Shymkent

Shymkent
Nome orixinal     Шымкент (kk)  Nome oficial Чимкент (ru) dende 1924 ata 1991 Чимкент (uk) dende 1924 ata 1991 Черняев (ru) dende 1914 ata 1924 Чымкент (be) ata 1991
Instancia de cidade grande cidade cidade de importância republicana (pt)
Características  Lingua oficial lingua kazaka lingua rusa
Implicados  Xefe do goberno Gabit Syzdykbekov (2023 - ) Nurlan Sauranbaev  Ten en propiedade Estadio Kazhymukan Munaitpasov
Datas  Fundación / creación século XII
Localización  Situado en  Kazakhstán  Continente Asia  Irmandado con Grosseto Mahilioŭ Khujand Esmirna Pattaya Stevenage Baiyin Adana Jeddah Eskişehir  Coordenadas 42°18′N 69°36′L  Mapas
Cifras e dimensións  Poboación 854.500 (2014) 885.799 (2016) balance demográfico 912.300 (2017) balance demográfico 951.605 (2018) balance demográfico 1.038.152 (2020) balance demográfico 1.074.167 (2021) balance demográfico 1.112.739 (2022) balance demográfico 1.184.113 (2022) 1.191.877 (2023) balance demográfico  Superficie    347 km²  Altitude    506 m
Códigos e identificadores Código postal 160000 VIAF 129125959 Freebase /m/075dh9
Fontes e ligazóns  Páxina WEB gov.kz…  Descrito pola fonte Enciclopedia Xudía de Brockhaus e Efron  Tema: Q24923246 Dicionario Enciclopédico Granat  Tema: Q87348235 Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron  Tema: Q24517215 Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron  Tema: Q24738347 Encyclopædia Britannica  Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Chimkent (en)
Wikidata C:Commons

Shymkent (en kazako cirílico: Шымкент, Şymkent; en ruso: Шымкент; ata 1992, oficialmente en ruso Чимкент, Chimkent) é unha cidade situada no sur de Kazakhstán. É unha das tres cidades de grande importancia do país, xunto con Astana e Almati.

Shymkent constitúe unha unidade administrativa e territorial independente e non forma parte da rexión de Turkistán, que a rodea. O 19 de xuño de 2018 recibiu o status de cidade de importancia republicana.

O 1 de xuño de 2026 tiña arredor de 1.308.000 habitantes, o que a convertey na terceira cidade máis poboada de Kazakhstán, despois de Almati e Astana. A súa superficie administrativa é de 1.163 km².

É un dos principais centros industriais, comerciais, educativos, culturais e de transporte do sur do país. Entre os sectores máis importantes da súa economía están a refinación de petróleo, a industria farmacéutica, a produción alimentaria, a metalurxia, a industria téxtil, a construción, o comercio e os servizos.

As escavacións realizadas no centro histórico descubriron estratos culturais datados entre finais do século III e comezos do século II antes de Cristo. Por esta razón, estímase que o asentamento urbano ten polo menos 2.200 anos de antigüidade.

Toponimia

A interpretación máis estendida relaciona o topónimo Shymkent con dous elementos. A palabra shym ou chim pode significar «terrón cuberto de herba», «prado», «herba» ou «lugar verde», mentres que kent, un termo de orixe iraniana, significa «cidade» ou «asentamento».

Así, o nome pode interpretarse como «cidade verde», «cidade dos prados» ou «cidade florecente». O elemento -kent aparece tamén noutros topónimos de Asia Central, como Tashkent, Zharkent e Mankent.

Nas fontes rusas dos séculos XIX e XX empregábase a forma Chimkent. En 1914 a cidade foi rebautizada como Cherniáiev na honra do xeneral ruso Mikhail Cherniáiev, que dirixira as tropas rusas durante a conquista da cidade en 1864.

En 1924, recuperouse o nome Chimkent. O 8 de setembro de 1992 a transcrición oficial rusa foi modificada de Чимкент a Шымкент, para achegala á pronuncia kazaka.

Historia

Antigüidade e Idade Media

O territorio da actual Shymkent estivo habitado desde a Antigüidade. O asentamento arqueolóxico está situado no centro histórico da cidade moderna e ocupa unha superficie aproximada de 4,5 hectáreas.

As escavacións revelaron unha sucesión de estratos culturais cunha potencia total de ata 14 metros. A cerámica atopada nos niveis inferiores foi datada entre finais do século III e comezos do século II a.C.

O desenvolvemento do asentamento estivo ligado á súa posición nas rutas que conectaban o val do Sir Daria, os oasis de Asia Central e as estepas de Kazakhstán. Preto de Shymkent atópase Sairam, coñecida durante a Idade Media co nome de Ispidjab e considerada un dos centros máis importantes da Ruta da Seda.

O nome de Shymkent aparece no Zafar-name de Sharaf ad-Din Ali Yazdi, unha obra redactada no século XV que describe acontecementos ocorridos en 1365 e 1366.

En distintas épocas, a cidade e os territorios circundantes estiveron baixo a influencia de diferentes estados de Asia Central, entre eles os dominios dos Timúridas e o Canato kazako. Nos séculos XVII e XVIII a rexión viuse afectada polas guerras entre os kazakos e os dzúngaros.

Canato de Kokand e Imperio Ruso

A comezos do século XIX Shymkent pasou a formar parte do Canato de Kokand. Arredor de 1810 converteuse nunha fortaleza militar e administrativa. A cidadela ocupaba unha elevación no centro do asentamento e controlaba as rutas cara a Tashkent, Turkistán e Sairam.

En setembro de 1864 a fortaleza foi tomada polas tropas rusas comandadas por Mikhail Cherniáiev. Tras a conquista, Chimkent converteuse na capital dun distrito da Óblast do Sir Daria, dentro do Gobernadorado Xeral do Turkistán.

Durante o período imperial, a economía da cidade baseábase no comercio, na artesanía e na transformación de produtos agrícolas. Na década de 1880 foi fundada unha fábrica dedicada á produción de santonina a partir da artemisa. Esta instalación é considerada un dos antecedentes da moderna industria farmacéutica de Shymkent.

A chegada do ferrocarril a comezos do século XX reforzou a importancia da cidade como centro comercial e de transporte.

Período soviético

Tras a Revolución Rusa, a cidade formou parte primeiro da República Socialista Soviética Autónoma do Turkistán, despois da República Socialista Soviética Autónoma Kazaka e finalmente da República Socialista Soviética de Kazakhstán.

En 1932 Chimkent converteuse no centro administrativo da nova Óblast de Kazakhstán Meridional.

Durante a industrialización soviética construíronse fábricas metalúrxicas, químicas, farmacéuticas, alimentarias, téxtiles e de materiais de construción. Unha das empresas máis importantes foi a fábrica de chumbo de Chimkent.

Durante a segunda guerra mundial, numerosas fábricas e institucións das rexións occidentais da Unión Soviética foron trasladadas a Chimkent. A cidade producía metais, municións, pezas para carros de combate, instrumentos ópticos e outros materiais destinados á fronte.

Nas décadas posteriores á guerra a poboación medrou rapidamente. Construíronse novos barrios, escolas, universidades, hospitais e instalacións industriais. Na década de 1980 entrou en funcionamento a refinaría de petróleo de Shymkent.

Kazakhstán independente

Tras a independencia de Kazakhstán en 1991, Shymkent conservou o seu papel como principal centro económico do sur do país.

En 2014 os límites administrativos da cidade foron ampliados considerablemente mediante a incorporación de territorios e asentamentos dos distritos veciños. No mesmo ano foi creado un cuarto distrito urbano, que posteriormente recibiu o nome de Karatau.

O 19 de xuño de 2018 Shymkent foi separada da antiga Óblast de Kazakhstán Meridional e elevada á categoría de cidade de importancia republicana. O centro administrativo da rexión trasladouse a Turkistán e a provincia pasou a denominarse Rexión de Turkistán.

En 2022 foi creado o quinto distrito urbano, denominado Turan.

Xeografía

Localización

Shymkent está situada no sur de Kazakhstán, nunha chaira de pé de monte na parte occidental do Tian Shan, a pouca distancia da fronteira con Uzbekistán.

A cidade atópase aproximadamente a 120 km ao norte de Tashkent, 690 km ao oeste de Almati e máis de 1.400 km ao sur de Astana.

O territorio administrativo ocupa 116.300 hectáreas, equivalentes a 1.163 km².

Os principais cursos de auga son os ríos Badam e Koshkarata, xunto co ramal Karasu. Na cidade existen nove canles cunha lonxitude total aproximada de 91 km, entre elas as canles do Badam, Shymkent, Yangichak, Tekesu e Koshkarata.

O fondo forestal público e a zona verde urbana ocupan en conxunto 5.332,7 hectáreas.

Clima

Shymkent ten un clima continental, con veráns longos, calorosos e secos e invernos relativamente suaves en comparación coas rexións setentrionais de Kazakhstán.

As precipitacións concéntranse principalmente no inverno e na primavera, mentres que o verán é polo xeral seco. Durante o inverno pode nevar, aínda que a cobertura de neve non adoita permanecer durante períodos prolongados.

Pola súa situación meridional e pola proximidade das montañas, Shymkent é unha das grandes cidades máis cálidas de Kazakhstán.

Organización administrativa

Shymkent está dividida en cinco distritos urbanos:

1. Abai;
2. Al-Farabi;
3. Enbekshi;
4. Karatau;
5. Turan.

O distrito de Karatau foi creado en 2014 e o de Turan en 2022.

Segundo os datos oficiais de comezos de 2026, a poboación distribuíase entre os distritos do seguinte xeito:

Distritos e poboación a comezos de 2026

Distrito	Poboación
Abai	259.325
Al-Farabi	262.566
Enbekshi	206.679
Karatau	334.139
Turan	231.341

O xefe do poder executivo da cidade recibe o título de akim. Desde setembro de 2023 o cargo está ocupado por Ghabit Abdimazhituly Syzdyqbekov.

Demografía

Shymkent é unha das cidades de crecemento máis rápido de Kazakhstán. A súa poboación superou o millón de habitantes en 2018.

A comezos de 2026 tiña 1.294.050 habitantes. O 1 de xuño do mesmo ano a poboación alcanzara aproximadamente os 1.308.100 habitantes.

Entre xaneiro e maio de 2026, o crecemento natural foi de 8.287 persoas. Durante ese período naceron 10.261 persoas e morreron 1.974. O saldo migratorio foi positivo, cun incremento de 5.783 habitantes.

Composición étnica

Shymkent é unha cidade multiétnica e multicultural. Segundo as estimacións oficiais de comezos de 2026, os principais grupos étnicos eran:

Grupos étnicos en Kazakhstán (datos oficiais)

Grupo étnico	Poboación	%
Kazakos	929.724	71,85 %
Uzbekos	203.098	15,69 %
Rusos	74.404	5,75 %
Azerís	23.814	1,84 %
Tártaros	11.346	0,88 %
Outros grupos	51.664	3,99 %

A lingua oficial do Estado é o kazako. Nas institucións públicas e nas administracións locais emprégase oficialmente o ruso xunto co kazako. O uzbeko tamén é falado por unha parte importante da poboación.

Economía

Shymkent é un dos maiores centros industriais e comerciais de Kazakhstán. Os principais sectores económicos son:

• a refinación de petróleo;
• a industria farmacéutica;
• a metalurxia;
• a produción de alimentos e bebidas;
• a industria téxtil e da confección;
• a produción de materiais de construción;
• o transporte e a loxística;
• o comercio por xunto e polo miúdo;
• a construción e os servizos.

No primeiro trimestre de 2026, o produto rexional bruto acadou os 1,352 billóns de tenges, cun crecemento real do 8,9 % respecto do mesmo período de 2025. Os servizos representaban o 61,6 % da economía, mentres que a produción de bens representaba o 30,1 %.

Entre xaneiro e xuño de 2026, a produción industrial alcanzou os 817.459,3 millóns de tenges, un 11 % máis que no mesmo período de 2025. A produción da industria manufactureira medrou un 9,6 %.

No mesmo período, o valor das obras de construción foi de 136.260 millóns de tenges e entraron en servizo 558.600 m² de novas vivendas. Os investimentos en capital fixo ascenderon a 308.384,8 millóns de tenges.

Unha das empresas máis importantes é a refinaría de petróleo de Shymkent, que produce gasolina, gasóleo, queroseno e outros combustibles. A cidade tamén conta cunha longa tradición farmacéutica e con modernas fábricas de medicamentos.

No territorio urbano funcionan a zona económica especial Ońtústik, varias zonas industriais e centros de transporte e loxística.

O 1 de xullo de 2026 había rexistradas en Shymkent 29.410 persoas xurídicas, das cales 24.907 estaban activas. A gran maioría das entidades activas eran pequenas empresas.

Transporte

Shymkent é un importante nó de transportes do sur de Kazakhstán. A cidade está comunicada por estrada, ferrocarril e vía aérea con Tashkent, Turkistán, Taraz, Almati e outras rexións do país.

Pola cidade ou polas súas proximidades pasan os corredores internacionais Tashkent–Shymkent–Taraz–Almati e Tashkent–Shymkent–Turkistán–Samara.

Transporte urbano

O transporte público baséase principalmente nunha extensa rede de autobúses. As liñas conectan o centro cos barrios periféricos e cos territorios incorporados á cidade tras a ampliación de 2014.

O pagamento das viaxes pode realizarse mediante tarxetas electrónicas e outros sistemas dixitais.

Ferrocarril

A estación ferroviaria de Shymkent está situada na liña que comunica Tashkent, Arys, Taraz e Almati. Desde ela parten trens cara ás principais cidades de Kazakhstán e algúns países veciños.

Ao oeste de Shymkent está a estación de Arys I, un dos nós ferroviarios máis importantes do país.

Transporte aéreo

O Aeroporto Internacional de Shymkent ofrece voos nacionais e internacionais e é unha das principais bases da compañía SCAT Airlines.

O 25 de decembro de 2024 foi inaugurada unha nova terminal de pasaxeiros cunha superficie de 40.000 m². A instalación aumentou a capacidade anual do aeroporto de 800.000 a seis millóns de pasaxeiros.

Os plans de desenvolvemento inclúen a construción dunha nova pista de aterraxe e despegue de 3,5 km e a creación dun centro multimodal conectado coa zona económica especial Ońtústik.

Educación e investigación

Shymkent é un importante centro universitario do sur de Kazakhstán. Na cidade existen universidades, academias, centros técnicos, escolas profesionais e institucións de investigación.

Entre as principais institucións de ensino superior están:

• a Universidade de Investigación de Kazakhstán Meridional Muchtar Auezov, unha das maiores universidades multidisciplinares do país;
• a Academia Médica de Kazakhstán Meridional, especializada en medicina, farmacia e ciencias da saúde;
• a Universidade Pedagóxica de Kazakhstán Meridional Özbekäli Jänibekov;
• a Universidade de Shymkent;
• a Universidade Miras;
• a Universidade Innovadora de Asia Central.

As universidades da cidade reciben estudantes procedentes de todo Kazakhstán, Uzbekistán e outros países de Asia Central.

Sanidade

Shymkent é un importante centro sanitario para todo o sur de Kazakhstán. Conta con hospitais xerais, centros de diagnóstico, clínicas cardiolóxicas, oncolóxicas e infecciosas, maternidades, policlínicas, servizos de emerxencia e numerosas clínicas privadas.

A tradición farmacéutica da cidade comezou no século XIX coa produción de santonina e continúa na actualidade mediante fábricas modernas de medicamentos e a Academia Médica de Kazakhstán Meridional.

Cultura

En Shymkent existen teatros kazakos, rusos e uzbekos, museos, bibliotecas, salas de concertos, galerías de arte e centros culturais.

Entre as principais institucións culturais están:

• o Teatro Dramático Académico Kazako Zhumat Shanin;
• o Teatro Dramático Ruso;
• o Teatro de Ópera e Ballet;
• o Teatro Dramático Uzbeko;
• o Teatro de Monicreques e da Mocidade;
• o Museo Histórico Rexional;
• o Museo das Vítimas da Represión Política;
• o complexo histórico e cultural Shymqala.

En 2020, Shymkent foi designada Capital Cultural da Comunidade de Estados Independentes. No mesmo ano celebrouse o 2.200 aniversario da cidade.

Turismo e lugares de interese

O principal lugar histórico da cidade é o complexo Shymqala, creado sobre o antigo asentamento e a antiga cidadela de Kokand. O complexo comprende áreas de escavación arqueolóxica, fortificacións reconstruídas, espazos museísticos e miradoiros.

Outros lugares destacados son:

• a praza Ordabasy;
• o monumento «Zher-Ana»;
• o Parque da Independencia;
• o monumento a Baidibek-bi;
• o Parque Abai;
• o Parque Dendrolóxico Asanbai Askarov;
• o Zoolóxico de Shymkent;
• a zona peonil do Arbat;
• as fontes e o paseo de Koshkarata;
• as mesquitas, igrexas ortodoxas e edificios históricos do centro.

Shymkent é tamén un punto de partida para visitar Sairam, o Parque Nacional de Sairam-Ugam, a Reserva Natural de Aksu-Zhabagly, Turkistán e a antiga cidade de Otrar.

Arquitectura e urbanismo

A paisaxe urbana de Shymkent combina o centro histórico, os barrios construídos durante o período soviético e novas zonas residenciais con edificios modernos.

Tras a ampliación dos límites municipais en 2014, a construción desenvolveuse principalmente nos sectores norte, oeste e noroeste. Entre os novos barrios máis importantes están Turan, Shymkent City, Bozaryk e Tassai.

O desenvolvemento urbano comprende a construción de novas estradas, escolas, hospitais, redes de auga e gas, parques, instalacións deportivas e centros culturais.

Durante o primeiro semestre de 2026 entraron en servizo 558.600 m² de novas vivendas.

Deporte

En Shymkent son populares o fútbol, o boxeo, a loita, a halterofilia, a ximnasia, o tenis, a natación e o ciclismo.

O principal club de fútbol masculino é o Ordabasy, que en 2023 gañou por primeira vez o campionato de Kazakhstán.

O club feminino BIIK-Shymkent gañou en numerosas ocasións o campionato nacional e participou en competicións europeas.

A principal instalación deportiva é o Estadio Central Khadzhimukan Munaitpasov. Na cidade existen tamén pavillóns deportivos, centros de tenis, piscinas e un complexo de atletismo.

Medio ambiente

Os principais problemas ambientais de Shymkent están relacionados coas emisións industriais e do tráfico, a calidade do aire, o tratamento das augas residuais, a xestión dos residuos e a protección das zonas verdes.

Os programas municipais inclúen a modernización das fábricas, a gasificación das vivendas, a introdución de autobuses menos contaminantes, a rehabilitación dos ríos e canles e a plantación de novas árbores.

Entre os principais espazos naturais e recreativos están o río Badam, as fontes de Koshkarata e Karasu, o parque dendrolóxico e o cinto verde da cidade.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Páxina oficial da administración da cidade de Shymkent (en kazako) (en ruso)
• Estatísticas oficiais de Shymkent (en ruso)
• Portal turístico de Shymkent
• Portal de investimentos de Shymkent