Lingua mescalero-chiricahua

Lingua mescalero-chiricahua
Ndee bizaa
Nome orixinal     Ndee bizaa (mis)
Instancia de lingua lingua viva  Subclase de linguas apacheanas
Estado de lingua da UNESCO en perigo
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ lingua indíxena ↳ linguas indíxenas de América do Norte ↳ linguas na-dené ↳ linguas atapascanas-eyak ↳ linguas atapascanas ↳ linguas apacheanas
Localización  Orixinario de Novo México Oklahoma Estado de Chihuahua Chiricahua (pt)  País Estados Unidos de América México  Mapas
Códigos e identificadores Freebase /m/05tsy1 ISO 639-3 apm ISO 639-5 apm IETF apm
Wikidata

O mescalero-chiricahua é unha lingua apacheana falada polos pobos mescalero e chiricahua en Oklahoma e Novo México. Está relacionada co navagho e co apache occidental e foi descrita en gran detalle polo antropólogo lingüista Harry Hoijer (1904–1976), especialmente en Hoijer & Opler (1938) e Hoijer (1946). A obra Chiricahua and Mescalero Apache Texts de Hoijer e Opler, inclúe unha introdución gramatical e historias relixiosas e seculares, que foron convertidos nun "libro" en liña dispoñible pola Universidade de Virxinia.

Virginia Klinekole, a primeira presidenta muller da tribo apache mescalero, foi coñecida polos seus esforzos por preservar a lingua.

Existe cando menos unha escola de inmersión lingüística para nenos en Mescalero. O mescalero-chiricahua está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

Véxase tamén

Bibliografía

• Hoijer, Harry. (n.d.). Chiricahua Apache stems. (Unpublished manuscript).
• Hoijer, Harry. (1938). The southern Athapaskan languages. American Anthropologist, 40 (1), 75-87.
• Hoijer, Harry. (1939). Chiricahua loan-words from Spanish. Language, 15 (2), 110-115.
• Hoijer, Harry. (1945). Classificatory verb stems in the Apachean languages. International Journal of American Linguistics, 11 (1), 13-23.
• Hoijer, Harry. (1945). The Apachean verb, part I: Verb structure and pronominal prefixes. International Journal of American Linguistics, 11 (4), 193-203.
• Hoijer, Harry. (1946). The Apachean verb, part II: The prefixes for mode and tense. International Journal of American Linguistics, 12 (1), 1-13.
• Hoijer, Harry. (1946). The Apachean verb, part III: The classifiers. International Journal of American Linguistics, 12 (2), 51-59.
• Hoijer, Harry. (1946). Chiricahua Apache. In C. Osgood (Ed.), Linguistic structures in North America. Nova York: Wenner-Green Foundation for Anthropological Research.
• Hoijer, Harry; & Opler, Morris E. (1938). Chiricahua and Mescalero Apache texts. The University of Chicago publications in anthropology; Linguistic series. Chicago: University of Chicago Press. (Reprinted in 1964 by Chicago: University of Chicago Press; in 1970 by Chicago: University of Chicago Press; & in 1980 under H. Hoijer by Nova York: AMS Press, ISBN 0-404-15783-1).
• Opler, Morris E., & Hoijer, Harry. (1940). The raid and war-path language of the Chiricahua Apache. American Anthropologist, 42 (4), 617-634.
• Pinnow, Jürgen. (1988). Die Sprache der Chiricahua-Apachen: Mit Seitenblicken auf das Mescalero [The language of the Chiricahua Apache: With side glances at the Mescalero]. Hamburg: Helmut Buske Verlag.
• Webster, Anthony K. (2006). On Speaking to Him (Coyote): The Discourse Functions of the yi-/bi- Alternation in Some Chiricahua Apache Narratives. Southwest Journal of Linguistics, 25(2), 143-160.
• Young, Robert W. (1983). Apachean languages. In A. Ortiz, W. C. Sturtevant (Eds.), Handbook of North American Indians: Southwest, (Vol. 10), (p. 393-400). Washington: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-004579-7.