Torre dos Moreno

	Instancia de monumento; casa de indianos
	Parte de Camiño do Norte

Torre dos Moreno
	Ribadeo
	Instancia de monumento; casa de indianos
	Parte de Camiño do Norte
Características
	Estilo arquitectura Art Nouveau; arquitectura ecléctica; casa de indianos
Implicados
	Arquitecto/a Julián García Núñez
Datas
	Fundación / creación 1915
Localización
	Situado en Ribadeo, provincia de Lugo, Galicia, España
	Enderezo Plaza de España, 27
	Coordenadas 43°32′11″N 7°02′22″O / 43.5364732, -7.03942
Data
Patrimonio
Data
Elemento da Lista Vermella do Patrimonio
Data	8 de xuño de 2018
Identificador	torre-los-moreno
	;
Ben de Interese Cultural
Data	17 de abril de 1997
Identificador	RI-51-0009117
	;
Parte dun sitio do Patrimonio da Humanidade
Data	?
Fontes e ligazóns
	Wikidata C:Commons

Vista artística da Torre dos Moreno en *Bandera Católica*, 1916.

A torre dos Moreno^[1] é unha casa de indianos situada en Ribadeo, na praza de España e na rúa de Ibáñez. Mandárona construír Pedro e Juan Moreno Ulloa en 1915^[2] e deseñárona o arquitecto Julián García Núñez^[3] e o enxeñeiro Ángel Ardex.^[4] Cun certo aquel ecléctico, pódese considerar de estilo modernista, cimentado sobre unha estrutura mixta de formigón e ferro. Con anterioridade a 1915, ocupaba o lugar a chamada "Torre Julia" ou "Torre da Fortaleza", resto da antiga fortaleza de Ribadeo.^[5] Dende 1997 o edificio ten a consideración de Ben de Interese Cultural^[6]^[7] e ademais está incluída no Ben de Interese Cultural do conxunto histórico da vila de Ribadeo.^[8]^[9]

Descrición

Ten diversos adornos, como alicatados, mármores, vidreiras, grecas, tellado con tellas de porcelana (cerámica vidrada) de cor vermella que reflicte a luz solar ou pilastras. A cúpula da torre principal está mantida por catro cariátides. A planta ten 950 m², e o soar, 1.050 m² (medidas tomadas usando SIXPAC). Consta de baixo, tres plantas e baixocuberta, a parte do saínte da torre principal. Leváronse a cabo varias restauracións parciais, que polo momento case só aseguraron o non avance da deterioración do edificio.

O tellado que mantén a cúpula ábrese como os típicos de contos de fadas ó estilo centroeuropeo, do mesmo xeito que o resto de tellado visible, que coinciden co vixente a principios do século XX en Cuba, lugar de emigración dos seus primeiros propietarios. Ten tres escaleiras e seis patios, asegurando a comunicación e claridade no edificio. En cada planta hai dúas vivendas, nas que están incluídas habitacións principais, secundarias e de servizo, con alturas de catro metros. As galerías están realizadas en fundición, coroadas por tres arcos e con vidros policromados. A estrutura básica é de formigón armado, novo material na zona na época da construción, polo que o seu tratamento non foi adecuado e a estrutura sufriu moito.

Actualidade

O 23 de decembro de 2010 publicouse unha resolución da Xunta de Galicia para salvar o monumento da ruína.^[10] O 13 de xaneiro de 2011 comezaron os traballos de apuntalamento, tras arranxos anteriores no interior.

O repartimento da propiedade lévase complicando na historia por división por herdanza, o que asemade complica o seu mantemento e futuro. Despois dun proceso de compra por parte da empresa Paisajes de Asturias, propiedade de Víctor Madera,^[11] en 2015 a estrutura de propiedade corresponde aproximadamente: un 60 %, Paisajes de Asturias; 21 % Concello de Ribadeo (adquirido en 1996)^[2] e 19 %, herdeiros na Arxentina.^[5]^[12] No 2019 Paisajes de Asturias mercoulle a súa parte ao concello, facéndose co 81 %, co compromiso de facer arranxos.^[13]

Galería

Placa da Torre dos Moreno
Torre dos Moreno, destaca sobre a Casa do Concello de Ribadeo.
Torre dos Moreno
Detalle da parte superior da torre
Detalle das vidreiras do primeiro andar
Detalle do ascensor, realizado en ferro fundido e decorado con motivos vexetais

Notas

↑ Torre dos Moreno na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.
1 2 Alberto Leyenda (17 de xullo de 2011). "La incierta vida de la Torre dos Moreno". Consultado o 8 de marzo de 2016.
↑ Díaz Varela, Emilio Rafael; Crecente Maseda, Rafael; Álvarez López, Carlos (2004). Turismo y Ordenación Del Territorio en el Municipio de Ribadeo (en castelán). Santiago de Compostela: Concello de Ribadeo / Universidade de Santiago de Compostela. p. 69. ISBN 84-9750-273-6.
↑ Alonso (2005), p. 45
1 2 Ernesto Cruzado (10 de xullo de 2015). "Centenario de la Construcción de la Torre de los Moreno". |data-acceso= require |url= (Axuda)
↑ "DECRETO 104/1997, do 17 de abril, polo que se declara ben de interese cultural con categoría de monumento a Torre dos Moreno, no concello de Ribadeo, provincia de Lugo". DOG (Diario Oficial de Galicia). Nº 87. 8 de maio de 1997. p. 4.346. Consultado o 7 de setembro de 2019.
↑ "Consulta a la base de datos de bienes inmuebles". Consultado o 8 de marzo de 2016.
↑ "DECRETO 266/2004, del 11 de noviembre, por el que se declara bien de interés cultural, con la categoría de conjunto histórico, la villa de Ribadeo, Lugo" (PDF). Consultado o 8 de marzo de 2016.
↑ "concello de Ribadeo. Patrimonio. Núcleo antigo de Ribadeo". Arquivado dende o orixinal o 09 de marzo de 2016. Consultado o 8 de marzo de 2016.
↑ "Anuncio da proposta de resolución en expediente de declaración de caducidade ou perención do convenio de compromiso entre o Concello de Ribadeo e os propietarios do edificio Torre de los Moreno.". DOG (Diario Oficial de Galicia). Nº 245. 23 de decembro de 2010. p. 20.814. Consultado o 7-9-2019.
↑ "El millonario asturiano que colecciona palacios". La Voz de Asturias (en castelán). 2019-09-17. Consultado o 2019-09-21.
↑ José Alonso (9 de novembro de 2015). "A Paisajes de Asturias le interesa comprar toda la Torre dos Moreno". La Voz de Galicia (en castelán). .
↑ "Asturias se queda con la icónica Torre dos Moreno de Ribadeo". La Voz de Galicia (en castelán). 2019-09-14. Consultado o 2019-09-21.

Véxase tamén

Bibliografía

Alonso Pereira, José Ramón (2005). "La arquitectura indiana de García Núñez a una y otra orilla del Eo". En VV.AA. Julián García Núñez: caminos de ida y vuelta (en castelán). Bos Aires: CEDODAL (Centro de documentación de Arquitectura Latinoamericana). pp. 45–59. ISBN 9871033117.
Bores Gamundi, F. (Coord.) (2000). Casas de Indianos (en castelán). 84-453-2803-4. ISBN 84-453-2803-4.

[1] Torre dos Moreno na páxina web colaborativa Patrimonio Galego.

[:0-2] 1 2 Alberto Leyenda (17 de xullo de 2011). "La incierta vida de la Torre dos Moreno". Consultado o 8 de marzo de 2016.

[3] Díaz Varela, Emilio Rafael; Crecente Maseda, Rafael; Álvarez López, Carlos (2004). Turismo y Ordenación Del Territorio en el Municipio de Ribadeo (en castelán). Santiago de Compostela: Concello de Ribadeo / Universidade de Santiago de Compostela. p. 69. ISBN 84-9750-273-6.

[4] Alonso (2005), p. 45

[:1-5] 1 2 Ernesto Cruzado (10 de xullo de 2015). "Centenario de la Construcción de la Torre de los Moreno". |data-acceso= require |url= (Axuda)

[6] "DECRETO 104/1997, do 17 de abril, polo que se declara ben de interese cultural con categoría de monumento a Torre dos Moreno, no concello de Ribadeo, provincia de Lugo". DOG (Diario Oficial de Galicia). Nº 87. 8 de maio de 1997. p. 4.346. Consultado o 7 de setembro de 2019.

[7] "Consulta a la base de datos de bienes inmuebles". Consultado o 8 de marzo de 2016.

[8] "DECRETO 266/2004, del 11 de noviembre, por el que se declara bien de interés cultural, con la categoría de conjunto histórico, la villa de Ribadeo, Lugo" (PDF). Consultado o 8 de marzo de 2016.

[9] "concello de Ribadeo. Patrimonio. Núcleo antigo de Ribadeo". Arquivado dende o orixinal o 09 de marzo de 2016. Consultado o 8 de marzo de 2016.

[10] "Anuncio da proposta de resolución en expediente de declaración de caducidade ou perención do convenio de compromiso entre o Concello de Ribadeo e os propietarios do edificio Torre de los Moreno.". DOG (Diario Oficial de Galicia). Nº 245. 23 de decembro de 2010. p. 20.814. Consultado o 7-9-2019.

[11] "El millonario asturiano que colecciona palacios". La Voz de Asturias (en castelán). 2019-09-17. Consultado o 2019-09-21.

[12] José Alonso (9 de novembro de 2015). "A Paisajes de Asturias le interesa comprar toda la Torre dos Moreno". La Voz de Galicia (en castelán). .

[13] "Asturias se queda con la icónica Torre dos Moreno de Ribadeo". La Voz de Galicia (en castelán). 2019-09-14. Consultado o 2019-09-21.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]