Entognatos

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Entognatos
Entognatha
Espécime de proturo (Acerentomon sp.)
Espécime de proturo (Acerentomon sp.)
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Arthropoda
Subfilo: Hexapoda
Clase: Entognatha
Stummer-Traunfels, 1891
Ordes

A dos entognatos' (Entognatha) é unha pequena e antiga clase de artrópodos ametábolos (é dicir, que non presentan metamorfose) que, xunto cos insectos, constitúen o taxon dos hexápodos.[1][2]

O taxon, probabelmente parafilético ou polifilético, contén soamente tres ordes (hoxe clases): colémbolos, dipluros e proturos.

Estes animais están caracterizados por teren as súas pezas bucais pechadas dentro dunha bolsa situada debaixo da cabeza, ao que alude o seu nome, e o que os diferenza da outra clase, a dos insectos, nas que as pezas bucais son externas (exognatos).

Son ápteros (é dicir, non teñen ás), e algúns non teñen ollos nin antenas.

Estes tres grupos foron historicamente unidos na orde dos tisanuros para formaren a clase dos apterigotos,[3] pero comprobouse máis tarde que as características parecidas destes evolucionaran independentemente a partir das dos insectos.

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Descrición[editar | editar a fonte]

A orde foi descrita en 1891 polo zoólogo austríaco Rudolf Ritter von Stummer-Traunfels, no seu traballo Vergleichende Untersuchungen über die Mundwerkzeuge der Thysanura und Collembolen, publicado pola Sitzungsberichte der Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien, pp. 216-234.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

O nome científico Entognatha está pormado polo elemento ento-, derivado do adverbio do grego antigo ἐντός entós, 'dentro' e o substantivo do grego antigo γνάθος gnáthos, 'mandíbula'. Literalmente: 'os que teñen as mandíbulas pechadas'.

Antiga clasificación[editar | editar a fonte]

Esta clase xa non se utiliza, e cada unha das súas ordes foi elevada ao rango de clase:[4]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. David A. Grimaldi & Michael S. Engel (2005). "Arthropods and the origin of insects". Evolution of the Insects. Cambridge University Press. pp. 93–118. ISBN 978-0-521-82149-0. 
  2. P. J. Gullan & Peter Cranston (2010). "Insect systematics: phylogeny and classification". The Insects: an Outline of Entomology (4th ed.). John Wiley and Sons. pp. 189–222. ISBN 978-1-4443-3036-6. 
  3. Apterygota no WoRMS.
  4. Entognatha no ITIS.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Averof M. & Akam M. (1995): "Insect-crustacean relationships: insights from comparative developmental and molecular studies. Philos. Trans. R. Soc. Lond. B, 347: 293-303.
  • Börner, C. (1904): "Zur Systematic der Hexapoden". Zoologischer Anzeiger, vol. 27, pp. 511–533.
  • Brusca, Richard C., & Gary J. Brusca (2005): Invertebrados. 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 978-84-486-0246-8.
  • Cameron S. L., Miller K. B., D'Haese C. A., Whiting M. F. & Barker S.C. (2004): "Mitochondrial genome data alone are not enough to unambiguously resolve the relationships of Entognatha, Insecta and Crustacea sensu lato (Arthropoda)". Cladistics, 20: 534-557.
  • A. Carapelli; F. Nardi; R. Dallai; F. Frati (2006). "A review of molecular data for the phylogeny of basal hexapods". Pedobiologia 50 (2): 191–204. doi:10.1016/j.pedobi.2006.01.001. 
  • Rupppert, E. E.; R. S. Fox & R. D. Barnes (2004): Invertebrate Zoology 7ª ed. Stamford, Connecticut (EE.UU.): Brooks/Cole. ISBN 0-03-025982-7.
  • Stummer-Traunfels, R. (1891): Vergleichende Untersuchungen über die Mundwerkzeuge der Thysanura und Collembolen. Sitzungsberichte der Kaiserliche Akademie der Wissenschaften in Wien.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]