de exemplos de casos reais que permiten a quen o le aprender de forma directa o manexo das catro regras da álxebra menor: suma, resta multiplicación e división.[2] Ademais mostra un coñecemento preciso das unidades de lonxitude, peso, moeda... que se manexaban a diario no comercio do século XVIII. Na censura do libro, o dominico Pedro Martínez, amigo e colaborador de María Andresa, desvélanos un dos motivos da súa publicación: "o seu fin, nesta obriña só é facilitar esta instrución a moitos, que non poden lograla doutro xeito". Así, no perfil de María Andresa Casamayor cabe destacar unha grande habilidade aritmética e unha profunda preocupación pola educación. O segundo texto, El para si solo, foi un manuscrito de 109 follas sobre aritmética avanzada que non chegou a publicarse.

A autora asinou cun pseudónimo masculino, Casandro Mamés de La Marca e Araioa. Esta firma é un perfecto anagrama, mesmas letras en diferente orde, do seu nome María Andresa Casamayor de La Coma. Curiosamente esta noticia, sacada da cita de Félix Latassa no seu monumental obra “Biblioteca nova dos escritores aragoneses”, contén un erro xa que Latassa chama á nosa protagonista “María Andrea” en lugar de María Andresa, un equívoco que chegou ata o século XXI.[3] Casandro recoñécese como “discípulo da Escola Pía” e dedica o Tyrocinio á mesma “Escola Pía do Colexio de Santo Tomás de Zaragoza”.

Co falecemento do seu pai en 1738 e do seu amigo e colaborador Pedro Martínez en 1739, os apoios que tivera María Andresa Casamayor de moza desaparecen. A diferenza do que era habitual para unha muller da sociedade zaragozana, María Andresa nin casou nin entrou na Igrexa, así que o resto da súa vida debeu traballar para gañarse a vida. Foi mestra de nenas e durante boa parte da súa vida, mestra de primeiras letras nas aulas públicas da cidade. Como parte da súa retribución, foille facilitada unha casa onde vivir. O edificio, situado na rúa Pombal de Zaragoza, existe na actualidade.[4]

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

En 2009 o Concello de Zaragoza dedicoulle unha rúa que con anterioridade era chamada "Grupo Jose Antonio Girón" Tamén Xixón ten unha rúa co nome da científica zaragozana.[5][6][7]

En 2018 foi incluída na Táboa Periódica das Científicas, xunto a científicas de todo o mundo.[8]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "La misteriosa aragonesa que fingió ser hombre para enseñar a sumar al pueblo". El Español (en castelán). 2017-08-14. Consultado o 2019-06-19. 
  2. "Tyrocinio arithmético". Consultado o 8 de diciembre de 2015. 
  3. "Biblioteca nueva de los escritores aragoneses, vol V, pág 305". Consultado o 1 de marzo de 2019. 
  4. "Soñando con números, María Andresa Casamayor (1720-1780)". Consultado o 1 de marzo de 2019. 
  5. "La mujer que nos acercó a la ciencia". Consultado o 29 de mayo de 2016. 
  6. "Calle de María Andrea Casamayor - Callejero de Zaragoza - Callejero.net". Consultado o 29 de mayo de 2016. 
  7. "Google Maps". Consultado o 29 de mayo de 2016. 
  8. "La Tabla Periódica de las Científicas | Actualidad | Naukas". Consultado o 9 de diciembre de 2018. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]