Xavier Zubiri

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Xabier Zubiri Apalategui, nado en Donostia o 4 de decembro de 1898 e finado en Madrid o 21 de setembro de 1983, foi un filósofo vasco e un dos máis importantes do Estado español no século XX, cunha obra extraordinariamente creativa e consistente.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fixo os estudos secundarios na súa cidade natal até 1915, trasladándose a Madrid para ingresar no Seminario Conciliar desa cidade de Madrid, onde tivo por profesor de Filosofía ao seu paisano Juan Zaragüeta. Comezará estudos na Universidade Central na Facultade de Filosofía e Letras onde segue leccións, entre outros, de José Ortega y Gasset e Javier García Morente.

Lovaina e Roma[editar | editar a fonte]

Entre 1920 e 1921, Zubiri trasládase a Lovaina para proseguir os seus estudos filosóficos. Mentres, nun intervalo, en novembro de 1920, presentou na Universidade Pontificia de Roma a tese de doutoramento en Teoloxía. En Lovaina trabou os primeiros contactos coa fenomenoloxía, de modo que Zubiri presentará a súa tesiña en Lovaina sobre ese campo (Le problème de le objectivité d'après Edmund Husserl. I: La logique pure / O problema da obxectividade segundo Edmund Husserl, I: A lóxica pura). Antes de acabar o curso normal de 1921, en maio, Zubiri leu a súa tese doutoral, Ensayo de una teoría fenomenológica del juicio, na Universidade Central madrileña, que lle fora dirixida por Ortega. Aínda nese mesmo ano sería ordenado sacerdote.

Profesor, viaxe a Alemaña e matrimonio[editar | editar a fonte]

En 1926, obtén a cátedra de Historia da Filosofía na mesma Universidade Central, que estaba vacante por falecemento de Adolfo Bonilla San Martín. En 1929, seguirá cursos en Alemaña, en Friburgo, co seu admirado Edmund Husserl e con Martin Heidegger. Pasa por Berlín, antes de incorporarse de novo á súa cátedra madrileña en 1931. En 1935 obtén a secularización, casando no ano seguinte con Carmen Castro, filla do profesor e ensaísta Américo Castro. O matrimonio pasará os anos da Guerra Civil en París.

Dificultades durante o franquismo[editar | editar a fonte]

Cando regresa a España, ao final da guerra, Zubiri non pode reanudar o traballo na súa cátedra madrileña, por oposición das autoridades eclesiástcas. Zubiri trasládase a Barcelona, onde impartirá clases na súa universidade entre 1940 e 1942. Ante as dificultades impostas polas autoridades da ditadura franquista, Zubiri decide pedir a excedencia. Regresa a Madrid, onde impartirá cursos privados, e verá financiada pola banca Urquijo, unha empresa de publicacións. Dese xeito e a través de cursos e conferencias en países estranxeiros, puido sosterse economicamente Zubiri, en tanto ía madurando e publicando a súa obra. Parte dela ten sido publicada postumamente.

A filosofía de Zubiri[editar | editar a fonte]

Tal vez o principal achado de Zubiri é a creación dun sistema metafísico que enraíza na súa visión do ser humano como unha "intelixencia sentinte" situada na realidade. Neste sistema, o ser humano é "relegado" polo "poder do real", de xeito que a súa realidade persoal está intimamente conectada con entes situados nun contexto real. Ao tempo, o ser humano pode ser considerado o autor do seu propio ser persoal (o seu "Eu"), a través da apropiación pola experiencia e polo exercicio da liberdade persoal dentro dun contexto real, de modo que Zubiri pode referirse ao ser humano como "animal de realidades". A apertura do ser humano ante as posibilidades é o que fai do ser humano unha "esencia aberta", concepto que se opón a "esencia pechada" (é dicer, unha estrutura que simplemente obra segundo regras de funcionalidade).

Obra (Selección)[editar | editar a fonte]

  • Ensayo de una teoría fenomenológica del juicio (1923)
  • Hegel y el problema metafísico, in rev. Cruz y Raya (1933)
  • La idea de Naturaleza: la nueva física, in rev. Cruz y Raya (1934)
  • El saber filosófico y su historia, in rev. Cruz y Raya (1935)
  • Ciencia y realidad, in rev. Escorial (1941)
  • Naturaleza, Historia, Dios (1944)
  • Sobre la esencia" (1962)
  • Cinco lecciones de filosofía (1963)
  • El hombre, realidad personal [1963]
  • El origen del hombre [1964]
  • Notas sobre la inteligencia humana [1966–67]
  • La dimensión historica del ser humano [1973]
  • El hombre y su cuerpo [1974]
  • El problema teologal del hombre [1975]
  • El concepto descriptivo del tiempo [1976]
  • Respectividad de lo real [1979]
  • Inteligencia y Realidad (1980)
  • Inteligencia y Logos (1982)
  • Inteligencia y Razón (1983)

As seguintes son obras publicadas postumamente:

  • El hombre y Dios (1984)
  • Sobre el hombre (1986)
  • Estructura dinámica de la realidad (1989)
  • Sobre el sentimiento y la volición (1992)
  • El problema filosófico de la historia de las religiones (1993)
  • El problema teologal del hombre: Cristianismo (1997)
  • Los problemas fundamentales de la metafísica occidental (1994)
  • Primeros escritos (1921-1926) (2000)
  • Espacio. Tiempo. Materia (1996)
  • El hombre y la verdad (1999)
  • Sobre la realidad (2001)
  • Sobre el problema de la filosofía y otros escritos (1932-1944) (2002)
  • El hombre: lo real y lo irreal (2005).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]