Saltar ao contido

Tanis

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Tanis
 Nome orixinal
    Τάνις (grc)   Editar o valor en Wikidata
Imaxe
 Instancia de
cidade antiga
aldea
sitio arqueolóxico
vila de Exipto Editar o valor en Wikidata
Características
 Cultura
Antigo Exipto Editar o valor en Wikidata
Localización
 Situado en
Husseiniya (en) Traducir, Xarqia (pt) Traducir, Exipto Editar o valor en Wikidata
 Coordenadas
30°58′37″N 31°52′48″L / 30.976944444444, 31.88
Cifras e dimensións
 Poboación
   43.157 (2006) Editar o valor en Wikidata
 Altitude
5 m
4 m Editar o valor en Wikidata
Códigos e identificadores
VIAF9062148574290324430003 Editar o valor en Wikidata
Freebase/m/018f3q Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
 Descrito pola fonte
Enciclopedia Bíblica de Archimandrita Nicéforo
 Tema: Q25298547 Traducir
Реальный словарь классических древностей по Любкеру
 Tema: Q45261007 Traducir
Enciclopedia Bíblica de Archimandrita Nicéforo
 Tema: Q25300075 Traducir
The Nuttall Encyclopædia
Enciclopedia Xudía de Brockhaus e Efron
 Tema: Q24922303 Traducir
Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron
 Tema: Q24485608 Traducir
Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron
 Tema: Q24754993 Traducir
Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890)
 Tema: Q117083941 Traducir Editar o valor en Wikidata
Wikidata C:Commons
Mapa do antigo Baixo Exipto que mostra Tanis

Tanis (/ˈteɪnɪs/,[1] en grego antigo Τάνις (Tanis) ou árabe صان الحجر San al-Hagar, en exipcio antigo ḏꜥn.t,[2] en acadio 𒍝𒀪𒉡, transliteración Ṣaʾnu,[3] en copto ϫⲁⲛⲓ ou ϫⲁⲁⲛⲉ ou ϫⲁⲛⲏ,[4] en Hebreo bíblico צֹעַן, romanizado Ṣōʿan) é o nome grego do antigo exipcio ḏꜥn.t, un importante sitio arqueolóxico no nordeste do delta do Nilo do antigo Exipto, e a localización dunha cidade co mesmo nome. Tanis foi a capital do reino exipcio nas súas dinastías XXI e XXII.[5] Está situada no brazo tanítico do Nilo, que hai moito tempo que se encheu de limo.

Historia

[editar | editar a fonte]

Tanis non está documentada antes da XIX dinastía exipcia, cando era a capital do XIV nomo do Baixo Exipto.[6][a] Unha inscrición nun templo que se pode datar no reinado de Ramsés II menciona un "Campo de Tanis", mentres que a cidade in se está atestada con seguridade en dous documentos da XX dinastía: o Onomasticon de Amenope e a Historia de Wenamun, como o lugar de residencia do futuro faraón Smendes.[8]:921

Os edificios tanitas máis antigos coñecidos datan da XXI dinastía. Aínda que algúns monumentos atopados en Tanis datan de antes da XXI dinastía, a maioría deles foron traídos alí desde cidades próximas, principalmente desde a anterior capital de Pi-Ramsés, para a súa reutilización.[9] De feito, ao final do Novo Reino a residencia real de Pi-Ramsés abandonouse porque a rama do Nilo no delta pelusíaco se encheu de limo e o seu porto quedou inutilizable.[8]

Tras o abandono de Pi-Ramsés, Tanis converteuse na sede do poder dos faraóns da XXI dinastía, e máis tarde da XXII dinastía (xunto con Bubastis).[6][9] Os gobernantes destas dúas dinastías apoiaron a súa lexitimidade como gobernantes do Alto Exipto e do Baixo Exipto con títulos e obras de construción tradicionais, aínda que palidecen en comparación cos do auxe do Novo Imperio.[10] Un logro notable destes reis foi a construción e as posteriores expansións do Gran Templo de Amón-Ra en Tanis (nesa época, Amón-Ra substituíu a Seth como a principal deidade do Delta oriental), mentres que os templos menores estaban dedicados a Mut e Khonsu quen, xunto con Amón-Ra, formou a Tríade tebana.[9] A emulación intencionada cara a Tebas vese aínda máis reforzada polo feito de que estes deuses levaban os seus epítetos tebanos orixinais, o que levou a que Tebas fose mencionada con máis frecuencia que a propia Tanis.[8] Ademais, a nova necrópole real de Tanis substituíu con éxito a do Val dos Reis tebano.[9]

Despois da XXII dinastía, Tanis perdeu o seu status de residencia real, pero converteuse á súa vez na capital do XIX nomo do Baixo Exipto. A partir da XXX dinastía, Tanis experimentou unha nova fase de desenvolvemento construtivo que perdurou durante o Período Ptolemaico.[8] Permaneceu poboada ata o seu abandono en época romana.[6]
Na Antigüidade tardía, foi a sede dos bispos de Tanis, que se adherían á Igrexa Ortodoxa Copta.[11]

Na época de Xoán de Nikiû no século VII, Tanis parece que xa decaeu significativamente, xa que estaba agrupada con outras catro cidades baixo un único prefecto.[12]

Benxamín de Tudela informou de que o Cairo tiña 40 xudeus en 1170.[13]

O Censo de Exipto de 1885 rexistrou San el-Hagar como unha nahiyah no distrito de Arine na Gobernación de Sharqia, nese momento, a poboación da cidade era de 1.569 habitantes (794 homes e 775 mulleres).[14]

Estudos e escavacións

[editar | editar a fonte]
O primeiro mapa de Tanis debuxado por Jacotin en Description de l'Égypte

O primeiro estudo de Tanis data de 1798 durante a invasión francesa de Exipto e Siria. Pierre Jacotin, un enxeñeiro francés, elaborou un mapa do xacemento na Description de l'Égypte.[15] Escavouse por primeira vez en 1825 por Jean-Jacques Rifaud, que descubriu as dúas esfinxes rosas de granito que agora se atopan no Museo do Louvre. Seguiulle François Auguste Ferdinand Mariette, que escavou entre 1860 e 1864. William Matthew Flinders Petrie supervisou a escavación de 1883 a 1886. O traballo asumíuno Pierre Montet de 1929 a 1956, quen descubriu a necrópole real que data do Terceiro Período Intermedio en 1939. A Mission française des fouilles de Tanis (MFFT) leva estudando o sitio desde 1965 baixo a dirección de Jean Yoyotte e Philippe Brissaud, e de François Leclère desde 2013.[16]

Houbo moito debate sobre se Tanis podería ser ou non a cidade bíblica de Zoán na que os hebreos terían sufrido a escravitude faraónica.[17] Pierre Montet, ao inaugurar as súas grandes campañas de escavacións na década de 1930, partiu da mesma premisa. Agardaba descubrir vestixios que confirmasen os relatos do Antigo Testamento. As súas propias escavacións foron anulando gradualmente esta hipótese, mesmo defendendo esta conexión bíblica ata o final da súa vida. Non foi ata o descubrimento de Qantir/Pi-Ramsés e a continuación das escavacións baixo o mando de Jean Yoyotte que o lugar de Tanis foi finalmente restaurado na longa cronoloxía dos sitios do delta.[18]

Ruínas

[editar | editar a fonte]

Aínda que Tanis explorouse brevemente a principios do século XIX, as primeiras escavacións arqueolóxicas a grande escala realizounas Auguste Mariette na década de 1860.[19] En 1866, Karl Richard Lepsius descubriu unha copia do Decreto de Canopus, unha inscrición en grego e exipcio, en Tanis. A diferenza da Pedra de Rosetta, descuberta 67 anos antes, esta inscrición incluía un texto xeróglifo exipcio completo, o que permitía unha comparación directa do texto grego cos xeroglífos e confirmaba a precisión do enfoque de Jean-François Champollion para descifrar os xeroglífos.[20]

Durante o século seguinte, os franceses levaron a cabo varias campañas de escavación dirixidas por Pierre Montet, despois por Jean Yoyotte e posteriormente por Philippe Brissaud.[8]:921 Durante algún tempo, a abafadora cantidade de monumentos que levaban os cartuchos de Ramsés II ou Merenptah levou aos arqueólogos a crer que Tanis e Pi-Ramsés eran de feito a mesma cidade. Ademais, o descubrimento da Estela do ano 400 en Tanis levou á especulación de que Tanis tamén debería identificarse coa antiga capital dos hiksos, Avaris. O redescubrimento posterior dos sitios arqueolóxicos veciños e reais de Pi-Ramsés (Qantir) e Avaris (Tell el-Dab'a) deixou claro que as identificacións anteriores eran incorrectas e que todos os monumentos ramésidos e preramésidos de Tanis foron, de feito, traídos aquí desde Pi-Ramsés ou outras cidades.[8]

As tumbas reais de Tanis

Hai ruínas de varios templos, incluído o templo principal dedicado a Amón, e unha necrópole real moi importante do Terceiro Período Intermedio (que contén os únicos enterramentos faraónicos reais intactos coñecidos, xa que a tumba de Tutankamón visitárase na antigüidade). Os enterramentos de tres faraóns das dinastías XXI e XXII (Psusenes I, Amenemope e Shoshenq II) sobreviviron ás depredacións dos ladróns de tumbas ao longo da antigüidade. Descubríronse intactos en 1939 e 1940 por Pierre Montet e demostrouse que contiñan un gran catálogo de ouro, xoias, lapislázuli e outras pedras preciosas, así como as máscaras funerarias destes reis.[21][22]

A día de hoxe, as partes principais do templo dedicado a Amón-Ra aínda se poden distinguir pola presenza de grandes obeliscos que marcaban os distintos pilóns como noutros templos exipcios. Agora caídos ao chan e estendidos nunha soa dirección, puideron ser derrubados por un violento terremoto durante a era bizantina.[23] Constitúen un dos aspectos máis notables do xacemento de Tanis. Os arqueólogos contaron máis de vinte.[24]

As principais deidades de Tanis eran Amón, a súa consorte, Mut, e o seu fillo Khonsu, formando a tríade tanita. Non obstante, esta tríade era idéntica á de Tebas, o que levou a moitos estudosos a falar de Tanis como a Tebas do norte.[25]

En 2009, o Ministerio de Cultura exipcio informou de que os arqueólogos descubriran un lago sagrado no templo de Mut en Tanis. O lago, construído con bloques de pedra calcaria, tiña 15 metros de longo e 5 metros de profundidade. Descubríuse 12 metros baixo terra en bo estado. O lago podería terse construído a finais da XXV e principios da XXVI dinastía.[26]

En 2011, unha análise de imaxes de satélite de alta resolución, dirixida pola arqueóloga Sarah Parcak da Universidade de Alabama en Birmingham, atopou numerosos muros de ladrillos de barro, rúas e grandes residencias relacionadas, que equivalen a un plano da cidade enteira, nunha zona que semella baleira en imaxes normais.[27][28] Un equipo arqueolóxico francés seleccionou un sitio a partir das imaxes e confirmou estruturas de ladrillos de barro a aproximadamente 30 cm baixo a superficie.[29] Non obstante, a afirmación de que a tecnoloxía mostraba 17 pirámides denunciouse como "completamente errónea" polo Ministro de Estado para Antigüidades da época, Zahi Hawass.[30]

En novembro de 2025, unha misión arqueolóxica francesa da Universidade da Sorbona descubriu 225 figuras ushabti, que se cre que pertencen a Shoshenq III da XXII Dinastía. As figuras atopáronse en bo estado de conservación dentro da cámara norte da tumba atribuída a Osorkon II, preto dun sarcófago de granito sen inscrición cuxa propiedade debateuse durante moito tempo.[31]

Achados e artefactos notables

[editar | editar a fonte]

Nas escavacións de Tanis realizadas por Montet e outros arqueólogos posteriores, atopáronse moitos artefactos importantes e únicos. Cando Montet abriu as tumbas seladas dos reis Psusenes I, Amenemope e Shoshenq II, as tres descubríronse coas súas tumbas completamente intactas con todas as ofrendas funerarias orixinais. Aínda que, debido ás condicións ambientais, as momias se descompoñeran en restos esqueléticos (en contraste coas do Val dos Reis en Luxor),[32][33] os tres reis aínda estaban adornados coas súas máscaras funerarias douradas, unha rareza entre os enterramentos reais da época.[34]

Outro artefacto é o Pectoral do rei Amenemope, unha xoia que levaba colgada do pescozo no peito.[35] A icona representa as deusas Isis e Neftis sostendo un escaravello de lapislázuli co cartucho de Amenemope.[35]

Na tumba do xeneral Wendjebauendjed, o Sumo Sacerdote de Khonsu en Tanis, Montet atopou unha serie de cuncas e copas feitas de ouro. Unha das cuncas douradas ten unha roseta de vidro policromado dunha flor no centro. Pénsase que a roseta "representa... [a unificación das dúas terras] combinando os emblemas do papiro e o loto, que son os dous símbolos do Alto e do Baixo Exipto".[36]

Referencias culturais

[editar | editar a fonte]

A historia Bíblica de Moisés atopado nas marismas do río Nilo (Libro do Éxodo, 2:3-5) adoita ambientarse en Tanis,[37] que a miúdo se identifica con Zoan (Lingua hebrea צֹועַן Ṣōʕan).

No filme de 1981 Indiana Jones Na busca da arca perdida, Tanis é retratada ficticiamente como unha cidade perdida que foi enterrada na antigüidade por unha enorme tormenta de area, antes de ser redescuberta por unha expedición nazi que buscaba a Arca da Alianza.[38]

O Xacemento fósil de Tanis, que pode preservar restos únicos do evento de extinción do Cretáceo-Paleóxeno, recibe o nome da cidade. O paleontólogo Robert de Palma elixiu o nome baseándose na importancia de Tanis no desciframento dos xeroglíficos, así como no seu papel en "Na busca da arca perdida" como o agocho da Arca da Alianza.[39]

Galería

[editar | editar a fonte]

Notas

[editar | editar a fonte]
    1. ↑ O arqueólogo bíblico Benjamin Mazar cría que a Estela do ano 400, atopada en Tanis e que se pode datar no século XIII a.C., pode ser unha evidencia de que o sitio tivo algún asentamento no século XVIII ou XVII a.C.[7]
    Referencias
    1. ↑ "Tanis". Collins English Dictionary. HarperCollins. Consultado o 21 de setembro de 2019.
    2. ↑ Loprieno, Antonio (1995). Ancient Egyptian: A linguistic introduction. pp. 39, 245.
    3. ↑ "Oracc RINAP Ashurbanipal 011". Arquivado dende o orixinal o 2019-07-12. Consultado o 2019-07-12.
    4. ↑ Vycichl, W. (1983). Dictionnaire Étymologique de la Langue Copte, p. 328.
    5. ↑ "TANIS (SAN EL-HAGAR): THE LOST GOLDEN CITY DURING THE AGES (ARCHAEOLOGICAL AND HISTORICAL STUDIES)". www.jotr.eu. Consultado o 2025-03-14.
    6. 1 2 3 Snape, Steven (2014). The Complete Cities of Ancient Egypt. Thames & Hudson. p. 335. ISBN 978-0-500-77240-9.
    7. ↑ <ref>Benjamin Mazar, Encyclopedia Miqrait, "Eretz Yisrael", p. 682
    8. 1 2 3 4 5 6 Bard, Kathryn A., ed. (1999). Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt. Londres: Routledge. ISBN 0-203-98283-5. pp. 921-922
    9. 1 2 3 4 Robins, Gay (1997). The Art of Ancient Egypt. Londres: British Museum Press. pp. 195–197. ISBN 0714109886.
    10. ↑ De Mieroop, Marc Van (2007). A History of Ancient Egypt. Malden, MA: Blackwell Publishing. p. 400. ISBN 9781405160711.
    11. ↑ Siméon Vailhé, "Tanis", in The Catholic Encyclopedia, Vol. 14. (Robert Appleton Company, 1912).
    12. ↑ Maspero, Jean; Wiet, Gaston (1919). Matériaux pour servir à la géographie de l'Égypte. Cairo: Institut français d'archéologie orientale. p. 116.
    13. ↑ Eckstein, Zvi; Botticini, Maristella (2012). The Chosen Few: How Education Shaped Jewish History, 70-1492. Princeton University Press. p. 285. ISBN 9781400842483.
    14. ↑ Egypt min. of finance, census dept (1885). Recensement général de l'Égypte. p. 289. Consultado o 21 de xuño de 2020.
    15. ↑ Commission des sciences et arts d'Egypte (1809–22). Description de l'Égypte, ou Recueil des observations et des recherches qui ont été faites en Égypte pendant l'expédition de l'armée française, publié par les orders de Sa Majesté l'Empereur Napoléon le Grand [Descrición de Exipto, a colección de observacións e investigacións que se fixeron en Exipto durante a expedición do exército francés, publicada pola orde da súa maxestade o Emperador, Napoleón o Grande] (en francés) (1st ed.). French Government.
    16. ↑ Brewer, Douglas J. (1992). precisa subscrición. "Cahiers De Tanis I by Philippe Brissaud". Bulletin of the American Schools of Oriental Research (en inglés) 288: 89–90. ISSN 0003-097X. JSTOR 1357237. doi:10.2307/1357237.
    17. ↑ "TANIS (SAN EL-HAGAR): THE LOST GOLDEN CITY DURING THE AGES (ARCHAEOLOGICAL AND HISTORICAL STUDIES)". www.jotr.eu. Consultado o 2025-03-14.
    18. ↑ "Biography and publications | Jean Yoyotte - Egyptology | Collège de France". www.college-de-france.fr. Consultado o 2025-03-15.
    19. ↑ Graham, Geoffrey. "Tanis". En Redford, Donald B. The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt 3. p. 350.
    20. ↑ Parkinson, Richard. Cracking Codes: The Rosetta Stone and Decipherment. pp. 19–20, 42.
    21. ↑ Bard, Kathryn A. (2015). An Introduction to the Archaeology of Ancient Egypt. New York Academy of Sciences Series (en inglés) (1st ed.). Newark: John Wiley & Sons, Incorporated. ISBN 978-1-118-89611-2.
    22. ↑ "Treasures of Tanis - Archaeology Magazine Archive". archive.archaeology.org. Consultado o 2025-03-15.
    23. ↑ "TANIS (SAN EL-HAGAR): THE LOST GOLDEN CITY DURING THE AGES (ARCHAEOLOGICAL AND HISTORICAL STUDIES)". www.jotr.eu. Consultado o 2025-03-14.
    24. ↑ Saleh, Atef M.; Mourad, Sherif A.; Elanwar, Hazem H.; Metwally, Omar K.; Zeidan, Eissa; Adam, Mahmoud A.; Ameen, Mostafa F.; Helal, Khalid R.; Sholqamy, Mohamed S.; Allam, Hussien E.; Ismael, Mohamed A.; Mostafa, Khaled A.; Helal, Hany M.; Elbanhawy, Amr Y.; Grosse, Christian U. (2023-02-04). "The restoration and erection of the world's first elevated obelisk". Scientific Reports (en inglés) 13 (1): 2065. Bibcode:2023NatSR..13.2065S. ISSN 2045-2322. PMC 9899242. PMID 36739445. doi:10.1038/s41598-023-29092-z.
    25. ↑ Gómez, Alba María Villar (2016). "Notes on the cult of the Theban gods at Tanis: a general of Psusennes I". ISIMU (en castelán) 18: 271–276. ISSN 2659-9090. doi:10.15366/isimu2015-2016.18-19.016. hdl:10486/678343.
    26. ↑ Bossone, Andrew. 'Sacred Lake' found in Delta. Egypt Independent, 15 de outubro de 2009.
    27. ↑ "Space Archaeology - Street plan of Tanis".
    28. ↑ Tucker, Abigail. "Space Archaeologist Sarah Parcak Uses Satellites to Uncover Ancient Egyptian Ruins". Smithsonian Magazine.
    29. ↑ Pringle, Heather Satellite Imagery Uncovers Up to 17 Lost Egyptian Pyramids 27 de maio de 2011
    30. ↑ Theodoulou, Michael (29 de maio de 2011). "Idea of 17 hidden pyramids is 'wrong'". The National. Consultado o 18 de outubro de 2016.
    31. ↑ "225 royal ushabti figurines unearthed in Nile Delta Tanis archaeological site - Ancient Egypt - Antiquities". Ahram Online. Consultado o 2025-12-01.
    32. ↑ Deprez, Guillaume (16 de maio de 2020). "The Only Intact Egyptian Pharaohs Tombs Ever Discovered.". TheCollector. Consultado o 6 de xuño de 2026.
    33. ↑ "The Silver Pharaoh". Egypt Museum. Consultado o 6 de xuño de 2026.
    34. ↑ "Treasures of Tanis - Archaeology Magazine Archive". archive.archaeology.org. Consultado o 2025-03-15.
    35. 1 2 Museum, Egypt (2022-08-11). "Pectoral of King Amenemope". Egypt Museum (en inglés). Consultado o 2025-03-15.
    36. ↑ Museum, Egypt (2022-07-30). "Gold Bowl of Wendjebauendjed". Egypt Museum (en inglés). Consultado o 2025-03-15.
    37. ↑ Lindsay Falvey (2013). "Musing on Agri-History". Asian Agri-History 17(2), p. 184.
    38. ↑ Handwerk, Brian (21 de xaneiro de 2017). ""Lost City" of Tanis". National Geographic. Arquivado dende o orixinal o 9 de outubro de 2019.
    39. ↑ Mitchell, Alanna (19 de maio de 2019). "Why this stunning dinosaur fossil discovery has scientists stomping mad". Maclean's.

    Véxase tamén

    [editar | editar a fonte]

    Bibliografía

    [editar | editar a fonte]
    • Association française d’Action artistique. 1987. Tanis: L’Or des pharaons. (Paris): Ministère des Affaires Étrangères and Association française d’Action artistique.
    • Brissaud, Phillipe. 1996. "Tanis: The Golden Cemetery". In Royal Cities of the Biblical World, edited by Joan Goodnick Westenholz. Jerusalem: Bible Lands Museum. 110–149.
    • Kitchen, Kenneth Anderson. [1996]. The Third Intermediate Period in Egypt (1100–650 BC). 3rd ed. Warminster: Aris & Phillips Limited.
    • Loth, Marc, 2014. "Tanis – 'Thebes of the North’“. In "Egyptian Antiquities from the Eastern Nile Delta", Museums in the Nile Delta, Vol. 2, ser. ed. by Mohamed I. Bakr, Helmut Brandl, and Faye Kalloniatis. Cairo/Berlin: Opaion. ISBN 9783000453182
    • Montet, Jean Pierre Marie. 1947. La nécropole royale de Tanis. Volume 1: Les constructions et le tombeau d’Osorkon II à Tanis. Fouilles de Tanis, ser. ed. Jean Pierre Marie Montet. Paris: .
    • ———. 1951. La nécropole royale de Tanis. Volume 2: Les constructions et le tombeau de Psousennès à Tanis. Fouilles de Tanis, ser. ed. Jean Pierre Marie Montet. Paris: .
    • ———. 1960. La nécropole royale de Tanis. Volume 3: Les constructions et le tombeau de Chechanq III à Tanis. Fouilles de Tanis, ser. ed. Jean Pierre Marie Montet. Paris.
    • Stierlin, Henri, and Christiane Ziegler. 1987. Tanis: Trésors des Pharaons. (Fribourg): Seuil.
    • Yoyotte, Jean. 1999. "The Treasures of Tanis". In The Treasures of the Egyptian Museum, edited by Francesco Tiradritti. Cairo: The American University in Cairo Press. 302–333.

    Ligazóns externas

    [editar | editar a fonte]
    Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tanis&oldid=7493486»