Usuaria:AmeliaVR2019/Ana Caro de Mallén

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
AmeliaVR2019/Ana Caro de Mallén

Ana Caro Mallén de Soto, nada en Granada ou Sevilla en 1590 e finada en 1646, foi unha poeta e dramaturga española do Século XVII.

Biografía[editar | editar a fonte]

O seu nome completo era Ana Caro Mallén de Torres. Seus pais foron Gabriel Caro de Mallén e Ana María de Torres. Non eran os seus pais biolóxicos, senón adoptivos. Sábese que foi escrava porque xunto ao seu nome hai una indicación: "Ana María, scrava de Gabriel Mallén". Por este feito dedúcese que os seus proxenitores deberon de ser moriscos xa que o afillamento estaba apoiado pola Coroa ante o problema social que xeraba este grupo. Descoñécese se era orfa dalgún rebelde morisco ou filla dunha escrava desta orixe. Tamén figura na súa partida de bautismo a coletilla "Era adulta". Pero naqueles tempos a idade penal estaba ao redor dos 10 anos.[1]

Discútese sobre si naceu en Sevilla ou en Granada, xa que ao parecer foi irmá de Don Juan Caro Mallén de Soto, nado en Granada, que foi caballerizo maior de Dona Elvira Ponce de León. Existen moi poucos datos sobre esta escritora, á que segundo as últimas investigacións supónselle nacida en Granada. Tense constancia da súa actividade poética desde 1628, cando participou cunha Relación nas festas ofrecidas por Sevilla aos mártires do Xapón. Xa en Madrid, en 1637, escribiu o poema laudatorio Contexto das reais festas madrileñas do Bo Retiro.

Foi moi amiga da famosa novelista María de Zayas, coa que conviviu durante un tempo en Madrid. Tamén trabou boa amizade coa condesa de Paredes, mecenas das mulleres literatas, como Sor Juana Inés da Cruz, e foi recoñecida polos seus colegas masculinos, entre eles Juan de Matos Fragoso ou Luís Vélez de Guevara, quen a menciona no seu O diaño cojuelo co apelativo de "décima musa sevillana". Alcanzou o favor e a protección do Conde Duque de Oliveirais e do cabildo sevillano. Documentos conservados demostran que cobrou por algunhas das súas relacións poéticas e obras de teatro, polo que lla considera una das primeiras escritoras profesionais.[2] Rodrigo Caro escribiu en Homes insignes en letras naturais da ilustrísima cidade de Sevilla que gañou numerosos certames poéticos ou xustas literarias e, desde logo, foi moi celebrada no seu tempo.

Asistiu á Academia Literaria do Conde da Torre e escribiu sobre todo poemas extensos sobre eventos, celebracións e festas públicas, por exemplo Romance pola vitoria de Tetuán (1633). Aínda que non se coñece con exactitude cando empezou a escribir, o certo é que desde 1628, ano en que publica a súa primeira obra, ocupa una posición consolidada no campo literario, como demostran os sucesivos encargos que recibiu paira escribir varias relacións sobre sucesos relevantes do momento. A xulgar por estes, ademais da súa capacidade creadora, debeu moverse con habilidade polos círculos da nobreza sevillana próxima ao Conde-Duque de Oliveirais, pois foron, sen dúbida, os seus excelentes contactos os que lle permitiron gañarse a vida coa escritura, sobre todo grazas ao beneficio obtido por estes encargos oficiais, demostrando como o mecenado compartía espazo co puxante mercado editorial. Os seus poemas encartáronse claramente ao discurso dominante e aos feitos relixiosos e políticos máis importantes do presente, que a autora enxalzou, aproveitando o espazo dos prólogos, inicios e peches de poemas paira deixar constancia do suxeito que escribe e da súa mirada sobre os temas que trata.

Parece que morreu por mor de una epidemia de peste en Sevilla o 6 de novembro de 1646. O seu enterro foi un dos máis custosos da época, segundo a inscrición achada en Real Parroquia de Santa María Magdalena. Isto daríanos constancia da súa fama. Ao morrer pola peste explicaríase por que chegou até nós tan pouca obra súa, xa que probablemente foi destruída polo lume.[1]

Obra[editar | editar a fonte]

Obra poética[editar | editar a fonte]

A súa obra poética coñecida son 4 relacións impresas (1628, 1633, 1635, 1637, as tres primeiras en Sevilla e a última en Madrid):

  • Relación en que se dá conta das grandiosas festas que no Convento de N. P. S. Francisco da Cidade de Sevilla fixéronse aos Santos Mártires de Xapón, Sevilla, Pedro Gómez, 1628;
  • Grandísima vitoria que alcanzou dos mouros de Tetuán Iorge de Mendoça e Piçaña, xeneral de Ceuta, quitándolles gran suma de gandos preto das mesmas portas de Tetuán, Sevilla, Simón Fajardo, 1633;
  • Relación da grandiosa festa e oitava que na Igrexa parroquial do glorioso arcanxo san Miguel da cidade de Sevilla fixo don García Sarmiento de Sotomayor, conde de Salvatierra, marqués de Sobroso, Gentilhombre da Cámara do rei, o noso señor e do serenísimo Infante, cabaleiro da orde de Santiago, asistente e maese de campo xeral da xente de guerra de Sevilla e o seu partido pola súa maxestade, Sevilla, Andrés Grande, 1635;
  • Contexto das reais festas que se fixeron no Palacio do Bo Retiro, Madrid, Imprenta do Reino, 1637.

As relacións son encargos feitos polo poder que necesita una literatura de masas que se imprime en pregos soltos. O Conde Duque interesarase persoalmente pola súa publicación. Isto fixo que a profesión de poeta fóra moi competitiva e, por iso, é máis admirable que estes encargos lle fosen feitos.[3]

Ademais consérvanse: unhas Décimas a Dona María de Zayas e Sotomayor, 1638; unhas Décimas en eloxio de D. Francisco Salgado Garcés e Ribeira, 1640; e un soneto dedicado a Dona Inés Jacinta Manrique de Lara, do que se descoñece a data.[3]

Teatro[editar | editar a fonte]

Respecto da súa obra teatral, escribiu dúas comedias: O conde Partinuplés, publicada en 1653, e Valor, agravio e muller. Tamén una Loa sacramental na que xoga coas distintas xergas que se podían escoitar na cidade. Parece ser que asumiu ser a encargada de escribir os autos sacramentales paira as festas do Corpus de Sevilla entre 1641 e 1645, pero só se conservaron os títulos: A costa da Castilleja, A porta da Macarena e Coloquio entre dous.

O conde Partinuplés[editar | editar a fonte]

Segundo o conservado do seu teatro, é una hábil construtora de enredos e crea personaxes femininos de gran forza. O conde Partinuplés é una comedia caballeresca sobre as lendas artúricas e carolingias, entreverada de historias mitológicas; destaca o papel da maquinaria escénica paira una comedia chea de encantamentos, lances e torneos, guerras, etcétera. O importante desta obra non é o conflito, nin os personaxes nin a coherencia da acción, o importante eran os efectos especiais, a escenografía, é dicir, como se puña en escena.[4]

Os seus personaxes, - xunto aos de María Zayas na súa obra dramática- son damas "combativas e racionais" fronte ás protagonistas das outras dramaturgas do Século de Ouro - Ángela de Acevedo e Leonor da Cova e Silva - que se configuran como "Vítimas das paixóns masculinas". Tamén será das catro dramaturgas as que ofrece máis detalles escénicos. Aínda que no conde Partinuplès é o esixido polo xénero da comedia, en Valor, agravio e muller especifica claramente como debe construírse o decorado.[5]

Análise de Valor, agravio e muller[editar | editar a fonte]

Existen dous manuscritos na Biblioteca Nacional, ambos os do século XVIII. Esta obra é interesante porque nela Caro ironiza sobre a sociedade na que vive e ridiculiza algúns valores tipicamente masculinos. É una comedia de enredo de ambiente palatino que desenvolve, investíndoo, o mito de Don Juan, con alusións ao burlador de Sevilla. Está construída sobre o tópico da muller vestida de home e manexa os convencionalismos con habilidade. Nela, Leonor é cortejada e seducida por don Juan ao que se entrega. Pero el esquécese da palabra dada e vai a Flandes, onde se namora da Duquesa Ronsel de quen está tamén namorado o irmán de Leonor. Leonor, paira vingarse de don Juan disfrázase de home converténdose en Leonardo. A duquesa acabará namorada dela, sen saber que é una muller. É una comedia urbana que xoga cos equívocos e os enredos. Tamén aparecen personaxes prototipos como o gracioso, Ribete, o criado de Leonor, que polo que en ocasións ouviremos á autora.

"... aínda queren poetizar

as mulleres, e atrévense

a facer comedias xa"[3]

A muller disfrazada de home é un tema recorrente no teatro do Século de Ouro, usado por Lope de Veiga, 113 veces, e por Tirso de Molina, 21 veces.[6] No caso desta comedia, o disfrace masculino serve a Leonor como ferramenta paira iniciar as accións que conducen a recuperar a súa honra. Estes extremos da honra levarán a situacións absurdas nas que parece que a única solución é morrer todos.[3]

O tema da sororidad ou solidariedade feminina tamén está presente. Ronsel reprocha a son Juan o seu comportamento con Leonor á vez que perdoa a Leonor os seus enganos.[3]

Apréciase a vontade por parte da autora de incluír a súa opinión sobre temas que afectaban especialmente ás mulleres, como a castidad, a honra, o matrimonio ou a amizade feminina.[4] Varios críticos quixeron facer una lectura feminista ou proto-feminista da obra.[7][8]

A traxectoria literaria de Caro, o seu lugar preeminente entre os escritores favorecidos polo poder, o cultivo tanto da poesía como do teatro, e o beneficio económico que recibiu polo seu sostido labor creador completan o perfil profesional de escritor (escritora) que se empeza a forxar no século XVII, axuntando o éxito profesional e económico, e chamando a atención sobre o papel que ocupa a muller na cultura do barroco.

Referencias[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 Escabias, Juana. "Ana María Caro Mallén de Torres: una esclava en los corrales de comedias del siglo XVII". Consultado o 19 de febrero de 2018. 
  2. Luna, Lola. "“Ana Caro, una escritora ‘de oficio’ del Siglo de Oro"". 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Riesco Suárez, Nerea. "Ana Caro de Mallén, la musa sevillana: una periodista feminista en el Siglo de Oro". Consultado o 19 de febrero de 2018. 
  4. 4,0 4,1 Ferrer Valls, Teresa. "La ruptura del silencio: mujeres dramaturgas en el siglo XVII" (PDF). Consultado o 20 de febrero de 2018. 
  5. Urban Baños, Alba. "Dramaturgas seglares en la España del Siglo de Oro". Consultado o 20 de febrero de 2018. 
  6. McKendrick. Women and Society in the Spanish Drama of the Golden Age: A Study of the "Mujer Varonil" (en inglés). Cambridge: Cambridge UP. 
  7. Rhodes, Elizabeth. "Redressing Ana caro's valor agravio y mujer". 
  8. Soufas, Teresa. "A Feminist Approach to a Golden Age Dramaturga's Play". 

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Enlaces externos[editar | editar a fonte]

[[Categoría:Poetas en lingua castelá]] [[Categoría:Dramaturga]] [[Categoría:Escritora]] [[Categoría:Poetas]] [[Categoría:Escritores españoles século XVII]] [[Categoría:Poetas de Granada]] [[Categoría:Dramaturgos andaluces]] [[Categoría:Wikipedia:Páxinas con traducións non revisadas]]