Saltar ao contido

Rudolf Virchow

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo:BiografíaRudolf Virchow

Editar o valor en Wikidata
Biografía
Nacemento(de) Rudolf Ludwig Karl Virchow Editar o valor en Wikidata
13 de outubro de 1821 Editar o valor en Wikidata
Świdwin Editar o valor en Wikidata
Morte5 de setembro de 1902 Editar o valor en Wikidata (80 anos)
Berlín Editar o valor en Wikidata
Causa da morteinsuficiencia cardíaca Editar o valor en Wikidata
Lugar de sepulturaAlter St.-Matthäus-Kirchhof Berlin (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
Member of the Reichstag of the German Empire (en) Traducir
Editar o valor en Wikidata
Datos persoais
EducaciónUniversidade Humboldt de Berlín
Universidade de Würzburg Editar o valor en Wikidata
Director de teseJohannes Peter Müller e Robert Froriep Editar o valor en Wikidata
Actividade
Campo de traballoBioloxía celular e medicina Editar o valor en Wikidata
Lugar de traballo Berlín Editar o valor en Wikidata
Ocupaciónbiólogo, médico, profesor universitario, patólogo, paleoantropólogo, político, arqueólogo, prehistoriador, antropólogo, paleontólogo, escritor Editar o valor en Wikidata
EmpregadorUniversidade de Würzburg
Universidade Humboldt de Berlín
Charité Editar o valor en Wikidata
Partido políticoPartido Livre-Pensador Alemão (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
Membro de
Accademia delle Scienze di Torino (1889–)
Accademia Nazionale dei Lincei (Q137396485 Traducir) (1887–)
Royal Society (1884–)
Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos (asociado estranxeiro da Academia Nacional de Ciencias) (1883–)
Hellenic Philological Society of Constantinople (en) Traducir (membro de honra) (1880–)
Academia Nacional de Medicina de Francia
Academia Prusiana das Ciencias
Academia de Ciencias de Baviera
Academia Romanesa
Real Academia de Medicina de Bélxica
Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL
Academia de Ciencias de Rusia
Academia das Artes e das Ciencias dos Estados Unidos
Real Academia das Ciencias de Suecia
Leopoldina
Real Academia Sueca de Letras, Historia e Antigüidades
Academia das Ciencias de San Petersburgo
Academia de Ciencias de Hungría
Academia francesa das ciencias
Real Academia de Artes e Ciencias dos Países Baixos Editar o valor en Wikidata
AlumnosEduard Hitzig, Edwin Klebs, Alfredo Kanthack (pt) Traducir, Friedrich Daniel von Recklinghausen, Ernst Haeckel, Otto E. A. Hjelt (pt) Traducir, Alexander Pagenstecher, Johann Nepomuk Czermak, Anton Biermer (pt) Traducir e Carl Hueter Editar o valor en Wikidata
Obra
DoutorandoFriedrich Daniel von Recklinghausen, Eduard von Rindfleisch, Robert Koch e Edwin Klebs Editar o valor en Wikidata
Arquivos en
Familia
CónxuxeFerdinande Amalie Rosalie Mayer Editar o valor en Wikidata
FillosHans Virchow, Werner Körte, Anna Emilie Adele Virchow, Ernst Oswald Ludwig Virchow, Marie Rabl Editar o valor en Wikidata
PaisKarl Christian Siegfried Virchow Editar o valor en Wikidata  e Johanna Maria Hesse Editar o valor en Wikidata
Premios
Sinatura Editar o valor en Wikidata
Descrito pola fonteGrande Enciclopedia Soviética 1969-1978, (sec:Вирхов Рудольф)
Enciclopedia Xudía de Brockhaus e Efron
Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron Editar o valor en Wikidata
Enciclopedia Galega Universal: 199110 BNE: XX1484387 WikiTree: Virchow-16 Find a Grave: 23351100 Editar o valor en Wikidata

Rudolf Ludwig Karl Virchow (en alemán [ˈʁuːdɔlf ˈvɪʁço], orixinalmente [ˈfɪʁço]),[1][2] nado o 13 de outubro de 1821, finado o 5 de setembro de 1902, foi un médico, antropólogo, patólogo, prehistoriador, biólogo, escritor, editor e político alemán. O seu primeiro nome tamén pode aparecer escrito Rudolph (ou Rudolphus en latín), e o terceiro nome tamén se escribe Carl. É coñecido como o "pai da patoloxía moderna" e como o fundador da medicina social, e para os seus colegas como o "Papa da medicina".[3][4][5]

Virchow estudou medicina na Universidade Friedrich Wilhelm co profesor Johannes Peter Müller. Mentres traballaba no hospital da Charité, as súas investigacións da epidemia de 1847–1848 de tifo na Alta Silesia levaron á fundación da sanidade pública en Alemaña, e achaiaron o camiño para a súa carreira política e social. El acuñou o aforismo: "A Medicina é unha ciencia social, e a política non é outra cousa que Medicina a grande escala". A súa participación na Revolución de 1848 causou a súa expulsión da Charité o seguinte ano. El despois publicou o xornal Die Medizinische Reform (A Reforma Médica). ocupou a primeira cátedra de Anatomía patolóxica na Universidade de Würzburg en 1849. Despois de sete anos, en 1856, a Charité reincorporouno no seu novo Instituto de Patoloxía. Cofundou o partido político Deutsche Fortschrittspartei, e foi elixido para a Cámara de Representantes de Prusia e obtivo un escano no Reichstag. A súa oposición á política financeira de Otto von Bismarck acabou orixinando que fose retado a un duelo por este último. Porén, Virchow apoiou a Bismarck nas súas campañas anticatólicas, que el chamou Kulturkampf ("loita cultural").[6]

Foi un prolífico escritor, que publicou máis de 2000 escritos científicos.[7] A obra Patoloxía celular (1858), considerada a raíz da patoloxía moderna, introduciu a terceira sentenza da teoría celular: Omnis cellula e cellula ("todas as células proceden doutras células"),[8] aínda que este concepto é agora amplamente recoñecido como plaxiado de Robert Remak.[9] Foi o cofundador do Physikalisch-Medizinische Gesellschaft en 1849 e do Deutsche Gesellschaft für Pathologie en 1897. Fundou xornais como Archiv für Pathologische Anatomie und Physiologie und für Klinische Medicin (con Benno Reinhardt en 1847, posteriormente renomeado como Virchows Archiv), e Zeitschrift für Ethnologie (Xornal de Etnoloxía).[10] Ese último publicado pola Asociación Antropolóxica Alemá e a Sociedade de Antropoloxía, Etnoloxía e Prehistoria de Berlín, sociedades das que el mesmo foi o fundador.[11]

Virchow foi o primeiro que describiu e nomeou doenzas como a leucemia, cordoma, ocronose, embolismo e trombose. Acuñou termos biolóxicos como "neuroglía", "axénese", "parénquima", "osteoide", "dexeneración amiloide", e "espiña bífida"; termos como ganglio de Virchow, espazos de Virchow-Robin, síndrome de Virchow-Seckel e tríade de Virchow levan o seu nome. A súa descrición do ciclo vital do verme nematodo Trichinella spiralis influíu nas prácticas da inspección das carnes. Desenvolveu o primeiro método sistemático de autopsia,[12] e introduciu a análise dos cabelos na investigación forense.[13]

Opúxose á teoría xerminal das enfermidades e rexeitou a idea de Ignaz Semmelweis de desinfectar. Era moi crítico co que el describiu como "misticismo nórdico" sobre o concepto de raza aria.[14] Como antidarwinista que era, chamaba a Charles Darwin "ignorante" e ao seu propio estudante Ernst Haeckel "parvo". Describiu o espécime orixinal do home de Neanderthal como un simple home deformado.[15]

Primeira parte da vida

[editar | editar a fonte]
Virchow cando era novo.

Virchow naceu en Schievelbein, en pomerania oriental, Prusia (agora Świdwin, Polonia).[16] Era o único fillo de Carl Christian Siegfried Virchow (1785–1865) e Johanna Maria nacida Hesse (1785–1857). O seu pai era un granxeiro e tesoureiro da cidade. Foi academicamente brillante e sempre destacaba nos estudos; falaba fluidamente alemán, latín, grego, hebreo, inglés, árabe, francés, italiano e holandés.

Pasou ao gymnasium (instituto) en Köslin (agora Koszalin en Polonia) en 1835 coa intención de chegar a ser pastor. Graduouse en 1839 cunha tese titulada Unha vida chea de traballo e esforzo non é unha carga senón unha bendición. Porén, elixiu estudar medicina principalmente porque consideraba que a súa voz era demasiado débil para predicar.[17]

Carreira científica

[editar | editar a fonte]
Pedra memorial de Rudolf Virchow na súa cidade natal de Świdwin, agora en Polonia

En 1839 recibiu unha bolsa de estudos militar que se daba a nenos con grandes cualidades de familias pobres para que fosen cirurxiáns do exército, para estudar medicina na Universidade Friedrich Wilhelm de Berlín (agora Universidade Humboldt de Berlín).[18] Estivo principalmene influenciado por Johannes Peter Müller, o seu director de tese. Virchow defendeu a súa tese de doutoramento titulada De rheumate praesertim corneae (manifestacións corneais da doenza reumática) o 21 de outubro de 1843.[19] Nada máis graduarse pasou a ser médico subordinado a Müller.[20] Pouco despois, fixo un período de prácticas no Hospital da Charité de Berlín. En 1844 nomeárono médico axudante do prosector (médico que realiza diseccións e autopsias) Robert Froriep, de quen aprendeu microscopia e lle espertou interese pola patoloxía. Froriep foi tamén o editor dun xornal de resumos que se especializaba en traballos estranxeiros, que lle deu inspiración a Virchow polas ideas científicas que circulaban en Francia e Inglaterra.[21]

Publicou o seu primeiro artigo científico en 1845, dando as primeiras descricións patolóxicas coñecidas da leucemia. Aprobou o seu exame de licenciatura médica en 1846 e inmediatamente sucedeu a Froriep como prosector de hospital na Charité. En 1847 asignáronlle o seu primeiro posto académico co rango de privatdozent. Como os seus artigos non recibían unha atención favorable dos editores alemáns, fundou Archiv für Pathologische Anatomie und Physiologie und für Klinische Medicin (agora coñecido como Virchows Archiv) co seu colega Benno Reinhardt en 1847. Despois da morte de Reinhardt en 1852, editouno el só ata a súa propia morte.[18] Esta revista científica publicaba artigos críticos baseados no criterio de que non se publicarían artigos que contivesen ideas desactualizadas, non comprobadas, dogmáticas ou especulativas.[17]

A diferenza dos seus colegas alemáns, Virchow tiña unha gran fe na observación clínica, na experimentación animal (para determinar as causas de doenzas e efectos de fármacos) e na anatomía patolóxica, especialmente a nivel microscópico, como principios básicos de investigación en ciencias médicas. Foi máis alá e afirmou que a célula era a unidade básica do corpo que debía ser estudada para comprender as doenzas. Aínda que o termo "célula" xa fora acuñado en 1665 durante as primeiras aplicacións do microscopio á bioloxía do científico inglés Robert Hooke, os bloques construtores do corpo aínda se consideraba daquela que eran os 21 tecidos de Bichat, un concepto descrito polo médico francés Xavier Bichat.[22][21]

O goberno de Prusia empregou a Virchow para que estudase o tifo epidémico na Alta Silesia en 1847–1848. Nesta cmapaña médica desenvolveu as súas ideas sobre política e medicina social despois de ver as vítimas e a súa pobreza. Malia non ter un gande éxito en combater a epidemia, o seu escrito de 190 páxinas Informe sobre o tifo epidémico na Alta Silesia en 1848 converteuse nun punto de inflexión en política e sanidade pública en Alemaña.[23][24] Tornou a Berlín o 10 de marzo de 1848, e só oito días despois, estalou unha revolución contra o goberno na cal el tivo participación activa. Para loitar contra a inxustiza política axudou a fundar en xullo dese ano Die Medizinische Reform (A Reforma Médica), un semanario que promovía a medicina social. Esta revista publicábase baixo os titulares "a medicina é unha ciencia social" e "o médico é o avogado natural dos pobres". As presións políticas forzáono a terminar a súa publicación en xuño de 1849, e foi expulsado do seu posto oficial.[25]

En novembro de 1848 déronlle un nomeamento académico e marchou de Berlín para ir á Universidade de Würzburg para tomar posesión da primeira cátedra en Alemaña de Anatomía patolóxica. Durante o seu período de sete anos alí, concentrouse no seu traballo científico, incluíndo estudos detallados da trombose venosa e a teoría celular. O seu primeiro traballo importante alí foi a obra en seis volumes Handbuch der speciellen Pathologie und Therapie (Manual de patoloxía especial e trapéutica), publicado en 1854. En 1856 volveu a Berlín para ocupar a cátedra de nova creación de Anatomía patolóxica e Fisioloxía na Universidade Friedrich-Wilhelms, e como director do Instituto de Patoloxía de nova construción no recinto da Charité. Mantívose nese último posto os seguintes vinte anos.[21][26][27]

Bioloxía celular

[editar | editar a fonte]
Ilustración da teoría celular de Virchow.

Virchow coñécese como o autor de varios descubrimentos clave. A súa contribución científica máis amplamennte coñecida é a súa teoría celular, que se baseou nos traballos de Theodor Schwann. Foi un dos primeiros que aceptou o traballo de Robert Remak, quen mostrou que a orixe das células era a división de células preexistentes.[28] Inicialmente non aceptaba as probas da división celular e cría que esta ocorría só en determinados tipos de células. Cando se convenceu en 1855 que Remak podía ter razón, publicou os traballos de Remak como propios, causando unha ruptura entre ambos.[29]

Virchow estivo especialmente influenciado na teoría celular polo traballo de John Goodsir de Edimburgo, a quen describiu como "un dos primeiros e máis agudos observadores da vida celular tanto fisiolóxica coma patolóxica". Virchow dedicou a súa magna obra Die Cellularpathologie a Goodsir.[30] A teoría celular de Virchow foi fixada no epigrama Omnis cellula e cellula ("todas as células (proceden) de células"), que publicou en 1855.[8][21][31] (O epigrama fora en realidade acuñado por François-Vincent Raspail, pero popularizado por Virchow.)[32] É un rexeitamento do concepto de xeración espontánea, que sostiña que se podían orixinar organismos a partir de materia non viva. Por exemplo, críase que podían aparecer vermes espontaneamente a partir da carne en descomposición; Francesco Redi levou a cabo experimentos que desbotaban esta noción e acuñou a máxima Omne vivum ex ovo ("cada ser vivo procede doutro ser vivo" ou, literalmente, "dun ovo"); Virchow (e os seus predecesores) ampliaron isto afirmando que a única fonte para formar unha célula viva era outra célula viva,[33] e a noción pasou a ser coñecida como teoría da "bioxénese".[34]

Cancro

[editar | editar a fonte]

En 1845 Virchow e John Hughes Bennett independentemente observaron aumentos anormais de leucocitos no sangue dalgúns pacientes. Virchow identificou correctamente a condición como unha enfermidade sanguínea e denominouna leukämie en 1847 (leucemia).[35][36][37] En 1857 foi o primeiro en describir un tipo de tumor chamado cordoma que se orixinaba no clivo (na base do cranio).[38][39]

Teoría da orixe do cancro

[editar | editar a fonte]

Virchow foi o primeiro en vincular correctamente a orixe do cancro con células que noutros aspectos parecían normais.[40] (O seu profesor Müller propuxera que os cancros se orixinaban a partir de células, pero formaban células especiais, que el chamaba blastemas.) En 1855 suxeriu que os cancros se orixinaban pola activación de células dormentes (quizais similares ás células hoxe coñecidas como células nai) presentes en tecidos maduros.[41] Virchow pensaba que o cancro se causaba por unha grave irritación dos tecidos, e a súa teoría acabou coñecéndose como teoría da irritación crónica. Consideraba, de maneira bastante errada, que a irritación se espallaba en forma dun líquido, así que o cancro se incrementaba rapidamente.[42] A súa teoría foi en gran medida ignorada, xa que se probou que non era certo que houbese tal líquido, senón que os cancros se espallaban pola metástase de células xa cancerosas. (A metástese foi descrita primeiramente por Karl Thiersch na década de 1860.)[43]

Fixo a observación crucial de que certos cancros (carcinoma no senso moderno) estaban inherentemente asociados con algúns leucocitos (os que agora se chaman macrófagos) que producían irritación (inflamación). Ata o final do século XX esta teoría de Virchow non se tomou en serio.[44] Deuse conta de que cancros específicos (como os mesoteliomas, os de pulmón, próstata, vexiga, pánreas, colo uterino, esofáxico, melanoma e de cabeza e pescozo) están fortemente asociados coa inflamación a longo prazo.[45][46] Ademais, quedou claro que o uso prolongado de fármacos antiinflamatorios, como a aspirina, reducía o risco de cancro.[47] Os experimentos tamén mostraron que os fármacos que bloquean a inflamación inhiben simultaneamente a formación e o desenvolvemento do tumor.[48]

O caso do káiser

[editar | editar a fonte]

Virchow foi un dos médicos eminentes do káiser Federico III de Alemaña, que padecía cancro larínxeo. Mentres que outros médios como Ernst von Bergmann suxerían a extirpación cirúrxica de toda a larinxe, Virchow opoñíase a iso porque nunca se fixera con éxito unha operación dese tipo. O cirurxián británico Morell Mackenzie realizou unha biopsia do káiser en 1887 e envioulla a Virchow, que o identificou como "pachydermia verrucosa laryngis". Virchow afirmou que os tecidos non eran cancerosos, mesmo despois de varias probas de biopsia.[49][50]

O káiser morreu o 15 de xuño de 1888. Ao día seguinte fixose un exame post-mortem realizado por Virchow e o seu axudante. Atoparon que a larinxe estaba amplamente danada por ulceración, e o exame microscópico confirmou un carcinoma epidérmico. O 11 de xullo publicouse o Die Krankheit Kaiser Friedrich des Dritten (O informe médico do káiser Federico III) de autoría dirixida por Bergmann. Pero Virchow e Mackenzie foron omitidos e foron especialmente criticados por todos os seus traballos.[51] As discusións entre eles convertéronse nunha controversia dunha centuria, e resultaron en que Virchow foi acusado de mal diagnóstico e malas prácticas. Pero a reavaliación da historia do diagnóstico revelou que Virchow estaba no certo no seu descubrimentos e decisións. Agora crese que o káiser tiña un carcinoma verucoso híbrido, unha forma moi rara de carcinoma verrucosa, e que Virchow non tiña modo de identificalo correctamente.[49][50][52] (O tipo de cancro non foi identificado correctamente ata 1948 por Lauren Ackerman.)[53][54]

Inflamación

[editar | editar a fonte]

Virchow analizou os catro síntomas claves da inflamación (avermellamento, inchazo, calor e dor) e postulou que a inflamación comprende varios procesos inflamatorios. Introduciu a idea dun quinto síntoma, functio laesa, a perda de función dos tecidos inflamados.[55]

Anatomía

[editar | editar a fonte]

Virchow e Charles Emile Troisier descubriron case simultaneamente que o agrandamento do ganglio supraclavicular esquerdo é un dos signos máis temperáns de malignidade gastrointestinal, normalmente do estómago, ou menos comunmente, cancro de pulmón. Este signo coñécese como ganglio de Virchow e simultaneamente signo de Troisier.[56][57]

Tromboembolismo

[editar | editar a fonte]

Virchow tamén é coñecido por dilucidar o mecanismo do tromboembolismo pulmonar (unha condición de coagulación sanguínea nos vasos sanguíneos), acuñando os termos embolismo e trombose.[58] Observou que os coágulos sanguíneos na arteria pulmonar se orixinan a partir de trombos venosos, afirmando en 1859 que os trombos se orixinaban pola

separación de fragmentos grandes ou pequenos do extremo dun trombo abrandado que son arrastrados pola corrente sanguínea e levados a vasos remotos. Isto dá lugar a un proceso moi frecuente ao cal lle dei o nome de embolia.[59]

Ao facer estes descubrimentos iniciais baseándose en autopsias, formulou unha hipótese científica; que os trombos pulmonares son transportados desde as veas das pernas e que o sangue ten a capacidaade de transportar ese obxecto. Despois proseguiu probando esta hipótese con experimentos ben deseñados, repetidos numerosas veces para consolidar as evidencias, e con metodoloxía meticulosamente detallada. Este traballo refutaba a afirmación do eminente patólogo francés Jean Cruveilhier de que a flebite causaba o desenolvemento de coágulos e que esta coagulación era a principal consecuencia da inflamación venosa. Relacionado con esta investigación, Virchow describiu os factores que contribuían á trombose venosa, a tríade de Virchow.[21][60]

Patoloxía

[editar | editar a fonte]

Virchow fundou os campos médicos da patoloxía celular e patoloxía comparativa (comparación de doenzas comúns a humanos e animais). O seu importante traballo neste eido foi Patoloxía celular (Die Cellularpathologie in ihrer Begründung auf physiologische und pathologische Gewebelehre) publicado en 1858, como unha colección das súas conferencias.[26] Isto considérase como a base da ciencia médica moderna,[61] e o "maior avance que fixo a medicina científica desde o seu comezo."[62]

O seu traballo moi innovador pode considerarse enmarcado entre o de Giovanni Battista Morgagni, cuxo traballo estudou Virchow, e o de Paul Ehrlich, que estudou na Charité mentres Virchow estaba desenvolvendo alí a patoloxía microscópica. Unha das maiores contribucións de Virchow á educación médica alemá foi animar aos estudantes médicos a usaren o microscopio, e era coñecido por pedir constantemente aos seus estudantes que "pensasen microscopicamente". Foi o primeiro en establecer un vínculo entre as doenzas infecciosas entre humanos e animais, para o cal acuñou o termo "zoonose".[63] Tamén introduciu termos científicos como "cromatina", "axénese", "parénquima", "osteoide", "dexeneración amiloide" e "espiña bifida".[64] Os seus conceptos de patoloxía opóñense directamente ao humorismo (os catro humores corporais), un dogma médico antigo de que as doenzas se debían ao desequilibrio nos fluídos corporais, hipoteticamente chamados humores, que aínda daquela se difundía.[65]

Virchow tivo grande influencia sobre o patólogo sueco Axel Key, que traballou como axudante seu durante os estudos de doutoramento de Key en Berlín.[66]

Parasitoloxía

[editar | editar a fonte]

Virchow descubriu o ciclo vital do nematodo Trichinella spiralis. Primeiro atopou unha masa de manchas brancas circulares no músculo de cadáveres humanos e de cans, similares aos descritos por Richard Owen en 1835. Confirmou por observación microscópica que as partículas brancas eran larvas do nematodo, enroscadas no tecido muscular. Rudolph Leukart encontrou que estes diminutos vermes podían desenvolverse dando nematodos adultos no intestino dun can. Afirmou correctamente que estes vermes podían tamén causar a helmintíase humana. Virchow despois demostrou que se a carne infectada se quentaba primeiro a 58 °C durante 10 minutos, os vermes xa non podían infectar a cans nin a persoas.[67] Estableceu que a infección por nematodos humanos ocorre ao comer carne de porco contaminada con larvas destes animais. Isto levou directamente ao establecemento da medida de inspeccionar a carne, que se adoptou por rimeira vez en Berlín.[68][69]

Autopsia

[editar | editar a fonte]

Virchow foi o primeiro en desenvolver un método sistemático de autopsia, baseándose no seu coñecemento da patoloxía celular. Nas autopsias modernas aínda se utilizan as súas técnicas.[70] A súa primeira autopsia significativa foi a dunha muller de 50 anos en 1845. Encontroulle un número non usual de leucocitos, e deu unha detallada descrición disto en 1847, denominando a condición leukämie (leucemia).[71] Unha das súas autopsias de 1857 foi a primeira descrición da rotura do disco vertebral.[19][72] A súa autopsia dun bebé en 1856 foi a primeira descrición da linfanxiectasia pulmonar conxénita (o nome deullo K. M. Laurence un século despois), unha rara e mortal doenza pulmonar.[73] A partir das súas experiencias de exames post-mortem de cadáveres, publicou o seu método nun pequeno libro en 1876.[74] O seu libro foi o primeiro en describir as técnicas da autopsia especificamente para examinar anormalidades en órganos, e conservar tecidos importantes para un posterior exame e demostración. A difrenza doutros médicos anteriores, el realizaba unha completa cirurxía a todas as partes do corpo, diseccionando os órganos un por un. Isto converteuse no método estándar.[75][76]

Ocronose

[editar | editar a fonte]

Virchow descubriu a síndrome clínica que el chamou ocronose, un trastorno metabólico no cal o paciente acumula ácido homoxentísico nos tecidos conectivos e que se pode identiicar pola descoloración vista ao microscopio. Atopou ese síntoma pouco común nunha autopsia dun cadáver dun home de 67 anos o 8 de maio de 1884. Esta foi a primeira vez que se observou e caracterizou esta enfermidade anormal que afecta cartilaxes e tecidos conectivos. A súa descrición e asignación de nome apareceu no número de outubro de 1866 de Virchows Archiv.[77][78][79]

Traballo forense

[editar | editar a fonte]

Virchow foi o primeiro que analizou un pelo nunha investigación criminal, e fixo o primeiro informe forense sobre pelos en 1861.[80] Foi chamado a declarar como perito nun caso de asasinato, e utilizou as mostras de cabelos que recolleu da vítima. Foi o primeiro en recoñecer as limitacións das probas baseadas en pelos. Atopou que nun mesmo individuo os pelos poden ser diferentes, que cada pelo ten trazos característicos, e que os pelos de diferentes individuos poden ser moi similares. Concluíu que as evidencias baseadas na análise de cabelos non son concluíntes.[81] O seu testemuño foi:

Os pelos que atopei no defendido non posúen peculiaridades pronunciadas ou individualidades, así que ninguén ten o dereito de afirmar con certeza que debeu orixinarse na cabeza da vítima.[13]

Antropoloxía e bioloxía prehistórica

[editar | editar a fonte]
Retrato de Rudolf Virchow de Hugo Vogel, 1861

Virchow desenvolveu un interese pola antropoloxía en 1865, cando descubriu poboados palafíticos no norte de Alemaña. En 1869, cofundou a Asociación Antropolóxica Alemá. En 1870 fundou a Sociedade de Antropoloxía, Etnoloxía e Prehistoria de Berlín (Berliner Gesellschaft für Anthropologie, Ethnologie und Urgeschichte) que tio moita influncia na coordinación e intensificación da investigación arqueolóxica en Alemaña. Ata a súa morte, Virchow foi varias veces (polo menos 15) o seu presidente, a miúdo alternando o posto co seu anterior alumno Adolf Bastian.[7] Como presidente, Virchow contribuía frecuentemente e coeditaba na principal revista da sociedade, a Zeitschrift für Ethnologie (Xornal de Etnoloxía), que fundaran Adolf Bastian, xunto con outro alumno de Virchow, Robert Hartman, en 1869.[82][83]

En 1870, dirixiu unha importante escavación dos fortes dos outeiros de Pomerania. Tamén escavou montículos de restos de muros en Wöllstein en 1875 con Robert Koch, cuxo artigo sobre o asunto editou el.[17] Por estas contribucións na arqueoloxía alemá, celábrase na súa a honra cada ano a conferencia Rudolf Virchow. Fixo viaxes de campo a Asia Menor, o Cáucaso, Exipto, Nubia e outros lugares, ás veces na compañía de Heinrich Schliemann. A súa viaxe de 1879 ao sitio das ruínas de Troia descríbese en Beiträge zur Landeskunde in Troas ("Contribucións ao coñecemento da paisaxe en Troia", 1879) e Alttrojanische Gräber und Schädel ("Antigas tumbas e cranios troianos", 1882).[22][84]

Antidarwinismo

[editar | editar a fonte]

Virchow opúxose á teoría da evolución de Darwin,[85][86] e era especialmente escéptico da tese emerxente da evolución humana.[87][88] Non rexeitaba a teoría evolutiva no seu conxunto, e consideraba a selección natural como "un avance incalculable" pero que aínda non tiña ningunha "proba real".[89] O 22 de setembro de 1877, fixo un discurso público titulado "A liberdade da ciencia no Estado moderno" ante o Congreso de Naturalistas e Médicos Alemáns en Múnic. Alí falou contra a ensinanza da teoría da evolución nas escolas, argumentando que aínda era unha hipótese non probada que carecía de fundamentos empíricos e que, por tanto, a súa ensinanza afectría negativamente os estudos científicos.[90][91] Ernst Haeckel, que fora alumno de Virchow, informou posterioremnte que o seu anterior profesor dixera que "é bastante certo que o home non descende dos simios...sen importarlle o máis mínimo que agora case todos os expertos de bo xuízo sosteñan a convicción oposta."[92]

Virchow converteuse nun dos principais opoñentes no debate sobre a autenticidade do cranio do home de Neanderthal, descuberto en 1856, como especie distinta e ancestral respecto aos humanos modernos. El mesmo examinou o fósil orixinal en 1872, e presentou as súas observacións perante a Berliner Gesellschaft für Anthropologie, Ethnologie und Urgeschichte.[7] Afirmou que o neanderthal non fora unha forma primitiva de humano, senón un ser humano anormal, que, a xulgar pola forma do seu cranio, sufrira lesións e deformacións, e considerando a forma pouco común dos seus ósos, padecera artrite, raquitismo e debilidade.[93][94][95] Con esa autoridade, o fósil foi rexeitado como nova especie. Con este razoamento, Virchow "xulgaba a Darwin como un ignorante e a Haeckel como un parvo e era claro e frecuente na publicación destes xuízos,"[96] e declarou que "é bastante certo que o home non descende dos simios."[97] O home de Neanderthal foi despois aceptado como unha especie distinta de seres humanos, o Homo neanderthalensis.[98][99]

O 22 de setembro de 1877, na 15ª Conferencia da Asociación de Naturalistas e Médicos Alemáns celebrada en Múnic, Haeckel solicitou introducir a evolución no currículo da escola pública, e tratou de disociar o darwinismo biolóxico do chamado darwinismo social.[100] A súa campaña debeuse a que un mestre de escola chamado Herman Müller fora suspendido por ensinar un ano antes a orixe inanimada da vida a partir do carbono. Isto orixinou un prolongado debate público con Virchow. Uns poucos días despois Virchow respondeu que o darwinismo era só unha hipótese, e moralmente perigosa para os alumnos. Esta forte crítica ao darwinismo foi inmediatamente recollida en Londres polo xornal The Times, a partir do cal xurdiron máis debates entre os eruditos ingleses. Haeckel escribiu os seus argumentos no número de outubro da revista Nature titulado "The Present Position of Evolution Theory" (A posición actual da teoría da evolución), para o cal Virchow respondeu no seguinte número co artigo "A liberdade da ciencia no Estado moderno".[101] Virchow afirmou que ensinar a evolución era "contrario á consciencia dos científicos naturais, que avalían só con feitos."[89] O debate levou a Haeckel a escribir o libro Liberdade na ciencia e no ensino en 1879. Ese ano o asunto foi discutido na Cámara de Representantes de Prusia e o veredito favoreceu a Virchow. En 1882 a política educativa de Prusia excluía oficialmente a historia natural nas escolas.[102]

Anos despois, o famoso médico almán Carl Ludwig Schleich comentou as palabras que lembraba dunha conversación que tivo con Virchow, que era un bo amigo seu: "...Sobre o asunto do darwinismo. 'Eu non creo en nada diso,' díxome Virchow. 'Se me deito no meu sofá e me afasto das posibilidades, como outro home pode soprar o fume do seu cigarro, eu podo, por suposto, simpatizar con eses soños. Pero eles non aguantan o exame do coñecemento. Haeckel é un parvo. Iso será evidente algún día. En canto a iso, se algo como a transmutación ocorre só podería ocorrer no curso dunha dexeneración patolóxica!'"[103]

A opinión final de Virchow sobre a evolución quedou rexistrada un ano antes da súa morte; nas súas propias palabras:

A forma intermedia é inimaxinable a non ser nun soño... Non podo ensinar ou consentir que é un logro que un home descenda dun simio ou outro animal.
Homiletic Review, xaneiro, (1901)[104][105]

O antievolucionismo de Virchow, igual que o de Albert von Kölliker e Thomas Brown, non procedía da relixión, xa que non era un crente.[15]

Antirracismo

[editar | editar a fonte]

Virchow cría que a propagación monista de Haeckel do darwinismo social era na súa natureza politicamente perigosa e antidemocrática, e tamén a citicaba porque vía que estaba realcionada co crecente movemento nacionalista en Alemaña, con ideas sobre a superioridade cultural,[106][107][108] e co militarismo.[109] En 1885 sacou un estudo de craniometría, que daba resultados que contradicían as teorías racistas científicas contemporáneas sobre a "raza aria", o que fixo que denunciase o misticismo "nórdico" no Congreso de Antropoloxía de 1885 en Karlsruhe. Josef Kollmann, un colaborador de Virchow, afirmou nese mesmo congreso que os pobos de Europa, xa fosen o alemán, o italiano, o inglés ou o francés, pertencían a unha "mestura de varias razas", declarando ademais que os "resultados da cranioloxía" levárono a unha "loita contra calquera teoría que tratase da superioridade dunha ou outra raza europea" sobre outras.[110] Analizou a cor dos cabelos, da pel e dos ollos de 6.758.827 escolares para identificar a xudeus e arios. Os seus descubrimentos, publicáronse en 1886 e concluíron que non podía haber ningunha raza xudía nin xermana, e foron considerados como un golpe contra o antisemitismo e a existencia da "raza aria".[14][111]

Oposición á teoría microbiana das enfermidades

[editar | editar a fonte]

Virchow non cría na teoría microbiana ou do xerme das enfermidades, defendida por Louis Pasteur e Robert Koch. Propoñía que as doenzas procedían de actividades anormais dentro das células, non de patóxenos externos.[63] Pensaba que as epidemias tiñan unha orixe social, e a forma de combater as epidemias era política, non médica. Consideraba a teoría microbiana como un atranco para a prevención e a cura. Para el os factores sociais como a pobreza eran as principais causas das doenzas.[112] Mesmo atacou a política de Koch e Ignaz Semmelweis de lavar as mans como unha práctica antiséptica, quen dixo del: "Os exploradores da natueza non recoñecen outros bichos que os individuos que especulan."[65] Postulou que os xermes só usaban os órganos infectados como hábitats, pero non eran a causa, e afirmou "se puidese volver a vivir a miña vida, dedicaríaa a probar que os xermes buscan o seu hábitat natural: tecidos enfermos, en vez de seren a causa do tecido enfermo".[113]

Política e medicina social

[editar | editar a fonte]
Rudolf Virchow

Virchow, máis que ser un médico de laboratorio, era un partidario apaixonado da reforma social e política. A súa ideoloxía consideraba que a desigualdade social era a causa das doenzas e requiría tomar accións políticas,[114] afirmando que:

A Medicina é unha ciencia social, e a política non é outra cousa que medicina a grande escala. A Medicina, como ciencia social, como ciencia dos seres humanos, ten a obriga de sinalar os problemas e intentar a súa solución teórica: o político, o antropólogo práctico, debe encontrar os medios para a súa solución real... A ciencia por si mesma xeralmente non significa nada máis que a ciencia para o ben das persoas que a están perseguindo. O coñecemento que é incapaz de apoiar a acción non é xenuíno, e que insegura é a actividade sen coñecemento... Se a medicina ten que cumprir a súa grande tarefa, entón debe entrar na vida política e social... Os médicos son os avogados naturais dos pobres, e os problemas sociais deberían en grande medida resolvelos eles.[115][116][117]

Virchow traballou activamente polo cambio social para loitar contra a pobreza e as doenzas. Os seus métodos consistían en observacións patolóxicas e análises estatísticas. Chamou este novo campo da medicina "medicina social". As súas influencias máis importantes producíronse en Latinoamérica, onde os seus discípulos introduciron a súa medicina social.[118] Por exemplo, o seu estudante Max Westenhöfer chegou a ser director de Patoloxía da escola médica da Universidade de Chile, converténdose no seu partidario máis influínte. Un dos estudantes de Westenhöfer, Salvador Allende, por medio de actividades políticas e sociais baseadas na doutrina de Virchow, chegou a ser o 29ª Presidente de Chile (1970–1973).[119]

Virchow fíxose coñecido como un progresista prodemocrático declarado no ano das revolucións en Alemaña (1848). As súas ideas políticas son evidentes no seu Informe sobre o tifo epidémico na Alta Silesia, onde afirma que o gromo non se podía resolver tratando aos pacientes individualmente con medicamentos ou con cambios menores nas leis sobre alimentación, habitación ou vestimenta, senón só por unha acción radical para promover o avance dunha poboación enteira, que podía conseguirse só por medio dunha "democracia completa e ilimitada" e "educación, liberdade e porsperidade".[25]

Estas declaracións radicais e a súa pequena participación na revolución causaron que o goberno o destituíse do seu posto médico en 1849, aínda que un ano despois foi reincorporado como prosector "a proba". A de prosector (médico que fai diseccións e autopsias) era un posto secundario no hospital. Este posto secundario en Berlín convenceuno a aceptar a cátedra de anatomía patolóxica na cidade provincial de Würzburg, onde continuou a súa carreira científica. Seis anos despois, conseguiu fama nos círculos científicos e médicos e foi reincorporado ao hospital da Charité.[21] En 1859, converteuse en membro do Consello Municipal de Berlín e empezou a súa carreira como reformador cívico. Foi elixido para a Dieta (parlamento) prusiano en 1862, converteuse en líder do Partido Radical ou Partido Progresista; e de 1880 a 1893, foi membro do Reichstag.[22] Traballou para mellorar a sanidade dos cidadáns de Berlín, especialmente traballando para implantar sistemas de auga corrente e sumidoiros modernos. Virchow considérase un fundador da antropoloxía[120] e da medicina social, centrándose frecuentemente no concepto de que a enfermidade non é nunca puramente biolóxica, senón a miúdo derivada ou espallada socialmente.[121] Virchow era partidario dun autogoberno local e de dereitos para as minorías, incluíndo o gran grupo étnico polaco da Prusia da época, e opoñíase decididamente ás tendencias antisemitas que estaban xurdindo en Alemaña.[122][123] Era tamén crítico da política colonial de Alemaña.[124]

Retado a un duelo por Bismarck

[editar | editar a fonte]

Como cofundador e membro do partido liberal Deutsche Fortschrittspartei, foi un antagonista político de Bismarck. Opúxose ao orzamento militar excesivo de Bismarck, dun xeito que incomodou o suficiente a Bismarck como para que este retase a Virchow a un duelo en 1865.[22] Virchow rexeitou o duelo porque consideraba que os duelos eran un modo incivilizado de resoler un conflito.[125] Segundo as fontes consultadas hai varias versións do evento; unha delas, en lingua inglesa, chamada "duelo das salchichas" mosta a Virchow, como o retado e, por tanto, con dereito a elixir armas, seleccionando para o combate dúas salchichas de porco, unha cargada con larvas de Trichinella e a outra sa; Bismarck declinou.[63][126][127] Porén, non hai documentos en lingua alemá que confirmen esta versión.

Kulturkampf

[editar | editar a fonte]

Virchow apoiou a Bismarck nun intento de reducir a influencia social da Igrexa Católica, entre 1871 e 1887.[128] Sinalou que o movemento estaba adquirindo "o carácter de gran loita no interese da humanidade". Chamouno Kulturkampf ("loita cultural")[6] durante a discusión das leis de maio de Adalbert Falk (Maigesetze).[129] Virchow era respctado nos círculos masónicos,[130] e segundo unha fonte[131] puido ser un francmasón, aínda que non se atopou rexistro oficial disto.

Vida persoal

[editar | editar a fonte]
Rudolf e Rose Virchow en 1851
Virchow co seu fillo Ernst e a súa filla Adele.

O 24 de agosto e 1850 en Berlín, Virchow casou con Ferdinande Rosalie Mayer (29 de febreiro de 1832 - 21 de febreiro de 1913), a filla dun liberal. Tiveron tres fillos e tres fillas:[132]

  • Karl Virchow (1 de agosto de 1851 - 21 de setembro de 1912), químico
  • Hans Virchow (10 de setembro de 1852 - 7 de abril de 1940), anatomista
  • Adele Virchow (1 de outubro de 1855 - 18 de maio de 1955), esposa de Rudolf Henning, un profesor de xermanista
  • Ernst Virchow (24 de xaneiro de 1858 - 5 de abril de 1942)
  • Marie Virchow (29 de xuño de 1866 - 23 de outubro de 1951), editora do Rudolf Virchow, Briefe an Seine Eltern, 1839 bis 1864 (publicado en 1906)[133] e esposa de Carl Rabl, un anatomista austríaco
  • Hanna Elisabeth Maria Virchow (10 de maio de 1873 - 28 de novembro de 1963).

Morte

[editar | editar a fonte]
Tumba de Rudolf e Rose Virchow en Alter St.-Matthäus-Kirchhof

Virchow rompeu o fémur o 4 de xaneiro de 1902, ao saltar dun tranvía en marcha. Aínda que esperaba unha completa recuperación, o fémur fracturado nunca curou e restrinxiu a súa actividade física. A súa saúde deteriorouse gradualmente e morreu de insuficiencia cardíaca oito meses despois, o 5 de setembro de 1902, en Berlín, un mes antes de cumprir os 81 anos.[17][134] Celebrouse un funeral de estado o 9 de setembro na Sala de Reunións da Maxistratura na casa do concello de Berlín, que foi decorada con loureiros, palmas e flores. Enterrárono en Alter St.-Matthäus-Kirchhof en Schöneberg, Berlín.[135] A súa tumba compartiuna coa súa dona cando ela moreu o 21 de febreiro de 1913.[136]

Coleccións e fundacións

[editar | editar a fonte]

Rudolf Virchow foi tamén un coleccionista. Creáronse varios museos en Berlín coas coleccións de Virchow: o Märkisches Museum, o Museo da Prehistoria e Inicio da Historia, o Museo Etnolóxico e o Museo de Historia Médica. Ademais, a colección de Virchow de espécimes anatómicos de numerosas poboacións europeas e non europeas, que aínda existe hoxe, merece especial mención. A coleción pertence hoxe á Sociedade de Antropoloxía e Prehistoria de Berlín. A colección chegou aos titulares da prensa en 2020 cando dous xornalistas, Markus Grill e David Bruser, en cooperación co arquiveiro Nils Seethaler, conseguiron identificar catro cranios de indíxenas canadenses que se pensaba estaban perdidos e que chegaron á posesión de Virchow pola mediación do doutor canadense William Osler a finais do século XIX.[137][138]

Honores recibidos e legado

[editar | editar a fonte]
Hospital – Campus Virchow Klinikum, Centro de Cardioloxía
  • O Campus Virchow Klinikum (CVK) é o nome dun campus do hospital da Charité de Berlín.
  • O Monumento Rudolf Virchow, unha estatua musculosa de pedra calcaria , erixiuse en 1910 na Karlplatz de Berlín.[143]
  • A Langenbeck-Virchow-Haus construíuse en 1915 en Berlín, honrando conxuntamente a Virchow e a Bernhard von Langenbeck. O edificio, que orixinalmente era un centro médico, utilízase agora como centro de conferencias da Asociación Cirúrxica Alemá (Deutsche Gesellschaft für Chirurgie) e a Asociación Médica de Berlín (BMG-Berliner Medizinische Gesellschaft).[144]
  • O Centro de estudos Rudolf Virchow instituíuno a Universidade Europea Viadrina para compilar as obras completas de Virchow.[145]
  • O outeiro Virchow na Antártida foi nomeado en honra de Rudolf Virchow.[146]

Termos médicos epónimos

[editar | editar a fonte]
  • Ángulo de Virchow, o ángulo entre a liña nasobasilar e a liña nasosubnasal
  • Célula de Virchow, un macrófago da enfermidade de Hansen
  • Teoría celular de Virchow, omnis cellula e cellula, todas as células vivas proceden doutra célula viva
  • Concepto de patoloxía de Virchow, comparación de doenzas comúns a humanos e animais
  • Enfermidade de Virchow, leontíase ósea, agora recoñecida como un síntoma e non como doenza
  • Glándula de Virchow, ganglio de Virchow
  • Lei de Virchow, nunha craniosinostose, o crecemento do cranio está restrinxido a un plano perpendicular ao afectado, fusionando a sutura prematuramente e poténciase nun plano paralelo a el.
  • Liña de Virchow, unha liña desde a raíz do nariz ao punto lambda
  • Metamorfose de Virchow, lipomatose no corazón e glándulas salivares
  • Método de autopsia de Virchow, un método de autopsia no que se extraen todos os órganos un por un
  • Ganglio de Virchow, presenza de cancro metastático nun ganglio linfático na fosa supraclavicular (raíz do pescozo da liña media), tamén coñecido como signo de Troisier
  • Psammoma de Virchow, corpos de psammoma (calcificacións microscópicas) nos meninxiomas
  • Espazos de Virchow–Robin, espazos perivasculares agrandados (EPVS) (a miúdo só potencialmente) que rodean os vasos sanguíneos durante unha certa distancia a medida que entran no cerebro
  • Síndrome de Virchow-Seckel, unha doenza moi rara tamén coñecida como "ananismo de cabeza de paxaro"
  • Rompedor de cranio de Virchow, un aparato similar a un cicel usado para separar a calvaria do resto do cranio para deixar exposto o cerebro nunha autopsia
  • Tríade de Virchow, os factores clásicos que precipitan a formación de trombos venosos: disfunción ou lesión endotelial, cambios hmodinámicos e hipercoagulabilidade.

Obras

[editar | editar a fonte]

Virchow foi un escritor prolífico. Algunhas das súas obras son:[147]

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. ↑ Ahlheim, Karl-Heinz; Preuß, Gisela (1981). Meyers Grosses Universal-Lexikon (en alemán). Mannheim: Bibliographisches Institut. ISBN 978-3-41-101841-3.
  2. ↑ "Virchow". Duden (en alemán). Arquivado dende o orixinal o 21 de setembro de 2018. Consultado o 21 de setembro de 2018.
  3. ↑ Silver, G A (1987). "Virchow, the heroic model in medicine: health policy by accolade". American Journal of Public Health 77 (1): 82–88. PMC 1646803. PMID 3538915. doi:10.2105/AJPH.77.1.82.
  4. ↑ Nordenström, Jörgen (2012). The Hunt for the Parathyroids. Chichester, West Sussex: John Wiley & Sons. p. 10. ISBN 978-1-118-34339-5.
  5. ↑ Huisman, Frank; Warner, John Harley (2004). Locating Medical History: The Stories and Their Meanings. Baltimore: Johns Hopkins University Press. p. 415. ISBN 978-0-8018-7861-9.
  6. 1 2 "Kulturkampf". Encyclopædia Britannica. Arquivado dende o orixinal o 29 de abil de 2015. Consultado o 27 de novembo de 2014.
  7. 1 2 3 4 Buikstra, Jane E.; Roberts, Charlotte A. (2012). The Global History of Paleopathology: Pioneers and Prospects. Oxford: Oxford University Press. pp. 388–390. ISBN 978-0-1953-8980-7.
  8. 1 2 Kuiper, Kathleen (2010). The Britannica Guide to Theories and Ideas That Changed the Modern World. New York: Britannica Educational Pub. in association with Rosen Educational Services. p. 28. ISBN 978-1-61530-029-7.
  9. ↑ Hand, C. (2018). Cell Theory: the Structure and Function of Cells. Nova York: Cavendish Square.
  10. ↑ Skoczylas, M; Pierzak-Sominka, J; Rudnicki, J (2013). "O formach aktywności dydaktycznej Rudolfa Virchowa w zakresie medycyny". Problems of Applied Sciences 1: 197–200. Arquivado dende o orixinal o 20 de febreiro de 2019. Consultado o 19 de febreiro de 2019.
  11. ↑ "Zeitschrift für Ethnologie". Arquivado dende o orixinal o 12 de febreiro de 2017. Consultado o 29 de novmbro de 2014.
  12. ↑ "Rudolf Virchow". Encyclopædia Britannica. Arquivado dende o orixinal o 2 de maio de 2015. Consultado o 29 de novembro de 2014.
  13. 1 2 Oien, Cary T (2009). "Forensic Hair Comparison: Background Information for Interpretation". Forensic Science Communications 11 (2): Online. Arquivado dende o orixinal o 6 de marzo de 2016. Consultado o 28 de xullo de 2016.
  14. 1 2 Silberstein, Laurence J.; Cohn, Robert L. (1994). The Other in Jewish Thought and History: Constructions of Jewish Culture and Identity. Nova York: Nova York University Press. pp. 375–376. ISBN 978-0-8147-7990-3. Arquivado dende o orixinal o 9 de outubro de 2021. Consultado o 25 de marzo de 2016.
  15. 1 2 Glick, Thomas F. (1988). The Comparative reception of Darwinism. Chicago: University of Chicago Press. pp. 86–87. ISBN 978-0-226-29977-8.
  16. ↑ "Virchow, Rudolf". Appletons' Cyclopaedia for 1902. NY: D. Appleton & Company. 1903. pp. 520–521.
  17. 1 2 3 4 Weisenberg, Elliot (2009). "Rudolf Virchow, pathologist, anthropologist, and social thinker". Hektoen International Journal. Online. Arquivado dende o orixinal o 5 de marzo de 2016. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  18. 1 2 "Rudolf Ludwig Carl Virchow". Encyclopedia of World Biography. HighBeam Research, Inc. 2004. Arquivado dende o orixinal o 23 de abril de 2016. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  19. 1 2 Weller, Carl Vernon (1921). "Rudolf Virchow—Pathologist". The Scientific Monthly 13 (1): 33–39. Bibcode:1921SciMo..13...33W. JSTOR 6580.
  20. 1 2 "Rudolf Ludwig Karl Virchow". Whonamedit?. Arquivado dende o orixinal o 8 febreiro de 2019. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  21. 1 2 3 4 5 6 Bagot, Catherine N.; Arya, Roopen (2008). "Virchow and his triad: a question of attribution". British Journal of Haematology (en inglés) 143 (2): 180–190. ISSN 1365-2141. PMID 18783400. doi:10.1111/j.1365-2141.2008.07323.x.
  22. 1 2 3 4 Modelo:Cite Americana
  23. ↑ Taylor, R; Rieger, A (1985). "Medicine as social science: Rudolf Virchow on the typhus epidemic in Upper Silesia". International Journal of Health Services 15 (4): 547–559. PMID 3908347. doi:10.2190/xx9v-acd4-kuxd-c0e5.
  24. ↑ Azar, HA (1997). "Rudolf Virchow, not just a pathologist: a re-examination of the report on the typhus epidemic in Upper Silesia". Annals of Diagnostic Pathology 1 (1): 65–71. PMID 9869827. doi:10.1016/S1092-9134(97)80010-X.
  25. 1 2 Brown, Theodore M.; Fee, Elizabeth (2006). "Rudolf Carl Virchow". American Journal of Public Health 96 (12): 2104–2105. PMC 1698150. PMID 17077410. doi:10.2105/AJPH.2005.078436.
  26. 1 2 3 4 "Virchow's Biography". Berliner Medizinhistorisches Museum der Charité. Arquivado dende o orixinal o 3 de outubro de 2018. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  27. 1 2 Boak, Arthur ER (1921). "Rudolf Virchow—Anthropologist and Archeologist". The Scientific Monthly 13 (1): 40–45. Bibcode:1921SciMo..13...40B. JSTOR 6581.
  28. ↑ Lois N. Magner A history of the life sciences, Marcel Dekker, 2002, ISBN 0-8247-0824-5, p. 185
  29. ↑ Rutherford, Adam (agosto de 2009). "The Cell: Episode 1 The Hidden Kingdom". BBC4. Arquivado dende o orixinal o 1 de xullo de 2022. Consultado o 16 de marzo de 2010.
  30. ↑ Gardner, D. John Goodsir FRS (1814–1867): Pioneer of cytology and microbiology. J Med. Biog. 2015;25:114–122
  31. ↑ Tixier-Vidal, Andrée (2011). "De la théorie cellulaire à la théorie neuronale". Biologie Aujourd'hui (en francés) 204 (4): 253–266. PMID 21215242. doi:10.1051/jbio/2010015.
  32. ↑ Tan SY, Brown J (xullo de 2006). "Rudolph Virchow (1821–1902): "pope of pathology"" (PDF). Singapore Med J 47 (7): 567–568. PMID 16810425. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de maio de 2022. Consultado o 22 de xullo de 2008.
  33. ↑ Virchow, R. (1858). Cellular pathology: As based upon physiological and pathological histology, 20 lectures delivered in the Pathological Institute of Berlin, during Feb. Mar. and Apr. 1858. Nova York: De Witt.
  34. ↑ Engelkirk, Paul G.; Duben-Engelkirk, Janet; Fader, Robert C. (2020-05-07). Burton's Microbiology for the Health Sciences, Enhanced Edition (en inglés). Jones & Bartlett Learning. p. 24. ISBN 978-1-284-20995-2.
  35. ↑ Degos, L (2001). "John Hughes Bennett, Rudolph Virchow... and Alfred Donné: the first description of leukemia". The Hematology Journal 2 (1): 1. PMID 11920227. doi:10.1038/sj/thj/6200090.
  36. ↑ Kampen, Kim R. (2012). "The discovery and early understanding of leukemia". Leukemia Research 36 (1): 6–13. PMID 22033191. doi:10.1016/j.leukres.2011.09.028.
  37. ↑ Mukherjee, Siddhartha (2010). The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. Simon and Schuster. ISBN 978-1-4391-0795-9. Consultado o 6 de setembro de 2011.
  38. ↑ Hirsch, Edwin F (1923). "Sacrococcygeal Chordoma". JAMA 80 (19): 1369–1370. doi:10.1001/jama.1923.02640460019007.
  39. ↑ Lopes, Ademar; Rossi, Benedito Mauro; Silveira, Claudio Regis Sampaio; Alves, Antonio Correa (1996). "Chordoma: retrospective analysis of 24 cases". Sao Paulo Medical Journal 114 (6): 1312–1316. PMID 9269106. doi:10.1590/S1516-31801996000600006.
  40. ↑ Wagner, RP (1999). "Anecdotal, historical and critical commentaries on genetics. Rudolph Virchow and the genetic basis of somatic ecology". Genetics 151 (3): 917–920. PMC 1460541. PMID 10049910. doi:10.1093/genetics/151.3.917. Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2021. Consultado o 22 de decembro de 2014.
  41. ↑ Goldthwaite, Charles A. (20 de novembro de 2011). "Are Stem Cells Involved in Cancer?". National Institutes of Health. Arquivado dende o orixinal o 22 de decembro de 2014. Consultado o 22 de decembro de 2014.
  42. ↑ "The History of Cancer". American Cancer Society, Inc. Arquivado dende o orixinal o 22 de decembro de 2014. Consultado o 22 de decembro de 2014.
  43. ↑ Mandal, Aranya (2 de decembro de 2009). "Cancer History". News-Medical.net. Arquivado dende o orixinal o 22 de decembro de 2014. Consultado o 22 de decembro de 2014.
  44. ↑ Balkwill, Fran; Mantovani, Alberto (2001). "Inflammation and cancer: back to Virchow?". The Lancet 357 (9255): 539–545. PMID 11229684. doi:10.1016/S0140-6736(00)04046-0.
  45. ↑ Coussens, LM; Werb, Z (2002). "Inflammation and cancer". Nature 420 (6917): 860–867. Bibcode:2002Natur.420..860C. PMC 2803035. PMID 12490959. doi:10.1038/nature01322.
  46. ↑ Ostrand-Rosenberg, S.; Sinha, P. (2009). "Myeloid-derived suppressor cells: linking inflammation and cancer". The Journal of Immunology 182 (8): 4499–4506. PMC 2810498. PMID 19342621. doi:10.4049/jimmunol.0802740.
  47. ↑ Baron, John A.; Sandler, Robert S. (2000). "Nonsteroidal anti-inflammatory drugs and cancer prevention". Annual Review of Medicine 51 (1): 511–523. PMID 10774479. doi:10.1146/annurev.med.51.1.511.
  48. ↑ Mantovani, Alberto; Allavena, Paola; Sica, Antonio; Balkwill, Frances (2008). "Cancer-related inflammation" (PDF). Nature 454 (7203): 436–444. Bibcode:2008Natur.454..436M. PMID 18650914. doi:10.1038/nature07205. hdl:2434/145688. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 30 de outubro de 2022. Consultado o 20 de abril de 2018.
  49. 1 2 Cardesa, Antonio; Zidar, Nina; Alos, Llucia; Nadal, Alfons; Gale, Nina; Klöppel, Günter (2011). "The Kaiser's cancer revisited: was Virchow totally wrong?". Virchows Archiv 458 (6): 649–657. PMID 21494762. doi:10.1007/s00428-011-1075-0.
  50. 1 2 Ober, WB (1970). "The case of the Kaiser's cancer". Pathology Annual 5: 207–216. PMID 4939999.
  51. ↑ Lucas, Charles T. "Virchow's mistake". The Innominate Society of Louisville. Arquivado dende o orixinal o 14 de febreiro de 2015. Consultado o 27 de novembro de 2014.
  52. ↑ Wagener, D.J.Th. (2009). The History of Oncology. Houten: Springer. pp. 104–105. ISBN 978-9-0313-6143-4.
  53. ↑ Oliva, H; Aguilera, B (1986). "The harmful biopsies of Kaiser Frederick III". Revista Clinica Espanola (en castelán) 178 (8): 409–411. PMID 3526428.
  54. ↑ Depprich, Rita A.; Handschel, Jörg G.; Fritzemeier, Claus U.; Engers, Rainer; Kübler, Norbert R. (2006). "Hybrid verrucous carcinoma of the oral cavity: A challenge for the clinician and the pathologist". Oral Oncology Extra 42 (2): 85–90. doi:10.1016/j.ooe.2005.09.006.
  55. ↑ "The contribution of Rudolf Virchow to the concept of inflammation: What is still of importance? | Request PDF".
  56. ↑ Loh, Keng Yin; Yushak, Abd Wahab (2007). "Virchow's Node (Troisier's Sign)". New England Journal of Medicine 357 (3): 282. PMID 17634463. doi:10.1056/NEJMicm063871.
  57. ↑ Sundriyal, D; Kumar, N; Dubey, S. K; Walia, M (2013). "Virchow's node". BMJ Case Reports 2013: bcr2013200749. PMC 3794256. PMID 24031077. doi:10.1136/bcr-2013-200749.
  58. ↑ Kumar, D. R.; Hanlin, E.; Glurich, I.; Mazza, J. J.; Yale, S. H. (2010). "Virchow's contribution to the understanding of thrombosis and cellular biology". Clinical Medicine & Research 8 (3–4): 168–172. PMC 3006583. PMID 20739582. doi:10.3121/cmr.2009.866.
  59. ↑ Murray, T. Jock (2006). Huth, Edward J., ed. Medicine in Quotations: Views of Health and Disease Through the Ages (2ª ed.). Philadelphia: American College of Physicians. p. 115. ISBN 978-1-93051-367-9. Arquivado dende o orixinal o 17 de xuño de 2013. Consultado o 27 de xaneiro de 2016.
  60. ↑ Dalen, James E. (2003). Venous Thromboembolism. New York: Marcel Decker, Inc. ISBN 978-0-8247-5645-1.
  61. ↑ Reese, DM (1998). "Fundamentals—Rudolf Virchow and modern medicine". The Western Journal of Medicine 169 (2): 105–108. PMC 1305179. PMID 9735691.
  62. ↑ Knatterud, Mary E. (2002). First Do No Harm: Empathy and the Writing of Medical Journal Articles. Nova York: Routledge. pp. 43–45. ISBN 978-0-4159-3387-2. Arquivado dende o orixinal o 17 de abril de 2022. Consultado o 27 de xaneiro de 2016.
  63. 1 2 3 Schultz, Myron (2008). "Rudolf Virchow". Emerg Infect Dis 14 (9): 1480–1481. PMC 2603088. doi:10.3201/eid1409.086672.
  64. ↑ Titford, M. (21 de abril de 2010). "Rudolf Virchow: Cellular Pathologist". Laboratory Medicine 41 (5): 311–312. doi:10.1309/LM3GYQTY79CPYLBI.
  65. 1 2 Etzioni, Amos; Ochs, Hans D. (2014). Primary Immunodeficiency Disorders: A Historic and Scientific Perspective. Oxford: Elsevier Academic Press. pp. 3–4. ISBN 978-0-12-407179-7. Arquivado dende o orixinal o 7 de abril de 2022. Consultado o 25 de marzo de 2016.
  66. ↑ Ljunggren, Magnus (2006-09-07). "Utforskare av kroppens okända passager". Svenska Dagbladet (en sueco). Arquivado dende o orixinal o 2007-09-29.
  67. ↑ "Discovery of Life Cycle". Trichinella.org. Arquivado dende o orixinal o 19 de marzo de 2014. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  68. ↑ Nöckler, K (2000). "Current status of the discussion on the certification of so-called "Trichinella-free areas"". Berliner und Munchener Tierarztliche Wochenschrift 113 (4): 134–138. PMID 10816912.
  69. ↑ Saunders, L. Z. (2000). "Virchow's Contributions to Veterinary Medicine: Celebrated Then, Forgotten Now". Veterinary Pathology 37 (3): 199–207. PMID 10810984. doi:10.1354/vp.37-3-199.
  70. ↑ "Autopsy: History of autopsy". Encyclopædia Britannica. Arquivado dende o orixinal o 28 de abril de 2015. Consultado o 26 de novembro de 2014.
  71. ↑ "Rudolf Virchow (1821–1902)". CA: A Cancer Journal for Clinicians 25 (2): 91–92. 1975. PMID 804974. doi:10.3322/canjclin.25.2.91.
  72. ↑ Maurice-Williams, R.S. (2013). Spinal Degenerative Disease. Butterworth-Heinemann. p. 2. ISBN 978-1-4831-9340-3. Arquivado dende o orixinal o 17 de abril de 2022. Consultado o 11 de setembro de 2017.
  73. ↑ Hwang, Joon Ho; Kim, Joo Heon; Hwang, Jung Ju; Kim, Kyu Soon; Kim, Seung Yeon (2014). "Pneumonectomy case in a newborn with congenital pulmonary lymphangiectasia". Journal of Korean Medical Science 29 (4): 609–613. PMC 3991809. PMID 24753713. doi:10.3346/jkms.2014.29.4.609.
  74. ↑ Saukko, Pekka J; Pollak, Stefan (2009). "Autopsy". Wiley Encyclopedia of Forensic Science. John Wiley & Sons, Ltd. ISBN 978-0-470-01826-2. doi:10.1002/9780470061589.fsa036.
  75. ↑ Finkbeiner, Walter E; Ursell, Philip C; Davis, Richard L (2009). Autopsy Pathology: A Manual and Atlas (2nd ed.). Philadelphia: Elsevier Health Sciences. p. 6. ISBN 978-1-4160-5453-5. Arquivado dende o orixinal o 17 de abril de 2022. Consultado o 27 de xaneiro de 2016.
  76. ↑ Skowronek, R; Chowaniec, C (2010). "The evolution of autopsy technique—from Virchow to Virtopsy". Archiwum Medycyny Sadowej I Kryminologii 60 (1): 48–54. PMID 21180108.
  77. ↑ Virchow, RL (1966 (ano orixinal 1866)). "Rudolph Virchow on ochronosis.1866.". Arthritis and Rheumatism 9 (1): 66–71. PMID 4952902. doi:10.1002/art.1780090108.
  78. ↑ Benedek, Thomas G. (1966). "Rudolph virchow on ochronosis". Arthritis & Rheumatism 9 (1): 66–71. PMID 4952902. doi:10.1002/art.1780090108.
  79. ↑ Wilke, Andreas; Steverding, Dietmar (2009). "Ochronosis as an unusual cause of valvular defect: a case report". Journal of Medical Case Reports 3 (1): 9302. PMC 2803825. PMID 20062791. doi:10.1186/1752-1947-3-9302.
  80. ↑ Committee on Science, Technology, and Law, Federal Judicial Center, National Research Council, Policy and Global Affairs, Committee on the Development of the Third Edition of the Reference Manual on Scientific Evidence (2011). Reference Manual on Scientific Evidence (3ª ed.). US: National Academies Press. p. 112. ISBN 978-0-3092-1425-4.
  81. ↑ Inman, Keith; Rudin, Norah (2000). Principles and Practice of Criminalistics the Profession of Forensic Science. Hoboken: CRC Press. p. 50. ISBN 978-1-4200-3693-0.
  82. ↑ "Zeitschrift für Ethnologie: Journal Info". JSTOR. Arquivado dende o orixinal o 27 de setembro de 2019. Consultado o 16 e xullo de 2019.
  83. ↑ "Front Matter". Zeitschrift für Ethnologie 2: front cover. 1870. JSTOR 23025919.
  84. ↑ Reynolds, Francis J., ed. (1921). "Virchow, Rudolf". Collier's New Encyclopedia. Nova York: P. F. Collier & Son Company.
  85. ↑ Hodgson, Geoffrey Martin (2006). Economics in the Shadows of Darwin and Marx. Edward Elgar Publishing., p. 14 ISBN 978-1-78100-756-3
  86. ↑ Vucinich, Alexanderm (1988), Darwin in Russian Thought. University of California Press. p. 4 ISBN 978-0-520-06283-2
  87. ↑ Robert Bernasconi (2003). Race and Anthropology: De la pluralité des races humaines. Thoemmes. p. xii
  88. ↑ Ian Tattersall (1995). The Fossil Trail. Oxford paperbacks. Oxford University Press, p. 22 ISBN 978-0-19-510981-8
  89. 1 2 Boak, Arthur E. R. (1921). "Rudolf Virchow–Anthropologist and Archeologist". The Scientific Monthly 13 (1): 40–45. Bibcode:1921SciMo..13...40B. JSTOR 6581.
  90. ↑ Kelly, Alfred (1981). Descent of Darwin: The Popularization of Darwinism in Germany, 1860–1914. UNC Press Books. See: Chapter 4: "Darwinism and the schools". ISBN 978-1-4696-1013-9
  91. ↑ Kuklick, Henrika (2009). New History of Anthropology. John Wiley & Sons. pp. 86–87
  92. ↑ Smithsonian Institution (1899). Board of Regents Annual Report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution. Board of Regents. p. 472
  93. ↑ Wendt, H. 1960. Tras la huellas de Adán, 3ª edición. Editorial Noguer, Barcelona-México, 566 pp.
  94. ↑ Adam Kupler (1996). The Chosen Primate. Harvard University Press. p. 38 ISBN 978-0-674-12826-2
  95. ↑ De Paolo, 'Charles (2002); Human Prehistory in Fiction. McFarland. p. 49 ISBN 978-0-7864-8329-7
  96. ↑ American Society of Medical History (1927). Medical Life, Volume 34. Historico-Medico Press. p. 492
  97. ↑ Walter, Edward; Scott, Mike (2017). "The life and work of Rudolf Virchow 1821–1902: "Cell theory, thrombosis and the sausage duel"". Journal of the Intensive Care Society 18 (3): 234–235. PMC 5665122. PMID 29118836. doi:10.1177/1751143716663967.
  98. ↑ White, Suzanna; Gowlett, John A.J.; Grove, Matt (2014). "The place of the Neanderthals in hominin phylogeny". Journal of Anthropological Archaeology (en inglés) 35: 32–50. doi:10.1016/j.jaa.2014.04.004. Arquivado dende o orixinal o 5 de xaneiro de 2023. Consultado o 13 de outubro de 2021.
  99. ↑ Rogers, Alan R.; Harris, Nathan S.; Achenbach, Alan A. (2020). "Neanderthal-Denisovan ancestors interbred with a distantly related hominin". Science Advances 6 (8 (número de artigo: eaay5483)). Bibcode:2020SciA....6.5483R. PMC 7032934. PMID 32128408. doi:10.1126/sciadv.aay5483.
  100. ↑ Weiss, Sheila Faith (1987). Race Hygiene and National Efficiency: The Eugenics of Wilhelm Schallmayer. Berkeley: University of California Press. pp. 67, 179. ISBN 978-0-520-05823-1.
  101. ↑ Porter, Theodore M. (2006). Karl Pearson: The Scientific Life in a Statistical Age. Princeton: Princeton University Press. p. 36. ISBN 978-1-400-83570-6. Arquivado dende o orixinal o 25 de xaneiro de 2021. Consultado o 11 de setembro de 2017.
  102. ↑ Weindling, Paul (1993). Health, Race, and German Politics Between National Unification and Nazism, 1870–1945. Cambridge: Cambridge University Press. p. 43. ISBN 978-0-521-42397-7.
  103. ↑ Schleich, Carl Ludwig (1936). Those were good days, p. 159. (Nota: esta conversación tomouse das memorias de Schleich Besonnte Vergangenheit (1922), e traduciuna ao inglés Bernard Miall)
  104. ↑ Ronald L. Numbers (1995). Antievolutionism Before World War I: Volume 1 of Garland Reference Library of the Humanities. Taylor & Francis. p. 101. ISBN 978-0-8153-1802-6
  105. ↑ Patterson, Alexander (1903). The Other Side of Evolution, Winona Publishing Company, p. 79
  106. ↑ Hodge, Jonathan; Radick, Gregory (2009). The Cambridge Companion to Darwin (2ª ed.). Cambridge: Cambridge University Press. p. 238. ISBN 978-0-521-71184-5.
  107. ↑ Hawkins, Mike (1998). Social Darwinism in European and American thought, 1860–1945: Nature as Model and Nature as Threat (Reimpreso ed.). Cambridge: Cambridge University Press. p. 138. ISBN 978-0-521-57434-1.
  108. ↑ Moore, Randy; Decker, Mark; Cotner, Sehoya (2010). Chronology of the Evolution–creationism Controversy. Santa Barbara, Calif.: Greenwood Press/ABC-CLIO. pp. 121–122. ISBN 978-0-313-36287-3.
  109. ↑ Regal, Brian (2004). Human Evolution: A Guide to Debates. Santa Barbara, Calif: ABC-Clio. ISBN 978-1-85109-418-9.
  110. ↑ Andrea Orsucci, "Ariani, indogermani, stirpi mediterranee: aspetti del dibattito sulle razze europee (1870–1914)" Arquivado 5 de novembro de 2007 en Wayback Machine., Cromohs, 1998 (en italiano)
  111. ↑ Zimmerman, Andrew (2008). "Anti-Semitism as Skill: Rudolf Virchow's Schulstatistik and the Racial Composition of Germany". Central European History 32 (4): 409–429. JSTOR 4546903. doi:10.1017/S0008938900021762.
  112. ↑ "Rudolf Virchow 1821–1902". The President and Fellows of Harvard College. Arquivado dende o orixinal o 3 de xaneiro de 2014. Consultado o 8 de xullo de 2014.
  113. ↑ Cayleff, Susan E. (2016). Nature's Path: A History of Naturopathic Healing in America. Hopkins University Press. p. 59. ISBN 978-1-4214-1903-9
  114. ↑ Mackenbach, J P (2009). "Politics is nothing but medicine at a larger scale: reflections on public health's biggest idea". Journal of Epidemiology & Community Health 63 (3): 181–184. PMID 19052033. doi:10.1136/jech.2008.077032.
  115. ↑ Wittern-Sterzel, R (2003). "Politics is nothing else than large scale medicine – Rudolf Virchow and his role in the development of social medicine". Verhandlungen der Deutschen Gesellschaft für Pathologie 87: 150–157. PMID 16888907.
  116. ↑ J R A (2006). "Virchow misquoted, part-quoted, and the real McCoy". Journal of Epidemiology and Community Health 60 (8): 671. PMC 2588080.
  117. ↑ "Rudolf Virchow on Pathology Education". The Pathology Guy. Arquivado dende o orixinal o 14 de outubro de 2014. Consultado o 28 de novembro de 2014.
  118. ↑ Porter, Dorothy (2006). "How did social medicine evolve, and where is it heading?". PLOS Medicine 3 (10(número de artigo: e399)). PMC 1621092. PMID 17076552. doi:10.1371/journal.pmed.0030399.
  119. ↑ Waitzkin, H; Iriart, C; Estrada, A; Lamadrid, S (2001). "Social medicine then and now: lessons from Latin America". American Journal of Public Health 91 (10): 1592–1601. PMC 1446835. PMID 11574316. doi:10.2105/ajph.91.10.1592.
  120. ↑ Rx for Survival. Global Health Champions. Paul Farmer, MD, PhD | PBS Arquivado 8 de decembro de 2022 en Wayback Machine.. www.pbs.org
  121. ↑ Virchow, Rudolf Carl (2006). "Report on the Typhus Epidemic in Upper Silesia". American Journal of Public Health 96 (12): 2102–2105. PMC 1698167. PMID 17123938. doi:10.2105/AJPH.96.12.2102.
  122. ↑ Sergi, Consolato Maria (2024). "Rudolph Virchow's Upper Silesia report: the starting point for his simultaneous engagement with public health and antisemitism". Pathologica 116 (3): 186–188 (número de artigo: 9). ISSN 1591-951X. PMC 11447656. PMID 38979594 |pmid= incorrecto (Axuda). doi:10.32074/1591-951X-982.
  123. ↑ Dugassa, Begna (2025-02-02). Colonial Pathology: The Experience of the Oromo People (en inglés). Cambridge Scholars Publishing. p. 37. ISBN 978-1-0364-1759-8.
  124. ↑ Conrad, Sebastian (2010-09-02). Globalisation and the Nation in Imperial Germany (en inglés). Cambridge University Press. p. 81. ISBN 978-0-521-76307-3.
  125. ↑ Petra Lennig. "Das verweigerte Duell: Bismarck gegen Virchow" (PDF). www.dhm.de. Deutsches Historisches Museum. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 12 de novembro de 2020.
  126. ↑ Isaac Asimov (1991). Treasury of Humor. Mariner Books. p. 202. ISBN 978-0-395-57226-9.
  127. ↑ Cardiff, Robert D; Ward, Jerrold M; Barthold, Stephen W (2008). "'One medicine—one pathology': are veterinary and human pathology prepared?". Laboratory Investigation 88 (1): 18–26. PMC 7099239. PMID 18040269. doi:10.1038/labinvest.3700695.
  128. ↑ "Esta cruzada anticatólica foi tamén aceptada polos Progresistas, especialmente Rudolf Virchow, aínda que o propio Richter era máis tépedo no seu apoio ocasional." Authentic German Liberalism of the 19th century Arquivado 10 de xuño de 2009 en Wayback Machine. de Ralph Raico
  129. ↑ Un destacado mestre de escola alemán, Rudolf Virchow, describiu a loita de Bismarck coa Igrexa Católica como unha Kulturkampf (unha loita pola cultura) pola cal Virchow entendía unha loita polos principios liberais racionais contra o peso morto do tradicionalismo medieval, escurantismo e autoritarismo." de The Triumph of Civilization Arquivado 13 de novembro de 2006 en Wayback Machine. de Norman D. Livergood e "Kulturkampf \Kul*tur"kampf'\, n. [G., fr. kultur, cultur, cultura + kampf, loita.] (Ger. Hist.) Lit., guerra cultural; – un nome orixinado con Virchow (1821–1902), dado a unha loita entre a Igrexa Católica Romana e o goberno alemán" Kulturkampf Arquivado 12 de abril de 2021 en Wayback Machine. en freedict.co.uk
  130. ↑ "Os asociados en Berlín de Rizal, ou quizais a palabra "padróns" describiría a súa relación mellor, eran homes tan estimados na masonería como o era o eminente no mundo científico Virchow, por exemplo." en "Jose Rizal as a Mason" de Austin Craig, The Builder Magazine, August 1916 – Volume II – Número 8 Arquivado 12 de abril de 2021 en Wayback Machine.
  131. ↑ "Era un ambiente excitante para o Irmán xove, e os masóns en Alemaña, o Dr. Rudolf Virchow e o Dr. Fedor Jagor, eran fundamentais para chegar a ser membro das Sociedades Etnoloxica e Antropolóxica de Berlín." De Dimasalang: The Masonic Life Of Dr. Jose P. Rizal By Reynold S. Fajardo, 33° Arquivado 12 de abril de 2021 en Wayback Machine. de Fred Lamar Pearson, Scottish Rite Journal, outubro de 1998
  132. ↑ Marco Steinert Santos (2008). Virchow: medicina, ciência e sociedade no seu tempo. Imprensa da Univ. de Coimbra. pp. 140–. ISBN 978-989-8074-45-4. Consultado o 7 de maio de 2012.
  133. ↑ K., A. (14 de marzo de 1907). "Virchow's letters to his parents". Nature 75 (1950): iii–iv. Bibcode:1907Natur..75D...3K. doi:10.1038/075iiia0.
  134. ↑ "Prof. Virchow is Dead. Famous Scientist's Long Illness Ended Yesterday". New York Times. 5 de setembro de 1902. Arquivado dende o orixinal o 23 de xullo de 2018. Consultado o 4 de agosto de 2012.
  135. ↑ "Prof. Virchow's Funeral. Distinguished Scholars, Scientists, and Doctors in the Throng That Attends the Ceremonies in Berlin". New York Times. 9 de setembro de 1902. Arquivado dende o orixinal o 17 de marzo de 2014. Consultado o 4 de agosto de 2012.
  136. ↑ "Rudolf Virchow tomb". HimeTop. Arquivado dende o orixinal o 23 de xullo de 2018. Consultado o 28 de novembro de 2014.
  137. ↑ Markus Grill/Ralf Wiegand: Die Spur der Schädel Süddeutsche Zeitung, 17.12.20.
  138. ↑ David Bruser/Markus Grill: The untold story of four Indigenous skulls given away by one of Canada's most famous doctors, and the quest to bring them home. Toronto Star, 17.12.20.
  139. ↑ "Rudolf Virchow". American Philosophical Society Member History Database. Consultado o 18 de febreiro de 2021.
  140. ↑ "The Rudolf Virchow Center". The Rudolf Virchow Center. Arquivado dende o orixinal o 29 de novembro de 2014. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  141. ↑ "Call for Submissions: Rudolf Virchow Awards". Society for Medical Anthropology. 13 de maio de 2014. Arquivado dende o orixinal o 8 de marzo de 2016. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  142. ↑ "Rudolf Virchow Medal". Oregon State University Libraries' Special Collections & Archives Research Center. Arquivado dende o orixinal o 14 de setembro de 2015. Consultado o 24 de novembro de 2014.
  143. ↑ "Rudolf Virchow monument". HimeTop. Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2014. Consultado o 28 de novembro de 2014.
  144. ↑ "Langenbeck-Virchow-Haus" (en alemán). Arquivado dende o orixinal o 17 de decembro de 2014. Consultado o 28 de novembro de 2014.
  145. ↑ "Rudolf Virchow Study Center: Rudolf Virchow and Transcultural Health Sciences". European University Viadrina. Arquivado dende o orixinal o 5 de decembro de 2014. Consultado o 29 de novembro de 2014.
  146. ↑ Virchow Hill. Arquivado 4 de decembro de 2021 en Wayback Machine. SCAR Composite Antarctic Gazetteer
  147. ↑ Harsch, Ulrich. "Rudolf Virchow". Bibliotecha Augustana (en alemán). Augsburg University of Applied Sciences. Arquivado dende o orixinal o 17 de novembro de 2020. Consultado o 10 de outubro de 2019.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]
  • Ackerknecht, Erwin H. (1953). Rudolf Virchow: Doctor, Statesman, Anthropologist. Madison. A standard scholarly biography.
  • Boyd, Byron Albert. Rudolph Virchow: The Scientist as Citizen (PhD dissertation, The University of North Carolina at Chapel Hill; ProQuest Dissertations & Theses, 1981. 8125558).
  • Craig, Austin, ed. (1917). (Co-authored by Virchow with Tomás Comyn, Fedor Jagor, and Chas Wilkes.) The Former Philippines thru Foreign Eyes at the Internet Archive and Project Gutenberg (The Former Philippines thru Foreign Eyes) New York: D. Appleton and Company.
  • Dowd, Patrick Schilling.  Rudolf Virchow and the Science of Humanity (PhD dissertation,  University of Pittsburgh; ProQuest Dissertations & Theses,  1999. 9927957).
  • Eisenberg L. (1986). "Rudolf Virchow: the physician as politician". Medicine and War 2 (4): 243–250. PMID 3540555. doi:10.1080/07488008608408712. 
  • Eisenberg, Leon. "Rudolf Ludwig Karl Virchow, Where Are You Now That We Need You?" American Journal of Medicine 77 (1984): 524-32.
  • McNeely, Ian F. "Medicine on a Grand Scale": Rudolf Virchow, Liberalism, and the Public Health (Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at University College Londres, 2002). online
  • Norman, Robert A. Dr Rudolph Virchow, the Father of Pathology (Cambridge Scholars Publishing, 2022)
  • Rather LJ, ed. Virchow, Rudolf, Rudolf Virchow: Collected Essays on Public Health and Epidemiology (Science History Publications; 1985).
  • Rather LJ, ed. Disease, Life and Man: Selected Essays by Rudolf Virchow (Stanford University Press; 1958).
  • Rather, L. J. (1990). A Commentary on the Medical Writings of Rudolf Virchow: Based on Schwalbe's Virchow–Bibliographie, 1843–1901. San Francisco: Norman Publishing. ISBN 978-0-9304-0519-9. 
  • Silver, George A. "Virchow, the Heroic Model in Medicine: Health Policy by Accolade". American journal of public health 77.1 (1987): 82-88.
  • Zimmerman, Andrew. "Anti-Semitism as Skill: Rudolf Virchow's Schulstatistik and the Racial Composition of Germany," Central European History 32 (1999): 409-429.
  • Becher (1891). Rudolf Virchow, Berlin. in German
  • Pagel, J. L. (1906). Rudolf Virchow, Leipzig. in German
  • Virchow, RLK (1978). Cellular pathology. 1859 special ed., 204–207 John Churchill Londres, Reino Unido.
  • Edición electrónica de The Former Philippines thru Foreign Eyes by Tomás de Comyn, de acceso libre no Proxecto Gutenberg, available at Project Gutenberg (co-authored by Virchow with Tomás Comyn, Fedor Jagor, and Chas Wilkes)
  • Virchow, Rudolf (1870). Menschen- und Affenschadeh Vortrag gehalten am 18. Febr. 1869 im Saale des Berliner Handwerkervereins. Berlin: Luderitz,

Ligazóns externaos

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Rudolf_Virchow&oldid=7691978»