Tourém

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 41°55′08″N 7°53′28″O / 41.91889, -7.89111

Tourém
Tourem rio Salas.JPG
Tourém e o val do río Salas.
Freguesia de Tourém.svg
ConcelloMontalegre
PaísPortugal Portugal
Superficie16,61 km²
Poboación151 hab. (2011)
Densidade9,09 hab./km²
Entidades de poboación1

Tourém é unha freguesía portuguesa do concello de Montalegre, con 16,61 km² de superficie e 151 habitantes en 2011, a súa densidade de poboación é de 9,1 hab/km². Isto supón unha diminución en relación ao ano 2001 cando tiña 185 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ó arciprestado de Barroso na diocese de Vila Real.[1]

Xeografía[editar | editar a fonte]

A aldea de Tourém é a única poboación portuguesa situada ao norte da serra do Xurés, na marxe esquerda do río Salas, entre as aldeas galegas de Requiás e Guntumil (concelho de Muíños) e Randín (concelho de Calvos de Randín). Cara ao leste están o antigo castelo da Picoña e o territorio do Couto Mixto.

Parte da freguesía de Tourém constitúe, xunto con parte do concello de Mourão, un dos dous pequenos exclaves de Portugal, separada do resto do territorio polo encoro de Salas, accedéndose a ela a través dunha ponte.

Historia[editar | editar a fonte]

Tourém no mapa do bispado de Ourense de Joseph Cornide (1763).

Tourém figura nunha doazón ó mosteiro de Celanova de 1065, sendo esta a primeira mención coñecida. Recibiu carta foral do rei Sancho I de Portugal entre 1185 e 1211, permanecendo vencellado ó Castelo da Picoña até a súa destrución contra 1650. Desde esa altura constituíu concello de seu até a reforma de Passos Manuel de 1836.[2][3]

Até 1868, data na cal entra en vigor o Tratado de Lisboa de 1864, estivo unido ó Couto Mixto mediante o Camiño Privilexiado. Este camiño atravesaba as terras de Calvos de Randín en Galiza até o Couto e estaba delimitado por mouróns ou marcos de pedra, marcados con diversos sinais, como cruces. Utilizado para o tránsito de persoas e de mercadorías, as autoridades de ámbolos países non podían realizar ningunha aprehensión dentro dos seus límites, nin podían molestar os seus usuarios.[4][5]

Malia pertencer desde antigo a Portugal, eclesiasticamente formou sempre parte da diocese de Ourense até 1882. Ese ano, co obxectivo de facer coincidir os límites civís cos relixiosos, executouse unha bula do ano anterior pola cal foi incorporada á arquidiocese de Braga.[6] Esta adscrición fixo que, entre 1812 e 1814, o bispo ourensán Pedro de Quevedo y Quintano se refuxiase na freguesía ó se negar a xurar a Constitución española de 1812. E o mesmo fixo o seu sucesor, Dámaso Iglesias Lago, durante o Trienio liberal.[7] En 1922 pasou a formar parte da nova diocese de Vila Real, igual cás demais freguesías do distrito homónimo.[8]

Tourém e o Couto Mixto na Carta topográfica do Julgado de Montealegre (1836
Tourém e os lugares do Couto Mixto na Carta Xeométrica de Galiza (1845
Tourém e os lugares do Couto Mixto (séc. XIX

Demografía[editar | editar a fonte]

Dada a súa pertenza á diocese de Ourense, Tourém aparece no Censo dos Bispos de 1587 realizado na Coroa de Castela, figurando con 80 veciños.[9]

1801 1827[10] 1844[11] 1849[12] 1864 1878 1890 1900 1911 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011
Habitantes 411 296 450 484 557 590 550 512 574 515 718 607 552 522 361 259 218 185 151

     Censos     Outros

Gráfica de evolución demográfica de Tourém entre 1864 e 2011
Fonte: Instituto Nacional de Estatística.

Patrimonio[editar | editar a fonte]

  • Forno comunitario de Tourém
  • Igrexa de San Pedro
  • Capelas de Nosa Señora do Rosario, San Miguel e San Lourenzo[13]
  • Vestixios da Sala do Bispo Galego[2]

Lugares e freguesías[editar | editar a fonte]

Lugares de Tourém[editar | editar a fonte]

Freguesías de Montalegre[editar | editar a fonte]


Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Paróquias do Arciprestado de Barroso". Diocese de Vila Real. Consultado o 30.12.2018. 
  2. 2,0 2,1 "Tourém". Município de Montalegre. Consultado o 30.12.2018. 
  3. "Tourém". Freguesia. Arquivado dende o orixinal o 11 de maio de 2014. Consultado o 30.12.2018. 
  4. Brandón, Delfín Modesto (1907). Tierra Gallega, ed. Interesante Historieta del Coto Mixto (en castelán). p. 15. 
  5. "Cruz de termo no Camiño Privilexiado do Couto Mixto". Patrimonio Galego. Consultado o 30.12.2018. 
  6. Hernández Figueiredo 2014, pp. 227-229.
  7. Hernández Figueiredo 2014, pp. 224-225.
  8. "A diocese". Diocese de Vila Real. Consultado o 30.12.2018. 
  9. González, Tomás (1829). Censo de poblacion de las provincias y partidos de la corona de Castilla en el siglo XVI (en castelán). Madrid. p. 275. S. Pedro de Torei 
  10. Miñano, Sebastián (1827). Torey (San Pedro de). Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal (en castelán) VIII (Madrid). p. 474. 
  11. Hernández Figueiredo 2014, p. 225. Estatística elaborada polo gobernador eclesiástico Bedoya.
  12. Espinha da Silveira, Luís Nuno (2001). Os Recenseamentos da População Portuguesa de 1801 e 1849 III. Lisboa: Instituto Nacional de Estatística. p. 785. ISBN 972-673-491-6. 
  13. Hernández Figueiredo 2014, p. 225.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazons externas[editar | editar a fonte]