A lingua kwakʼwala (/kwɑːˈkwɑːlə/),[1] ou kwak̓wala, anteriormente coñecida como kwakiutl (/ˈkwɑːkjʊtəl/), é unha lingua wakash falada polo pobo kwakwakaʼwakw. É falada por unhas 450 persoas ao longo do estreito da Raíña Carlota, no oeste do Canadá. A lingua ten unha influencia considerable doutras linguas do noroeste do Pacífico, especialmente coa familia salish, coa cal non está emparentada. Aínda que o kwakʼwala está gravemente en perigo de extinción, estanse a facer esforzos de revitalización para preservar a lingua. Segundo o censo de 2016 tiña 450 falantes.[2] O kwakʼwala está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.[3]
Aínda que o kwakʼwala non tivo rexistros escritos ata o contacto europeo, as evidencias arqueolóxicas e lingüísticas botaron luz sobre a súa prehistoria. As pólas norte e sur da familia wakash separáronse hai aproximadamente 2.900 anos.[4]
The House of the Ghosts, de Marianne Nicolson, 2008. Texto en kwakʼwala e inglés na Galería de Arte de Vancouver.
↑Fortescue, Michael. Drift and the Grammaticalization Divide between Northern and Southern Wakashan. International Journal of American Linguistics , Vol. 72, No. 3 (xullo de 2006), pp. 295-324.
Boas, Franz (1931). "Notes on the Kwakiutl Vocabulary". International Journal of American Linguistics6 (3/4): 163–178. doi:10.1086/463790.
Boas, Franz (1932). "Notes on Some Recent Changes in the Kwakiutl language". International Journal of American Linguistics7 (1/2): 90–93. doi:10.1086/463797.
Boas, Franz (1947). Helene Boas Yampolsky, ed. "Kwakiutl Grammar (With a Glossary of the Suffixes)". Transactions of the American Philosophical Society (American Philosophical Society) 37 (3): 201–377. JSTOR1005538. doi:10.2307/1005538.
Davenport, Tristan (2007). Alternations in Place and Laryngeality: On the Coda Condition of Kwakwʼala. Manuscript: University of California, Santa Cruz.
Grubb, David (1969). A Kwakiutl Phonology. MA thesis: University of Victoria.
Grubb, David (1977). A Practical Writing System and Short Dictionary of Kwakwʼala (Kwakiutl). Ottawa: National Museum of Man.
Struijke, Caro (2000). Existential Faithfulness: A Study of Reduplicative TETU, Feature Movement, and Dissimilation. PhD dissertation: University of Maryland.
Wilson, Stephen (1986). "Metrical Structure in Wakashan Phonology". Proceedings of the Twelfth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society12: 283–291. doi:10.3765/bls.v12i0.1857.
Zec, Draga (1994). Sonority Constraints on Prosodic Structure. Garland Publishing.