Tanax

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Falta algunha imaxe que ilustre o artigo
 Este artigo non contén imaxes. Pode axudar cargando imaxes, na Galipedia ou na Wikimedia Commons, relacionadas co contido do artigo, ou incluíndo unha xa existente.
 Debe ter en conta as políticas de uso de imaxes e o respecto polos dereitos de autoría.

O Tanakh (do acrónimo hebreo תַּנַךְ tanax), tamén coñecido como Mikrá, é o conxunto dos vinte e catro libros sacros canónicos no xudaísmo. Divídese en tres grandes partes: a Torá (Lei), os Nevi'im (Profetas) e os Ketuvim (Escritos). Os textos están escritos maioritariamente en hebreo antigo, aínda que tamén hai pasaxes en arameo antigo (Libro de Daniel, Libro de Esdras, e outros). O texto hebreo tradicional recibe o nome de texto masorético.

O Tanax constitúe aquilo que os cristiáns denominan Antigo Testamento. Para os católicos, con todo, o Antigo Testamento compono 46 libros en lugar de 24. As Igrexas protestantes inclúen 39 libros no Antigo Testamento, omitindo 7 libros coñecidos como Deuterocanónicos. En ambos os casos, as cifras derivan, polo menos en principio, dunha diferente repartición do conxunto do texto orixinal.

Historia[editar | editar a fonte]

A lista (ou canon) de libros bíblicos hebreos inspirados quedou establecida definitivamente para o xudaísmo no século II da era cristiá, polo consenso dun grupo de sabios rabinos que conseguiran escapar do asedio de Xerusalén no ano 70 e que fundaran una escola en Yamnia. A estes libros coñéceselles como protocanónicos, e forman o Canon Palestinense ou Tanax.

Este canon significou o rexeitamento dalgúns libros, que pasaron a coñecerse como deuterocanónicos, que un grupo de mestres xudeus incluíra no Canon de Alexandría ou Biblia do Setenta no século II a. C. A forma “deuterocanónico” significa ‘segundo canon’ en contraste co termo “protocanónico” que significa ‘primeiro canon’. Con todo o primeiro canon, en orde cronolóxica, foi o de Alexandría.

Orde do Tanax[editar | editar a fonte]

Os libros no Tanax agrúpanse en tres conxuntos: a Lei ou Instrución (Torá), os Profetas (Nevi'im) e os Escritos (Ketuvim). A continuación enuméranse os libros que pertencen a cada apartado:

A Torá coñécese tamén como o Pentateuco, do grego πέντε, pente, ‘cinco’, e τεῦχος, teûxos, ‘funda para libros’; proveniente do hebreo חֲמִשָּׁה חֻמְשֵׁי תּוֹרָה, Xamishá Xumshei Torá, ‘o cinco quintos da Torá’ ou simplemente חֻמָּשׁ, Xumash, ‘cinco’, una conxugación de חמש (Xamesh).

  1. Xénese (בֵרֵאשִׁית) [bereshit ‘no comezo’]
  2. Éxodo (שְמוֹת) [shmot ‘nomes’]
  3. Levítico (וָיִקְרָא) [vaikrá ‘(e) chamouno’]
  4. Números (בַמִדְבָר) [bamidbar ‘no deserto’]
  5. Deuteronomio (דְבָרִים) [dvarim ‘palabras’]

Nevi'im (נְבִיאִים) ou os Profetas[editar | editar a fonte]

  1. Xosué (יֵהוֹשע) ou (יֵהוֹשוּע) [Yehoshua ‘Yeho (nome de Deus) é salvación’, ‘salvador’]
  2. Xuíces (שוֹפְטִים) [Shoftim ‘xuíces’]
  3. Samuel (I Samuel e II Samuel) (שְמוּאֶל) [Shmuel ‘Deus escoita’]
  4. Reis (I Reis e II Reis) (מֶלַכִים) [melaxim ‘reis’]
  5. Isaías (יֶשַעָיה) [Yeshayah ‘ Yah (nome De Deus) salvará’] ou (יֶשַעָיהוּ) [Yeshayahu]
  6. Xeremías (יִרְמִיה) [Irmiya ‘ Xa (nome De Deus) levanta’] ou (יִרְמִיהוּ) [Irmiyahu]
  7. Ezequiel (יֶחֵזְקֵאל) [Yexezquel ‘Deus fortalecerá’]
  8. O libro dos 12 profetas menores: (תְרֶי עַשַר) [treyə asar, en arameo, ‘doce’]
    • Oseas (הוֹשֶע) [Hoshe'a ‘salvou’]
    • Xoel (יוֹאֶל) [‘El é Deus’]
    • Amós (עַמוֹס) [Amos ‘ocupado’, ‘o que leva a carga’]
    • Abdías (עוֹבַדְיה) [Ovadyah ‘Servo de Yah (nome De Deus)’]
    • Xonás (יוֹנַה) [Yonah ‘pomba’]
    • Miqueas (מִיכַה) [Mixah, hai quen pensan que significa ‘quen como Yah?’]
    • Nahum (נַחוּם) [Naxum ‘confortado’]
    • Habacuc (חָבַקוּק) [Xavaquq, una planta, en acadio, ou ‘abrazado’]
    • Sofonías (צְפַנְיה) [Tzfaniyah ‘norte De Yah ’,ocultado de Yah’ ou ‘auga de Yah’]
    • Hageo (חָגַי) [Xagai ‘descanso’ en linguas semíticas, ‘o meu descanso’ en hebreo]
    • Zacarías (זכַרְיה) [Zakhariyah ‘Yah(nome De Deus) acórdase’]
    • Malaquías (מַלְאַכָי) [Malaxí ‘o meu mensaxeiro’, ou ‘o meu anxo’]

Ketuvim (כְּתוּבִים) ou os Escritos[editar | editar a fonte]

  1. Salmos (תְּהִילִים) [Tehilim ‘encomios’]
  2. Proverbios (מִשְׁלֵי) [Mishlei ‘parecerse’, ‘ser semellante’; na súa forma intensiva, ‘comparar’, ‘asemellar’]
  3. Xob (אִיּוֹב) [Iyov ‘aquel que soporta penalidades’]
  4. O Cantar de Cantárelos (שִׁיר הַשִּׁירִים) [Shir HaShirim —superlativo— ‘o máis fermoso dos cantos’, ‘o canto por excelencia’]
  5. Rut (רוּת) [Rut ‘a compañeira fiel’]
  6. Lamentacións (איכה) [Eixá]
  7. Eclesiastés (קֹהֶלֶת) [Qohéleth ‘o congregador’]; (ἐκκλησιαστής) [Ekklesiastés ‘membro da congregación’ ou ‘membro da asemblea’]
  8. Ester (אסתר) [Ester] ou (הדסה) [Hadasa] [‘mirto’, ‘arrayán’ ou ‘murta’], [Ester, en asirio-babilónico, ‘astro’ ou ‘estrela’]
  9. Daniel (דָּנִיּאֵל) [Daniyyel ‘Deus é o meu Xuíz’ ou ‘xuízo de Deus’].
  10. Esdras (עזרא) [Ezrá ‘ao que Deus axuda’] e Nehemías (נְחֶמְיָה) [Nexemiá ou Nexemiahu ‘reconfortado por Deus’]
  11. Crónicas (I Crónicas e II Crónicas) [Divrei HaYamim Alef, Bet]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]