A patinaxe artística sobre xeo é un deporte no que individuos, dúos, ou grupos realizan figuras con patíns sobre o xeo. Foi o primeiro deporte de inverno incluído nas Olimpíadas, en 1908.[1] Existen catro disciplinas olímpicas: individual masculina, individual feminina, parellas e danza. As disciplinas non olímpicas inclúen a sincronizada, cuartetos ou a acrobática. Desde o nivel intermedio os patinadores xeralmente realizan dous programas (curto e longo) que, dependendo da disciplina, poden incluír piruetas, saltos, secuencias de pasos, levantamentos, saltos lanzados, espirais da morte e outros elementos ou movementos. O organismo encargado da súa regulación é a Unión Internacional de Patinaxe.
O patín consta dunha bota, semellante á utilizada para a patinaxe artística sobre rodas e unha folla cun conxunto de grandes dentes afiados na súa parte frontal e que se utilizan principalmente no salto. A folla móntase na sola e na calcañeira da bota con parafusos.[2] As botas adoitan ser predominantemente de coiro, ao ter a cualidade de axeitarse gradualmente ao pé, o que proporciona un control máis preciso dos botíns, As solas dos patíns modernos habitualmente inclúen materiais plásticos máis lixeiros para reduciren o peso do patín, secasí os patíns utilizados para saltos multirotacionais teñen un acabado moi ríxido[3] para proporcionaren unha mellor subxección lateral nos tornecelos. Pódense usar patíns de calquera cor, e é abondo común tapalos con medias, pantalóns ou fundas de cores para adaptalos ao tema do programa ou ao atavío do patinador. Ata as primeiras décadas do século XX tódolos patinadores, homes e mulleres, levaban patíns escuros, non obstante algunhas patinadoras famosas, en especial Sonja Henie popularizaron o uso de patíns brancos para as mulleres[4][5], converténdose nunha tradición malia non estar incluída en norma ningunha.
A patinaxe artística consiste nas seguintes disciplinas:
Na patinaxe individual, os patinadores masculinos e femininos compiten individualmente. A patinaxe artística é a competición máis vella dun deporte de inverno nos Xogos Olímpicos, a patinaxe individual con homes e mulleres apareceron en dous dos catro eventos nos Xogos de Londres en 1908.[6] A patinaxe individual ten elementos requiridos que os patinadores deben facer durante a competición e que dan lugar a un programa de patinaxe ben balanceado. Estes inclúen saltos (e saltos combinados), piruetas, secuencias de pasos, e Secuencias coreográficas.[7]
Patinaxe en parella é definido como "a patinaxe entre dúas persoas ao unísono que fan os seus movementos en harmonía un co outro dando a impresión dun patinaxe en parellas xenuíno en comparación coa patinaxe individual".[8] O ISU tamén establece que un equipo de parellas consiste “dunha Muller e dun Home”.[9] A patinaxe en parella, xunto coa patinaxe individual de homes e mulleres, foi unha disciplina olímpica dende que a patinaxe artística, o deporte olímpico de inverno máis vello, se incluíra nos Xogos Olímpicos de 1908 en Londres.[10] O Campionato Mundial de Patinaxe Artística ISU introduciu a patinaxe en parellas en 1908.[11] Os elementos requiridos da patinaxe en parella inclúen elevacións, elevacións con xiro, saltos e saltos asistidos pola parella, xiros en parella, espirais da morte, secuencias de pasos, e secuencias coreográficas.[12] Os elementos executados pola parella deben ser "unidos entre si mediante pasos conectados de diferente natureza"[13] e outros movementos comparables e unha variedade de agarres e posicións.
Danza sobre xeo inspirado historicamente no baile de salón. Uniuse ao Campionato Mundial de Patinaxe Artística sobre xeo en 1952, e foi deporte de medalla nos Xogos Olímpicos de Inverno en 1976.[14] De acordo ao ISU, un equipo de danza sobre xeo consiste nunha muller e nun home.[9] A danza sobre xeo ten as súas raíces no “patinaxe combinado” desenvolvido no século 19 por clubs e organizacións de patinaxe e a patinaxe recreativa.[15] As primeiras competicións nacionais ocorreron en Inglaterra, Canadá, Estados Unidos e Austria durante os anos do 1930.[16] A primeira competición internacional de danza sobre xeo tiveron lugar nun evento especial no Campionato Mundial de Patinaxe Artística sobre Xeo de 1950 en Londres.[17] Os elementos que os equipos de danza sobre xeo deben facer son levantamentos de danza, xiros de danza, secuencia de pasos, twizzles, e elementos coreográficos.[18]
Patinaxe sincronizada (anteriormente coñecido como “patinaxe de precisión”) é un grupo mixto de entre doce e vinte patinadores. Esta disciplina é similar a un grupo facendo danza sobre xeo, con foco adicional nas formacións do grupo precisas e unha complexa transición entre formacións. As formacións básicas inclúen rodas, bloques, liñas, círculos e interseccións. As formacións pechadas e a necesidade de que o equipo estea ao unísono, engade dificultade á execución do xogo de pes para os patinadores neses elementos. Houbo propostas formais do ISU de incluír a patinaxe sincronizada nos Xogos Olímpicos de Inverno do 2022, pero eses esforzos non tiveron éxito.[19][20]
Figuras obrigatorias ou figuras escolares eran unha antiga disciplina da patinaxe artística. Son formas circulares que os patinadores trazan no xeo demostrando a súa habilidade de realizar xiros limpos e uniformes en círculos redondos.[21] Por aproximadamente 50 anos da patinaxe artística como deporte, ata 1947, as figuras obrigatorias facían o 60% do total da puntuación na maioría de competición arredor do mundo. Estas figuras continuaron dominando o deporte, aínda que a súa importancia foi decaendo, ata que o ISU votou por descontinualos como parte das competición en 1990.[22] Dende 2015 coa fundación da World Figure Sport Society e do World Figure & Fancy Skating Championships & Festival on black ice, máis patinadores están adestrando e competindo en figuras.[23] Máis adestradores están aprendendo novos métodos desenvolvidos por World Figure Sport para ensinalos aos patinadores, tanto algúns patinadores e adestradores cren que estas figuras danlle vantaxe aos patinadores de desenvolver os aliñamentos, a forza central, o control do corpo, e a disciplina.[24]
O patinador individual de Corea do Sur Yuna Kim, 2008
O patinador individual de Corea do Sur Yuna Kim, 2008
A parella de patinadores canadense Camille Ruest e Andrew Wolfe, 2018
Os patinadores de danza mexicanos Pilar Maekawa Moreno e Leonardo Maekawa Moreno, 2013
O equipo sincronizado de patinaxe estadounidense The Haydenettes, 2006
Sonja Morgenstern de Alemaña demostrando as figuras obrigatorias, 1971
