A lingua hän (tamén soletreada como haen, e coñecida cos nomes alternativos dawson, han-kutchin e moosehide) é unha lingua atapascana falada polo pobo hän (hän hwëch'in; traducible como o pobo que vive ao longo do río, ás veces anglicizado como hankutchin). Fálase na aldea de Eagle, Alasca[1] nos Estados Unidos e na cidade de Dawson City no Canadá, aínda que tamén hai falantes de Hän na cidade próxima de Fairbanks, Alasca.[2][3] Ademais, houbo un descenso dos falantes en Dawson City como resultado da afluencia de mineiros de ouro a mediados do século XIX.[3] O hän está clasificado como en perigo crítico polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.[4]
O hän clasifícase no subgrupo das linguas atapascanas setentrionais da familia de linguas na-dené. Está estreitamente relacionado coas linguas gwichʼin e tanana superior.[3]
Hai preto dunha ducia de persoas, todas de idade avanzada, que falan o hän como lingua materna,[5] aínda que hai unha crecente comunidade de falantes como segunda lingua.
Os Tr'ondëk Hwëch'in (anteriormente coñecidos como Primeira Nación de Dawson) no territorio de Yukón apoian a revitalización do hän, e hai esforzos actuais para revivir a lingua localmente. Faise un esforzo para promover as habilidades tradicionais e atopar un equilibrio entre o camiño dos acabados de chegar que promova aínda máis o desenvolvemento e a revitalización da lingua.[2] En setembro de 2022, só había un falante fluído de hän en Yukón, un ancián de 95 anos.[6]
Dende 1991, o Robert Service School en Dawson City acolle o programa "Hän Language", e o Tr'ondëk Hwëch'in apoia clases da lingua para adultos e fai encontros culturais bianuais.[3]
Hai moitos outros recursos utilizados para aprender hän, especialmente en liña, como FirstVoices e Yukon Native Learning Center. Estas ferramentas de aprendizaxe de idiomas en liña ensinan a tradición, a cultura, a historia e a lingua dos hän.
O’Leary, M. (2017) The Interaction of Wh-movement and Topicalization in Hän. 2016 Dene Language Conference Proceedings, 81–88.
Lehman, S. B. & O’Leary, M. (2019). Unexpected Athabaskan Pronouns. In Margit Bowler, Philip T. Duncan, Travis Major, Harold Torrence (eds.), UCLA Working Papers: Schuhschrift: Papers in Honor of Russell Schuh, 122–137.
