Santo Domingo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 18°28′N 69°57′W / 18.467°N 69.950°W / 18.467; -69.950

Santo Domingo
Escudo de Santo Domingo de Guzmán.svg
Santo domingo.JPG
Avenida Tiradentes en Santo Domingo.
Situación xeográfica
Santo Domingo en República Dominicana
Santo Domingo
Santo Domingo
País Flag of the Dominican Republic.svg República Dominicana
Provincia Distrito Nacional
Xeografía
Altitude 14 msnm
Superficie 104,44 km²
Poboación
Poboación 965.040 hab. (2010)
Densidade 9.200 hab/km²
Xentilicio Capitaleño/ña
Información
Código postal 10700 - 11999
Alcalde Roberto Salcedo
Páxina web Ayuntamiento del Distrito Nacional (ADN)
Catedral Santa María La Menor
Rúa El Conde

Santo Domingo de Guzmán, normalmente chamada só Santo Domingo, é a capital da República Dominicana.

Historia[editar | editar a fonte]

Coa historia urbana de Santo Domingo dá comezo tamén a do urbanismo colonial no novo continente. Mesmo foi Cristovo Colón nas súas primeiras viaxes quen fundara os antecedentes da futura capital, aínda que situados no extremo oposto da illa A Española (Fuerte de la Navidad, hoxe Haití, en 1492 e tamén o novo asentamento, igualmente fracasado, máis ao leste na mesma costa norte da illa, La Isabela, na súa segunda viaxe en 1493). Pero o empeño tivo continuidade nunha terceira fundación, xa na costa sur da illa, na beira oriental do río Ozama preto da súa desembocadura no Mar Caribe.

Santo Domingo na beira occidental do río Ozama; enfronte, na beira oriental, o antigo solar de Nueva Isabela.

Era o ano 1496, e co nome de Nueva Isabela Bartolomé Colón cumpriu co encargo que o seu irmán lle dera antes de retornar a España. Con todo, en 1502 un furacán destruíu o asentamento, axiña reconstruído na beira occidental do Ozama co novo nome de Santo Domingo de Guzmán.

A Ciudad Colonial, berce do urbanismo americano[editar | editar a fonte]

O gobernador Nicolás de Ovando trazou a cordel a primeira cuadrícula hipodámica de América (non se coñece o plano inicial de Ovando, somentes son hipótesis sobre a planta posterior[1][2]). Arrodeando unha Praza Maior coa Catedral (igualmente primada das americanas) e o Concello. Aínda que de traza irregular e non plenamente desenvolvido (a praza maior non aparece centrada senón preto do porto segundo o costume medieval e a catedral sitúase lateralmente exenta) o modelo vaise impor (xa regulamentado nas Ordenanzas de Felipe II, 1573) coma o canónico do urbanismo colonial americano.

Planta da vila en 1730.
Mapa da cidade, 1873.

Ese deseño inicial incluía unha fortaleza (Fortaleza Ozama[3]) na punta sueste e prazas secundarias, conventos (franciscanos e dominicos), hospital, atarazanas (estaleiros) e pazo virreinal (Alcázar de Colón, fronte ao Ozama). A rúa sur-norte paralela ao río que unía a fortaleza e o pazo, calle Las Damas, converteuse na principal da vila. A cidade medrou de seguida ao longo do século XVI coma primeira base da conquista e colonización española e coa industria da cana de azucre. En 1538 foi fundada a primeira universidade do novo mundo e unha muralla arrodeou finalmente todo o conxunto coñecido hoxe coma Ciudad Colonial[4][5].

Estancamento e abandono[editar | editar a fonte]

O avance da colonización no continente (sinaladamente México), supuxo a perda do relevante papel inicial de Santo Domingo e a colonia foi progresivamente abandonada a súa sorte pola coroa. Caeu en máns piratas (F. Drake en 1586) durante cincuenta anos. De metade do século XVII data a principal rúa da Zona Colonial, El Conde, que a percorría de leste a oeste dende Las Damas ata o baluarte homónimo do Conde na muralla, reforzada naquela época. A cidade foi finalmente cedida aos franceses en 1795 xunto á parte oriental da illa.

Capital dominicana[editar | editar a fonte]

Trala independencia e coma capital da República Dominicana dende 1844, Santo Domingo permaneceu no recinto colonial intramurallas (aínda que estas foran maiormente demolidas nese tempo) ata finais do século XIX enchendo os baleiros periféricos do dameiro colonial. En 1884 un primeiro plan de extensión da cidade cara ao oeste foi trazado co nome de Ciudad Nueva[6][7].

Século XX[editar | editar a fonte]

Tralo desastre do furacán de 1930 que destruíu gran parte da vila, a reconstrución en plena ditadura de Rafael Leónidas Trujillo (quen trocou o nome da capital por Ciudad Trujillo) levou despois a plans grandilocuentes que non tiveron máis que unha mínima plasmación real[8][9]. Tamén a idea, xa existente dende os anos vinte, de crear un gran parque na beira leste do Ozama cun monumento a Colón, tivo que agardar ata o quinto centenario do Descubrimento e da cidade para seres levado a cabo (Faro a Colón, 1992).

Entremedias e xa recuperado o seu nome orixinal en 1961, Santo Domingo experimentou a metropolización característica dos anos de desenvolvemento industrial e forte inmigración do rural na área da capital dun país do terceiro mundo, ata superar mesmo os catro millóns de habitantes nestes comezos do século XXI[10][11].

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Traza inicial de Nicolás de Ovando para Santo Domingo; "Felipe II y l urbanismo moderno, Sara Izquierdo, pdf.(4mb) páx. 15 e 16 [1]
  2. Plano de la fundación de Santo Domingo por Nicolás Ovando [2]
  3. Vista da punta da Fortaleza Ozama na maqueta da Cidade Colonial [3]
  4. Vista da maqueta da Cidade Colonial dende o norte: visible a rúa Las Damas ao fondo á esquerda, cos edificios administrativos e casonas nobiliarias [4]
  5. Idem dende o oeste [5]
  6. Plano de Santo Domingo coa Ciudad Nueva do oeste, 1900 [6]
  7. Vista debuxada de paxaro de Santo Domingo coa Fortaleza Ozama en primeiro termo (1920): os primeiros desenvolvementos máis aló de murallas ao oeste (plan de 1884) e os posteriores cara ó norte [7]
  8. Un dos plans do dictador Trujillo para a súa capital, c.1938 [8]
  9. Plano de Ciudad Trujillo (anos cincuenta) [9]
  10. Crecemento de Santo Domingo, 1956-2010 [10]
  11. "Análisis del crecimiento urbano en el área metropolitana de Santo Domingo....", varios autores (pdf) [11]
Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Santo Domingo