Xiuhtecuhtli
| Xiuhtecuhtli | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
|
Instancia de
| |||||||
|
Venerado por
| |||||||
| Biografía | |||||||
|
Sexo
| |||||||
| Familia | |||||||
|
Cónxuxe
| |||||||
| |||||||
| Wikidata C:Commons | |||||||
Xiuhtēcuhtli (en galego: Señor das Turquesas ou Señor do Lume),[1][2][3] tamén coñecido como Cuezaltzin (en galego: Laparada) ou Ixcozauhqui,[4] é o deus do lume, o día e a calor na mitoloxía azteca.[2] As fontes históricas refírense a el por varios nomes, que reflicten os seus diferentes aspectos e moradas nas tres partes do cosmos.[5] Era considerado o señor dos volcáns,[6] a personificación da vida no alén, a calor no frío (é dicir, o lume), a luz na escuridade e a comida durante unha gran fame. A súa esposa é Chalchiuhtlicue.
Ás veces é considerado a mesma divindade ca Huehueteotl (en galego: O deus vello),[1] malia que Xiuhtēcuhtli adoita representarse como un mozo.[2] Tamén aparece como manifestación de Ometecuhtli, o Señor da Dualidade, e, segundo o Códice Florentino, era o pai dos deuses,[1][7] que vivía nun cerrume de turquesa no centro da terra.[8]
Notas
[editar | editar a fonte]- 1 2 3 Fernández 1996, p. 104.
- 1 2 3 Matos Moctezuma & Solís Olguín 2002, p. 476.
- ↑ Miller & Taube 2003, p. 189.
- ↑ Sahagún 1989, p. 47.
- ↑ Limón Olvera 2001.
- ↑ Coe & Koontz 2002, p. 55.
- ↑ León-Portilla 2002, p. 25-26.
- ↑ Matos Moctezuma 1988, p. 94.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]Bibliografía
[editar | editar a fonte]- Coe, Michael D.; Koontz, Rex (2002). Mexico: from the Olmecs to the Aztecs (en inglés). Thames & Hudson. ISBN 0-500-28346-X.
- Fernández, Adela (1996). Dioses prehispánicos de México (en castelán). Panorama Editorial. ISBN 968-38-0306-7.
- León-Portilla, Miguel (2002). "Mitos de los orígenes en Mesoamérica" (PDF). Arqueología Mexicana (en castelán) X (56): 20–27. ISSN 0188-8218. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 25 de febreiro de 2009.
- Limón Olvera, Silvia (2001). "Fire Deities". En Carrasco, David. The Oxford Encyclopedia of Mesoamerican Cultures (en inglés). Oxford University Press. ISBN 9780195188431.
- Matos Moctezuma, Eduardo (1988). The Great Temple of the Aztecs: Treasures of Tenochtitlan (en inglés). Thames & Hudson. ISBN 0-500-27752-4.
- Matos Moctezuma, Eduardo; Solís Olguín, Felipe (2002). Aztecs (en inglés). Royal Academy of Arts. ISBN 1-903973-22-8.
- Miller, Mary; Taube, Karl (2003). An Illustrated Dictionary of the Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya (en inglés). Thames & Hudson. ISBN 0-500-27928-4.
- Sahagún, Bernardino de (1989). Historia general de las cosas de Nueva España, Tomo 1 (en castelán). Consejo Nacional para la Cultura y las Artes. ISBN 9780195188431.
