Terra nullius

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á busca
As illas Svalbard foron consideradas terra nullis ata a sinatura do Tratado de Svalbard en 1920.

Terra nullius (plural terrae nullius) é unha expresión latina proveniente do Dereito romano que significa "terra de ninguén" (do mesmo xeito que res nullius fai referencia a unha cousa que non é propiedade de ninguén), que se utiliza no ámbito do Dereito internacional para se referir a un territorio que nunca foi sometido á soberanía de Estado ningún ou sobre o cal un Estado previo renunciou, expresa ou implicitlamente, á súa soberanía.[1] A soberanía sobre un territorio que foi declarado terra nullius pode adquirirse por ocupación, aínda que nalgúns casos isto supoña a violación dunha lei ou dalgún tratado internacional.[2]

O sentido actual de terra nullius deriva dunha bula papal de 1095 titulada así, Terra Nullius, emitida polo papa Urbano II, pola que se lles permitía aos estados cristiáns europeos reclamar a soberanía de territorios habitada por non-cristiáns.[3] Esta concepto utilizouse posteriormente durante a época das colonizacións para reclamar os territorios das colonias como terras non ocupadas e que, por tanto, o Estado descubridor ou conquistador podía ocupar legalmente. Nesa época tamén se utilizou o concepto no ámbito do Dereito privado, para privar os ocupantes indíxenas dos seus dereitos de propiedade sobre a terra e permitir, dese xeito, a repartición da propiedade entre os colonos.

Reclamacións e recoñecementos de terra nullius[editar | editar a fonte]

Reclamacións históricas[editar | editar a fonte]

  • Australia. Neste territorio houbo diversas reclamacións de terra nullius ao longo da historia, maiormente a partir do século XIX, por parte dos colonizadores europeos. O principio de terra nullius foi invocado para xustificar a colonización de Australia polos británicos e as expropiaciós de terras dos aborixes, e non foi ata 1992 cando o Tribunal Supremo de Australia invalidou retroactivamente tal argumento e proclamou que Australia non fora nunca un caso de terra nullius.[4][5][6]
  • Svalbard. Este arquipélago foi considerado terra nullius ata que se lle recoñeceu internacionalmente a Noruega a súa soberanía sobre as illas no Tratado de Svalbard, o 9 de febreiro de 1920. Anteriormente, Escocia, os Países Baixos e o Reino de Dinamarca e Noruega reclamaran a súa soberanía e tiveran alí asentamentos non permanentes.[7]
  • Groenlandia. Noruega cupou e reclamou na década de 1920 partes do leste de Groenlandia que daquela estaban deshabitadas, alegando que se trataba de terra nullius. O asunto foi resolto polo Tribunal Permanente de Xustiza Internacional contra os intereses de Noruega.
  • Antártida. Outro exemplo dun terra nullius foi a Antártida, un territorio deshabitado que non fora avistado polo ser humano ata a segunda viaxe de James Cook en 1773. Desde a primeira metade do século XX varios países reclamaron partes do continente acolléndose ao principio de terra nullius.
  • Arrecife de Scarborough. Tanto as Filipinas como a República Popular da China e a República da China (Taiwán) reclamaron este illote de arrecife próximo á illa de Luzón, no Mar da China Meridional. As Filipinas alegan os principios de terra nullius e de "zona económica exclusiva", entanto que os outros dous estados argumentan outras razóns de tipo histórica.
  • Nova Zelandia. En 1840, o capitán William Hobson, seguindo instrucións do Goberno británico, declarou a Illa Sur de Nova Zelandia "deshabitada por xente civilizada", o que cualificaba o territorio como terra nullius e, xa que logo, a convertía en dispoñible para a súa ocupación por parte da Coroa
  • Canadá. Joseph Trutch, o primeiro gobernador da Columbia Británica, declarou que os pobos indíxenas coñecidos como Primeiras Nacións nunca posuíran territorios propios, polo que podían ser ignorados ante a expansión dos europeos. Por este motivo, a maior parte da Columbia Británica segue a ser aínda "territorio non cedido".[8]
  • Illas de guano. A través da lei federal dos Estados Unidos do 18 de agosto de 1856 coñecida como Lei de illas de guano (Guano Islands Act) habilitábase aos cidadáns dos EEUU para tomar posesión das illas formadas por depósitos de guano, independentemente do lugar en que se achasen, sempre que non estivesen habitadas nin baixo a soberanía doutros estados. A lei tamén facultaba o presidente dos Estados Unidos para utilizar o exército na protección destes intereses dos seus cidadáns.
  • Illas Senkaku. Trátase dun arquipélago dehabitado en disputa no Mar da China Oriental, reclamado polo Xapón como terra nullius en xaneiro de 1895, a partir da I Guerra Sino-Xaponesa. Porén, esta interpretación non foi aceptada pola República Popular da China nin pola República da China (Taiwán), que tamén reclaman a soberanía sobre as illas.
  • Burkina Faso e Níxer. Unha faixa estreita da terra adxacente aos límites territoriais ao longo da fronteira entre estes dous países permaneceu durante anos sen ser reclamada por ningún deles. En 2013, o Tribunal Internacional de Xustiza resolveu outorgarlle a Níxer esta antiga terra nullius, no marco da solución procurada a outras disputas territoriais de maior calado.[9]
  • Imaxe da Illa de Clipperton, que foi terra nullis antes de ser ocupada por Francia.
    Illa Clipperton. A soberanía desta illa en disputa entre Francia e México resolveuse mediante arbitraxe do rei Vítor Manuel III de Italia, quen determinou en 1931 que "a soberanía da illa de Clipperton lle correspondía a Francia desde o 17 de novembro de 1858". A reclamación mexicana foi rexeitada por carecer de proba de que fose descuberta por España (principal razón apuntada por México), tendo en conta ademais que México non a ocupara establemente con anterioridade a 1858, polo que se trataba de terra nullius cando Francia a ocupou e mantivo habitada con continuidade."[10]
  • Sealand. Trátase dunha das poucas micronacións que na actualidade teñen baixo o seu contro algún tipo de territorio. O Principado de Sealand existe de facto desde 1967 nunha torre de defensa antiaérea do Mar do Norte abandonada pola Mariña Real Británica e situada fóra das súas augas territoriais. Paddy Roy Bates, quen se autonomeou príncipe, reclamou ese espazo como terra nullis. Malia rexeitar esta reclamación, sobre a base de que a torre é unha estrutura artificial, o Goberno Británico nunca intentou desaloxar os seus escasos habitantes, e un tribunal determinou en 1968 que a torre estaba fóra da xurisdición británica.[11]
  • Sáhara Occidental. Ante a comunicación da Asemblea Xeral da ONU, o 16 de outubro de 1975 o Tribunal Internacional de Xustíza pasou a darlle á expresión terra nullius unha definición restritiva: non se poden considerar como tal os teritorios habitados por tribos ou pobs que teñan unha organización social e política

Terrae nullius recoñecidas na actualidade[editar | editar a fonte]

Mapa simplificado que amosa a reclamación de Exipto (amarelo e verde), a do Sudán (azul e verde) e Bir Tawil (branco)

Bir Tawil é un exemplo dun territorio terra nullius.[12] Situado entre Exipto e Sudán, é un territorio de 2.060 km² resultado dunha discrepancia entre as fronteiras desñadas en 1899 e en 1902. Unha fronteira colocou a Bir Tawil baixo o control do Sudán e o Triángulo de Hala'ib baixo o control exipcio, entanto que a outra fronteira o fixo ao revés. Ambos os países reclaman a fronteira que otorgáballes o Hala'ib, o cal é significativamente máis grande e lindante ao Mar Vermello, co efecto de que Bir Tawil non é reclamado por ningunha das dúas nacións. A zona, que carece de poboación autóctona, está baixo o control de facto de Exipto, aínda que non se amosa nos mapas oficiais deste país.[13] Bir Tawil non ten unha poboación establecida, pero a terra é utilizada polos beduinos que percorren a zona.[14]

En xuño 2014, Jeremiah Heaton reclamou que Bir Tawil se considere como un novo Estado soberano, o Reino do Sudán do Norte,[15][16][17][18] e mesmo anunciou o establecemento de "embaixadas" en diversos lugares do mundo, aínda que ningún Goberno nin o Estado recoñeceu este estado.

  • Territorios entre Croacia e Serbia. Como consecuencia da disputa fronteiriza entre ambos os estados, hai algunhas zonas ao longo da ribeira occidental do río Danubio que non son reclamadas por un nin polo outros. Serbia ten un control de facto sobre zonas onde se superpoñen as reclamacións territoriais de ambas, entanto que Croacia o ten sobre os territorios que ningunha das dúas reclama.[19] En 2015, o activista checo Vít Jedlička declarou unilateralmente unha micronación chamada República Libre de Liberland, baseada en ideais libertarios e que reclama a zona máis grande en disputa na marxe occidental do Danubio.[20][21][22] Pouco despois, declaráronsese tamén o Reino de Enclava e o Principado de Ongal, que reclaman diversos territorios nesta zona en disputa.[23][24] O Ministerio de Asuntos Estranxeiros e Europeos de Croacia rexeitou estas reclamacións, expondo que as disputas fronteirizas entre Serbia e Croacia non implican terra nullius e non están suxeitas á ocupación por terceiros.[25]
  • Territorios entre Eslovenia e Croacia. Brezovica pri Metliki é unha aldea localizada na parte sueste de Eslovenia, a uns 50 km de distancia desde Zagreb, Croacia, e Brezovica Žumberačka é unha localidade croata que está rodeada pola aldea eslovena. Este enclave aparece formando parte dos mapas do catastro de ambos os Estados, malia diferir lixeiramentenos seus límites. Croacia ten un segundo exclave a 400 metros de Brezovica Žumberačka, rodeado por uns terreos que non son se consideran seus e que tampouco reclaman nin Eslovenia nin Croacia.[26] Xa que logo, estes terreos lindan formalmente con Eslovenia e con terra nullius.
Reclamacións territoriais na Antártida. Amósase en branco a parte occidental non reclamada.
  • Zonas non reclamadas da Antártida. Entanto que varios países fixeron reclamacións sobre partes da Antárctida, a maior parte da Terra de Marie Byrd (a parte oriental de 150°W) non foi reclamada por nación soberana ningunha. Coñécense, porén, dúas reclamacións de micronacións sobre este territorio: o Gran Ducado de Westarctica e o Reino de Talossa. Os países que asinaron o Tratado Antártico de 1959 acordaron non facer tales reclamacións, excepto a Unión soviética e os Estados Unidos, que reservaron o seu dereito a facelo. A reclamación norueguesa da Terra da Raíña Maud deixou indefinida a súa fronteira sur, polo que a parte sur dese segmento da Antárctida tamén foi territorio non reclamado.[27] Noruega resolveu esta ambüidade o 12 de xuño de 2015 cando anexionou formalmente esta zona.[28]
  • Augas internacionais. Os países que asinaron a Convención das Nacións Unidas sobre o Dereito do Mar de 1982 recoñecen as augas internacionais e os fondos mariños internacionais como patrimonio común da Humanidade.
  • Corpos astronómicos. Segundo o Tratado do Espazo Exterior de 1967, o espazo exterior, que abrangue a Lúa e outros corpos astronómicos, non son susceptibles de apropiación nacional por reclamación de soberanía, nin mediante ocupación nin por ningún outro medio. Para os países que asinarin o tratado, os corpos astronómicos son tratados, de iure, baixo os principios do patrimonio común da Humanidade.[29] Con todo, isto non evitou que moitas persoas desde explotar o feito que este afirma conta única para países, non empresas e individuos. Non sabido micronations, con todo, foi afirmado noutros corpos celestiais, coa excepción do Aerican Imperio.

Límites de xuriscición e soberanía nacionais[editar | editar a fonte]

Os principais tratados que definen a soberanía alén dos territorios de terra firme son o Tratado do Espazo Exterior e a Convención das Nacións Unidas sobre o Dereito do Mar. Estes tradados confirman a total xurisdición nacional sobre as augas costeiras e sobre a plataforma continental. Existen limitacións que permiten aos buques estranxeiros o dereito de paso e a outros Estados o paso de tubaxes e cables polas augas territoriais, pola zona económica exclusiva e pola superficie da plataforma continental. As entidades actuais que exercitan xurisdición e dereitos de soberanía son:

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Interpretación da expresión terra nullius pola ONU. Foro Permanente para as Cuestións Indíxenas. Páxina 16. 2010. [En castelán]
  2. Tribunal Supremo dos Estados Unidos. "New Jersey v. New York, 523 US 767 (1998). A pesar de que tratarse de terra nullius, como unha illa volcánica ou un territorio abandonado polo seu antigo soberano, un demandante con dereito ten que facer algo máis que chantar unha bandeira ou erguer un monumento. Desde o século XIX viuse que, como moito, a descuberta acompañada de actos simbólicos non supuxo máis que un "título imperfecto, unha opción", en comparación con outros estados, para consolidar os primeiros pasos ao proceder á ocupación efectiva nun tempo razoable. [En inglés]
  3. Pramod K. Nayar (2015). The Postcolonial Studies Dictionary. John Wiley & Sons. p. 153. ISBN 9781118781029.  [En inglés]
  4. Veracini, L. Terra nullius and the "history wars". Unha análise da denegación de Michael Conner de terra nullius en Australia. [En inglés]
  5. Tribunal Supremo de Australia. Mabo and others vs. Queensland. Aborigines - Constitutional Law - Real Property. Nº 2. 1992. [En inglés]
  6. Tribunal Supremo de Australia. Wik Peoples vs. Queensland ("Pastoral Leases case"). 1996. [En inglés]
  7. Información sobre a historia e a actualidade de Svalbard. No sitio web do Instituto Polar Noruegués. [En inglés]
  8. Dr. Bruce Granville Miller. A Short Commentary on Land Claims in BC Arquivado 16 de xullo de 2011 en Wayback Machine.. Unión de Xefes Indios da Columbia Británica. Outubro de 2003. [En inglés]
  9. Tribunal Internacional de Xustiza. Sentenza do 16 de abril de 2013 sobre o conflito fronteirizo entre Burkina Faso e Níxer Arquivado 23 de febreiro de 2014 en Wayback Machine. [Efrancés e inglés]
  10. Ireland, Gordon (1941). Boundaries, possessions, and conflicts in Central and North America and the Caribbean. New York: Octagon Books. p. 320. 
  11. Texto de sentenza: Regina v. Paddy Roy Bates and Michael Roy Bates, The Shire Hall, Chelmsford, 25 de outubro de 1968. [En inglés]
  12. There is some disagreement of whether Bir Tawil is 'terra nullius or not. See f.e Chris Borgen, The Man Who Would Be King, Daddy’s Little Princess, and their Territorial Claim
  13. Central Intelligence Agency. CIA World Factbook 2009 MobileReference, 2009. ISBN 1607783339
  14. "Man lays claim to African land to make daughter real life ‘princess’". kdvr.com. 17 de xullo de 2014. Consultado o 30 de marzo de 2018. 
  15. Gibson, Allie Robinson (10 de xullo de 2014). "Abingdon man claims African land to make good on promise to daughter". Bristol Herald Courier (Bristol, Virginia: Berkshire Hathaway). Consultado o 2015-04-23. 
  16. Najarro, Ileana (12 de xullo de 2014). "Va. man plants flag, claims African country, calling it ‘Kingdom of North Sudan’". Washington Post (Washington, DC). Consultado o 2015-04-23. 
  17. Ensor, Josie (14 de xullo de 2014). "US father takes unclaimed African kingdom so his daughter can be a princess". The Daily Telegraph (London). Consultado o 27 de xullo de 2014. 
  18. "Mapping micronations". Al Jazeera. 14 de agosto de 2014. Consultado o 2015-04-23. Passports, currencies and flags: We discuss what it takes to create your own country. 
  19. Ministerio Croata de Asuntos Estranxeiros e Europeos. On Virtual Narratives at Croatia’s Borders. 17 de xullo de 2015. [En inglés]
  20. Squires, N. Welcome to Liberland, the tiny patch of woodland claiming to be the world's newest country. En The Telegraph. 30 de abril de 2015. [En inglés]
  21. Czech proclaims new sovereign state between Serbia and Croatia: Liberland Arquivado 29 de xuño de 2016 en Wayback Machine.. En InSerbia Network Foundation. 15 de abril de 2015. [En inglés]
  22. Pavlovic, F. Welcome to Liberland, Europe's newest (micro) state. En Euobserver. 4 de maio de 2015. [En inglés]
  23. Makovec, J. Polish tourists proclaim "Kingdom of Enclava". En AFP. 15 de maio de 2015. [En inglés]
  24. Información sobre Enclava. Páxina web do Reino de Enclava. [En inglés]
  25. On Virtual Narratives at Croatia’s Borders. Sitio web oficial do Ministerio de Asuntos Europeos e Estranxeiros da República de Croacia. xuño de 2015. [En inglés]
  26. Jan S. Krogh's Geosite: Enclave/exclave of Brezovica. A croatian true Exclave in Slovenia. 6 de marzo de 2013. [En inglés]
  27. Dronning Maud Land. No sitio web do Instituto Polar Noruegués.
  28. Rapp, O. M. Norge utvider Dronning Maud Land helt frem til Sydpolen. 19 de setembro de 2015. [En inglés]
  29. The Moon: a giant leap for mankind. Na revista Time. 25 de xullo de 1969. [En inglés]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Connor, Michael. The invention of terra nullius. Sydney. Macleay Press, 2005.
  • Culhane, Dara. The pleasure of the Crown: Anthropology, Law, and the First Nations. Vancouver. Talon Books, 1998.
  • Lindqvist, Sven. Terra nullius. A Journey through No One's Land. Granta. Londres. 2007.
  • Rowse, Tim. Terra nullius. The Oxford Companion to Australian History. Ed. Graeme Davison, John Hirst & Stuart Macintyre. Oxford University Press. 2001.