Zifio de Cuvier

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Zifio de Cuvier
Ziphius cavirostris
Wal Cuviera.jpg

Tamaño en comparación co home
Tamaño en comparación co home

Estado de conservación
Pouco preocupante (LC)
Pouco preocupante[1]
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Clase: Mammalia
Orde: Cetacea
Suborde: Odontoceti
Superfamilia: Ziphioidea
Familia: Ziphiidae
Xénero: Ziphius
Especie: Z. cavirostris
Nome binomial
Ziphius cavirostris
Cuvier, 1823 [2]

O zifio de Cuvier,[3] Ziphius cavirostris, é unha especie de cetáceo odontoceto da superfamilia dos zifioideos, familia dos zifíidos, unha das dúas especies viventes da subfamilia dos zifiinos, e único representante do xénero Ziphius.[4][5][6]

É o zifio de maior distribución coñecida. O seu estudo moderno iniciouno en 1823 Georges Cuvier a partir dun cranio encontrado anos antes nas costas de Francia.

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Descrición[editar | editar a fonte]

A especie foi descrita en 1823 polo naturalista francés Georges Cuvier na súa obra Recherches sur les ossements fossiles. Nouv. éd., 5 (1): 1-352.[6][7]

Etimoloxías[editar | editar a fonte]

Xénero

O nome científico Ziphius foi cuñado por Georges Cuvier, que parece que o derivou dunha adaptación do grego antigo ξίφος xíphos "espada", en alusión ao estreito bico destes animais.[8]

Especie

O epíteto específico, cavirostris, así mesmo debido a Cuvier, está formado polos elementos do latín científico cavi-, da raíz do adxectivo latino cavus, -a, -um, "oco", "baleiro", e -rostris, do latín rostrum, -i, "fociño", "bico",[9] aludindo ao seu bico oco (no melón).

Sinonimia[editar | editar a fonte]

Ao longo do tempo, ademais do nome que lle deu Cuvier, e que é o actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos numerosísimos sinónimos seguintes:[10]

  • Aliama desmarestii Gray, 1864
  • Aliama indica Gray, 1865
  • Delphinorhynchus australis Burmeister, 1865
  • Delphinus desmaresti Risso, 1826
  • Delphinus philippii Cocco, 1846
  • Epiodon australe Burmeister, 1867
  • Epiodon australis Gray, 1871
  • Epiodon chathamiensis Hector, 1873
  • Epiodon cryptodon Gray, 1870
  • Epiodon desmarestii Carus, 1893
  • Epiodon heraultii Gray, 1872
  • Epiodon patachonicum Burmeister, 1867
  • Hyperodon semijunctus Cope, 1865
  • Hyperondon semijunctus Hall & Kelson, 1959
  • Hyperoodon capensis Gray, 1865
  • Hyperoodon desmarestii Gray, 1850
  • Hyperoodon doumetii Gray, 1850
  • Hyperoodon gervaisii Duvernoy, 1851
  • Petrorhynchus capensis Gray, 1865
  • Petrorhynchus indicus Gray, 1865
  • Petrorhynchus mediterraneus Gray, 1871
  • Ziphiorrhynchus cryptodon Burmeister, 1865
  • Ziphius aresques Gray, 1871
  • Ziphius australis Trouessart, 1904
  • Ziphius cavirostris indicus Deraniyagala, 1945
  • Ziphius chatamensis Lahille, 1899
  • Ziphius chathamensis Flower, 1885
  • Ziphius chathamiensis Iredale & Troughton, 1934
  • Ziphius cryptodon Fischer, 1857
  • Ziphius decavirostris Gray, 1871
  • Ziphius grebnitzkii Stejneger, 1883
  • Ziphius indicus Van Beneden, 1863
  • Ziphius novaezealandiae Haast, 1876
  • Ziphius savii Richiardi, 1873
  • Zyphius chathamensis Moreno, 1895

Características[editar | editar a fonte]

As pricipais características que permiten distinguir o zifio de Cuvier doutras especies de cetáceos semellantes son as seguintes:[11][12][13]

Zifio de Cuvier. Museo de Xenebra.
Esqueleto dun exemplar de zifio de Cuvier conservado no Museo de Xenebra.
  • Corpo longo e robusto, de tamaño medio entre os cetáceos, cunha lonxitude media comprendida entre os 5,5 e os 6,5 m e pesos entre as 2,6 e as 7 t; as femias son lixeiramente máis grandes, cun tamaño máximo observado de 7 m.[14] As crías miden unha media de 2,1 m ao naceren.[15] Calcúlase que pode chegar a vivir uns 40 anos.
  • A cabeza, relativamente pequena, presenta unha curvatura frontal pouco convexa entre o fociño, cun bico curto, en comparación con outros zifios, e o espiráculo, en forma de croissant, coa concavidade enterior, sitúase entre 1/8 e 1/10 da lonxitude total da cabeza; este carácter diferénciao dos hiperoodontinos (a outra das dúas subfamilias en que se divide a familia dos zifíidos), que teñen o espiráculo bastante máis lonxe cara a atrás. Detrás do espiráculo presenta unha pequena fendedura. E, debaixo da garganta, hai dous sucos formando unha "V" coas ramas non xuntas, sensibelmente paralelas ás da mandíbula inferior.
  • A boca ten a mandíbula inferior proxectada cara a adiante máis que a superior, e presenta no ápice un único par de dentes, os únicos do animal, de aparencia piriforme e que miden de 7 a 8 cm de lonxitude e uns 4 cm de diámetro, pero a parte superior, cónica, non sobresae da enxiva, nos machos, máis de 2,5 a 3 cm; os das femias son máis delgados, e é raro que a súa punta sexa visíbel por riba da enxiva.
  • A aleta dorsal é de pequeno tamaño e forma triangular, co bordo posterior que pode ser cóncavo (aleta falciforme), ou non, e está situada atrasada, ao principio do terzo posterior do corpo. As aletas pectorais son curtas, de forma lanceolada e cor variábel (desde a parda clara á branca, pasando por varias tonalidades de cor crema intermedias). A aleta caudal, bastante ancha, non adoita ter escotadura central e, cando a presenta, é lixeira; os seus bordos posteriores son cóncavos.
  • A coloración xeral do corpo, suxeita a variacións individuais, varía entre a parda escura, parda torrada e clara, ou crema, a unha gris azulada ou negra purpúrea (que pode verse avermellada cando se ve á luz forte do sol). O bico, a fronte, o melón e o mento son de cor branca crema ou totalmente branca. Nos machos vellos, a parte superior do corpo pode ser case branca diante da aleta dorsal. Todo o corpo presenta manchas e cicatrices circulares de cor crema, sobre todo na parte inferior e nos flancos.

Hábitat e distribución[editar | editar a fonte]

Hábitat[editar | editar a fonte]

Ziphius cavirostris é unha especie que habita en augas temperadas dos océanos e mares de todo o mundo, desde os trópicos até ás rexións polares, entre os 90° N e os 90° S, e entre os 180° W e os 180° E.[14]

Distribución[editar | editar a fonte]

Distribución do zifio de Cuvier.

A distribución do zifio de Cuvier coñécese sobre todo en base ao gran número de varamentos, e a algunhas observacións. Parece ser un dos zifios de distribución máis cosmopolita, cun ámbito moi extenso nos océanos Atlántico, Pacífico e Índico, encontrándose individuos desde as illas Shetland a máis de 60º N até o arquipélago da Tierra do Fogo, a 55º S, non estando presentes, por tanto, tan só nas augas polares de ambos os hemisferios.[11][12]

Encóntrase en torno a moitas illas oceánicas, e son bastante comúns en mares pechados, como o Mediterráneo ou o do Xapón. Reside todo o ano en augas de Hawai e outras zonas, e non se coñecen migracións.[12]

Nas costas europeas as poboacións máis importantes están no golfo de Biscaia e na conca occidental do Mediterráneo (costas de España, Francia e Italia, pero sinaláronse algúns varamentos en Grecia).
Non se viu no canal da Mancha, e só penetra excepcionalmente no mar do Norte. Raros animais erráticos foron observados nas costas de Suecia en no mar Báltico.[11] A súa presenza en augas próximas a Galicia é pouco frecuente.[13]

Poucas veces se acerca á costa, excepto en canóns submarinos ou en zonas onde a plataforma continental é estreita e as augas costeiras son profundas.[12]

Comportamento[editar | editar a fonte]

O zifio de Cuvier é unha especie peláxica, gregaria, oceanódromo, que nada a profundidades entre os 0 e os 8 000 m, usualmente entre os 1 000 e os 4 000 m,[14] que se despraza en pequenos grupos de até 25 individuos. Polo xeral evita os barcos, pero ás veces é curioso e amistoso, sobre todo en Hawai. Algúns animais puidéronse observar no momento de saltar por completo fóra da auga, cousa que parece pouco frecuente; no salto sae da auga case verticalmente, e cae cara a atrás de forma torpe.[11][12]

O sopro respiratorio está dirixido lixeiramente cara a diante e á esquerda, pero é baixo e pouco conspicuo; pode verse mellor tras unha inmersión longa.[12] Na inmersión profunda, arquéase e saca a aleta cuadal por riba da auga para mergullarse verticalmente.[11] As inmersións adoitan duraren entre 20 e 40 min, seguramente con de 2 a 3 sopros cada 10 ou 20 seg.[12] A profundidade alcanzada nos seus mergullos parece ser da orde dos 300 m (información obtida a partir das especies encontradas nos contidos estomacais), e a duración da inmersión pode durar até 30 min.[11]

Parece dar tombos na auga, e pode asomar a cabeza cando nada velozmente, e coa aleta dorsal visíbel.[12]

Bioloxía[editar | editar a fonte]

Pouco é o que se sabe da vida do zifio de Cuvier. A madurez sexual alcánzase, en ambos os sexos, cando chegan medir 5,5 m. Non se coñece ningún dato sobre a época do emparellamento nin da duración da xestación,[13] pero o período de nacementos parece ser, no golfo de Biscaia, en primavera. As crías miden, ao naceren, de 2 a 3 m.[11]

O seu réxime alimenticio componse fundamentalmente de cefalópodos de augas profundas,[11] pero tamén pode comer pequenos peixes e algúns crustáceos.[14]

Relación cos humanos[editar | editar a fonte]

Cada ano, uns 20 individuos son capturados por baleeiros xaponeses. Este é un número relativamente pequeno e non son cazados regularmente.[16]

Estado de conservación[editar | editar a fonte]

En 2008 a UICN catalogou o estado do zifio de Cuvier na súa Lista vermella como puco preocupante (LC). Aínda que non se dispón de estimacións globais sobre a poboación total deste cetáceo, considérase que non é inferior aos 100 000 individuos.[1]

A especie ten unha área de distribución moi ampla, e as principais ameazas son os altos niveis de ruídos causado polos humanos, en especial os sonares militares, e as capturas accidentais. A combinación da súa ampla distribución e da súa abundancia relativa, é suficiente para que non ocorra unha diminución global maior do 30 % en tres xeracións.[1]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 Taylor, B. L.; Baird, R.; Barlow, J.; Dawson, S. M.; Ford, J.; Mead, J. G.; Notarbartolo di Sciara, G.; Wade, P. & Pitman, R. L. (2008):Ziphius cavirostris na Lista vermella da UICN. Versión 2016.1. Consultada o 20-08-2016.
  2. Zphius cavirostris en MSW.
  3. Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000), p. 314.
  4. Taylor, B. L.; Baird, R.; Barlow, J.; Dawson, S. M.; Ford, J.; Mead, J. G.; Notarbartolo di Sciara, G.; Wade, P. & Pitman, R. L. (2008): Taxon Ziphius na Lista vermella da UICN. Versión 2016.1. Consultada o 20-08-2016.
  5. Ziphius Cuvier, 1823 no WoRMS.
  6. 6,0 6,1 Ziphius en MSW.
  7. Ziphius cavirostris Cuvier 1824 en Fossilworks.
  8. Ziphius no Merriam-Webster's Unabridged Ditionary.
  9. cavirostris en engyes.com
  10. Ziphius cavirostris Cuvier, 1823 no WoRMS.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 Dupuy e Robineau (1987), pp. 152-153.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 12,7 Carwardine, M. (1995), pp. 142-143.
  13. 13,0 13,1 13,2 Díaz d'a Silva, J. I. e Cartelle, Y. (2007), p. 128.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 Ziphius cavirostris Cuvier, 1823 en SeaLifeBase.
  15. Ziphius cavirostris na ADW. Consultada o 20-8-2016.
  16. Watson, Lyall (1981): Sea Guide to Whales of the World. London: Hutchinson and Co. ISBN 978-0-09-146600-8.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Zifio de Cuvier Modificar a ligazón no Wikidata
Wikispecies
Wikispecies posúe unha páxina sobre: Zifio de Cuvier

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Carwardine, Mark (1995): Ballenas, delfines y marsopas. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-1037-3.
  • Díaz d'a Silva, J. I. e Cartelle, Y. (2007): Guía dos mamíferos de Galicia. A Coruña: Baía Edicións. ISBN 978-84-96893-20-7.
  • Duguy, R. e Robineau, D. (1987): Guía de los mamíferos marinos de Europa. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0811-5.
  • Heyning, John E (2002): "Cuvier's Beaked Whale", en Jefferson, Thomas A. Encyclopedia of Marine Mammals, pp. 305–307. San Diego, California: Academic Press. ISBN 0-12-551340-2.
  • Lahuerta Mouriño, Fernando e Francisco X. Vázquez Álvarez (2000): Vocabulario multilingüe de organismos acuáticos. Santiago: Xunta de Galicia. ISBN 84-453-2913-8.
  • Perrin, William F., Bernd Wursig & J. G. M. Thewissen (eds.) (2002): Encyclopedia of Marine Mammals. 2ª ed. San Diego, California: Academic Press. ISBN 978-0-12-373553-9.
  • Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. ISBN 0-8018-8221-4.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]