Arquitectura mudéxar de Aragón

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Arquitectura mudéxar de Aragón
Teruel - Cimborrio de la catedral.JPG
Ciborio da catedral de Teruel
Patrimonio da Humanidade - UNESCO
País España España
Localización indicar a localización (xeocoordenadas)
Tipo Cultural
Criterios IV
Inscrición 1986 (ampliada en 2001)
Rexión da UNESCO Europa e América do Norte
Identificador 378

A arquitectura mudéxar aragonesa é unha corrente estética dentro da arte mudéxar que ten o seu centro en Aragón (España) e foi recoñecida nalgúns edificios representativos como Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

A cronoloxía do mudéxar aragonés ocupa do século XII ata o século XVII e inclúe máis dun centenar de monumentos arquitectónicos situados principalmente nos vales do Ebro, Jalón e Jiloca. Nesta zona había unha gran poboación de orixe musulmá, aínda que moitos deles eran nominalmente cristiáns. Descrito como Mudéxar ou Morisco, mantiveron os seus talleres e tradicións artesanais, e de cando en cando utilizaban a pedra como material de construción.

As primeiras manifestacións do mudéxar aragonés teñen dúas orixes: unha arquitectura palaciega vinculada á monarquía, que reforma e amplía o Palacio da Aljafería mantendo a tradición ornamental islámica e alarifes musulmáns e unha arquitectura popular que enlaza co románico que deixa de construír en aparello de sillería e comeza a elaborar as súas construcións en tixolo disposto en moitas ocasións en tracerías ornamentais de raizame hispanomusulmá, o que observase en igrexas de Daroca que, sendo iniciadas en pedra, rematáronse no século XIII con panos mudéxares de tixolo.

Desde o punto de vista construtivo, o mudéxar arquitectónico en Aragón adopta esquemas funcionais preferentemente do gótico cisterciense, aínda que con algunhas diferenzas. Desaparecen en moitas ocasións os contrafortes, sobre todo nos ábsidas, que adoptan así unha característica planta octogonal, con muros anchos que permiten suxeitar os empuxes e dar espazo ás decoracións de tixolo resaltado. Nos lados das naves os contrafortes, moitas veces rematados en torrecillas, como sucede no pilar mudéxar, acaban xerando capelas que non se aprecian desde o exterior. É usual que nas igrexas de barrios (como o de San Pablo de Zaragoza) ou núcleos urbanos pequenos consten dunha soa nave, e son as capelas situadas entre os contrafortes as que dotan ao templo dunha cantidade maior de espazos de culto. Doutra banda, é frecuente que sobre estas capelas laterais atópese unha galería pechada ou ándito, con fiestras ao exterior e interior do templo. Esta constitución recibe o nome de igrexas-fortaleza, e o seu prototipo podería ser a igrexa de Montalbán.

É característico o extraordinario desenvolvemento ornamental que mostran as torres campanario, cuxa estrutura é herdada do alminar islámico: planta cuadrangular con machón central entre cuxos espazos cóbrense unhas escaleiras por medio de bóvedas de aproximación, como sucede nos alminares almohades. Sobre este corpo sitúase o campanario, normalmente poligonal. Tamén existen exemplos de torres de planta octogonal.

Patrimonio da Humanidade[editar | editar a fonte]

Torre da Igrexa de Utebo

En 1986 o conxunto mudéxar de Teruel, que inclúe a Catedral de Santa María e máis as igrexas de San Pedro, San Martiño e O Salvador, foron declaradas Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.[1] A declaración foi ampliada no 2001, para incluír outros monumentos mudéxares aragoneses: a Colexiata de Santa María en Calatayud, a igrexa de Santa Tecla en Cervera de la Cañada, a igrexa de Santa María en Tobed e máis o Palacio da Aljafería e A Seo en Zaragoza.

Código Nome Lugar Ano
378-001 Torre, teitume e ciborio da catedral de Santa María de Mediavilla Teruel 1986
378-002 Torre e igrexa de San Pedro Teruel 1986
378-003 Torre e igrexa de San Martín Teruel 1986
378-004 Torre e igrexa de El Salvador Teruel 1986
378-005 Absida, claustro e torre da Colexiata de Santa María Calatayud 2001
378-006 Igrexa parroquial de Santa Tecla Cervera de la Cañada 2001
378-007 Igrexa de Santa María Tobed 2001
378-008 Restos mudéxares do Palacio da Aljafería Zaragoza 2001
378-009 Torre e igrexa parroquial de San Pablo Zaragoza 2001
378-010 Absida, parroquia e cúpula de La Seo Zaragoza 2001
  1. Mudejar Architecture of Aragon Website of UNESCO World Heritage Centre