Roy Salvadori

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Roy Salvadori
Roy Salvadori.JPG
Salvadori nas 12 horas de Sebring (1958)
Carreira na Fórmula 1
Nacionalidade Reino Unido Reino Unido
Anos en activo 11 (19521962)
Escudería(s) Ferrari, Connaught, Maserati, BRM, Vanwall, Cooper, Aston Martin, Lola
Grandes Premios disputados 50 (47 saídas)
Campionatos 0
Vitorias 0
Podios 2
Pole positions 0
Voltas rápidas =
Primeiro GP Gran Premio do Reino Unido de 1952
Derradeiro GP Gran Premio de Suráfrica de 1962


Roy Francesco Salvadori nado en Dovercourt, Essex o 12 de maio de 1922 e finado o 3 de xuño de 2012 foi un piloto e director de equipo británico de ascendencia italiana.[1][2] Debutou na Fórmula Un en 1952 e competiu regularmente ata 1962 para unha sucesión de equipos que inclúen Cooper, Vanwall, BRM, Aston Martin e Connaught. Tamén competiu noutras fórmulas e gañou as 24 Horas de Le Mans de 1959 nun Aston Martin co copiloto Carroll Shelby.

En 47 saídas conseguiu un podio do campionato de F1, o terceiro lugar no Gran Premio do Reino Unido de 1958, e gañou carreiras fora de campionato en Australia, Nova Zelandia e Inglaterra. En 1961 atopábase en segundo lugar no Gran Premio dos Estados Unidos de 1961 cando o motor do seu Cooper fallou. A finais de 1962 retirouse da F1, e deixou de competir un par de anos despois para concentrarse no comercio de automóbiles. Regresou ao deporte en 1966 para dirixir o equipo Cooper-Maserati durante dúas tempadas, e finalmente retirouse a Mónaco.

Andaina nas carreiras[editar | editar a fonte]

Inicios[editar | editar a fonte]

Coa súa ambición frustrada pola Segunda Guerra Mundial, Salvadori comezou a súa carreira en 1946, correndo puramente por pracer, en eventos menores, nun MG Cars e un ex-Brooklands con motor Riley antes de subir a un ex-Tazio Nuvolari Alfa Romeo P3 en 1947.[3][4] Foi con este coche que correu no Grand Prix des Frontières de 1947, onde a finais da carreira, o seu Alfa quedou atascado na súa marcha máis alta. Malia isto, Salvadori aínda cruzou a meta para rexistrar un impresionante quinto lugar.[5] Logo decidiu comezar unha carreira profesional e pilotou para diversas marcas mentres a súa carreira progresaba.[4]

En maio de 1951 na carreira BRDC International Trophy en Silverstone, Salvadori tivo un desagradable accidente cando o seu Frazer Nash Le Mans Replica deu dúas voltas e media de campá, terminando nas pacas de palla. Atopábase en estado crítico logo de sufrir unha fractura de cranio e outras graves lesións. Estivo tan preto da morte que lle deron a extremaunción.[6]

Rei dos campos de aviación[editar | editar a fonte]

Salvadori coñecía as súas limitacións. Decatouse de que perseguir a Stirling Moss en circuítos tan complicados como Dundrod ou Pescara, coas súas curvas cegas unidas por longas rectas planas por unha superficie puída cun brillo semi-precioso polo abrasador sol dos Abruzzos, era poñerse ao bordo do suicidio. Aínda que non estaba só niso, fíxose coñecido como o "Rei dos Campos de Aviación". Certamente, acumulou vitorias en Silverstone, Circuíto de Snetterton e pistas inglesas en aeródromos. A carreira de Roy foi froito da tenacidade dun home que se fixo rico no comercio de coches de segunda man na Inglaterra inmediata da posguerra.[7][8]

Gañou dúas veces a International Gold Cup en Oulton Park[9] e logrou o seu éxito máis notable gañando nas 24 Horas de Le Mans, nun Aston Martin DBR1/300 en 1959.[10]

Fórmula Un[editar | editar a fonte]

Silverstone GP de Fórmula 2 de 1956 o gañador Salvadori cun pé na roda do Cooper T41

Debutou nunha carreira de Gran Premio en 1952, cando conduciu un Ferrari 500 dous litros de catro cilindros no Gran Premio do Reino Unido de 1952 para G. Caprara, terminando oitavo, a tres voltas do gañador.[11] Continuaría competindo co Ferrari, gañando o trofeo Joe Fry Memorial.[12] Para a tempada de 1953, Salvadori uniuse ao equipo Connaught e competiu en cinco Grandes Premios co Connaught "Tipo A", pero retirouse de todos eles.[11] Con todo, conseguiu unha serie de vitorias fora do campionato durante a tempada.[5]

Entre 1954 e 1956 Salvadori conduciu un Maserati 250F na Fórmula Un para o equipo de Syd Greene Gilby Engineering, logrando numerosos bos resultados nas carreiras predominantemente fóra do campionato de F1,[2] cunha participación cun Officine Alfieri Maserati no Gran Premio de Suíza de 1954 onde non comezou e o coche foi pilotado por Sergio Mantovani.[11] Foi no RAC British Grand Prix de 1956 en Silverstone cando só Moss montado nun 250F similar lle fixo sombra e perdeu unha posible vitoria por un problema no circuíto de combustible,[13] demostrando ser un potencial piloto de nivel superior. Con todo, seguiu sendo particularmente activo no deporte de motor doméstico e en coches de deportivos para Aston Martin.[11]

Desde o seu debut no Campionato en 1952, Salvadori experimentaría retirada tras retirada. Das dez carreiras disputadas entre 1953 e 1956, el retiraríase cedo en cada unha delas.[14] Pero todo isto cambiou en 1957, cando asinou con Cooper, alcanzando só un quinto lugar no Gran Premio do Reino Unido de 1957.[15] Con todo 1958 (como compañeiro de Jack Brabham) foi a súa mellor tempada, acabando cuarto no Campionato Mundial de Fórmula 1 de 1958 de pilotos para Cooper, detrás de Mike Hawthorn, Stirling Moss e Tony Brooks.[16] No transcurso da tempada, acadaría dous podios, incluíndo un segundo lugar no Gran Premio de Alemaña de 1958.[17] Aínda así non foi retido por Cooper para 1959 (cando Brabham gañaría o primeiro dos seus títulos) pero pilotou un Cooper privado, así como un Aston Martin Aston Martin oficial, no cal conseguiu rematar dúas veces no sexto lugar.[11] O Aston Martin era un coche tradicional con motor dianteiro, que pronto foi superado polo concepto do motor traseiro de Cooper.[4] Con todo, gañou o Trofeo de Londres no Crystal Palace cun Cooper de Fórmula 2. O equipo de Aston Martin continuou en 1960 pero de novo sen éxito e Salvadori tamén continuou participando cun Cooper privado.[4][11]

En 1961, Salvadori trasladouse ao equipo Yeoman Credit Racing de Reg Parnell como compañeiro de John Surtees, competindo en cinco Grandes Premios e logrando dous sextos postos co Cooper T53 Climax 1.5-litros. O Cooper era agora forte na competición cos coches Lotus de Colin Chapman, Salvadori estaba a punto de coller a Innes Ireland no liderado no Gran Premio dos Estados Unidos de 1961 en Watkins Glen, cando o motor fallou.[2][18] Continuou con Parnell para 1962, agora baixo o nome de Bowmaker Racing Team cun Lola Mk4-Climax, pero de oito intentos retirouse sete veces e non puido iniciar outra (John Surtees tomou o coche).[11] 1962 foi a última tempada de Salvadori na Fórmula Un. A tempada comezara cun desagradable accidente nun Cooper durante a cualificación para a Warwick Farm '100' en Australia, o lle que deixou unha parálise facial temporal.[19][20]

Coches deportivos[editar | editar a fonte]

Ao longo da súa carreira na Fórmula 1, Salvadori continuou participando en moitas outras clases, particularmente dentro do Reino Unido e como resultado fíxose moi coñecido a nivel nacional.[4] Durante as tempadas 1951 e 1952, mentres participaba en carreiras de coches deportivos en toda Inglaterra, converteríase nun habitual dos podios e gañaría a súa primeira carreira no BARC en Goodwood en 1952.[21] Seguirían a esta vitoria outras na tempada en Snetterton e Goodwood.[21] En 1953 Salvadori logrou máis podios con algunhas vitorias.[21] Con todo, no seu primeiro intento nas 24 Horas de Le Mans, pilotando un Aston Martin oficial non lle foi ben. Copilotando con George Abecassis, un fallo do embrague conduciría a unha pronta retirada.[22] O piloto impresionou coa súa actitude de agresiva presión, cando terminou segundo no Internationales ADAC-1000 km Rennen Weltmeisterschaftslauf Nürburgring nun Jaguar C-Type da Ecurie Ecosse, compartido con Ian Stewart [23]

Desde que comezou a competir en automóbiles deportivos nos niveis superiores durante os anos 50, era habitualmente unha aposta segura para terminar entre os cinco primeiros, xa fose en carreiras nacionais ou internacionais.[21][24] Con todo, en 1959, lograría unha serie de éxitos dos cales incluso os mellores se sentirían envexosos. Malia que só terminou unha carreira no ano ata marzo, nos seguintes tres meses Salvadori encadeou un camiño incrible de éxitos. Comezou cun segundo lugar na carreira do Imperio Británico, pero seguiu con dúas vitorias consecutivas no Aintree 200 e unha carreira internacional en Silverstone. E logo, un par de segundos postos e outra vitoria, esta vez na carreira do Open Nacional en Crystal Palace a mediados de maio. Gañando no Circuíto da Sarthe as 24 Horas de Le Mans.[25]

24 Horas de Le Mans de 1959[editar | editar a fonte]

Salvadori foi contratado para a carreira por David Brown Racing Dept. nun Aston Martin DBR1/300, asociado co mesmo copiloto que tivera nas 12 Horas de Sebring anteriormente ese mesmo ano, o texano Carroll Shelby.[26][27] O desgaste sería unha constante e finalmente na pista quedaron apenas 13 coches; liderando os coches superviventes estaban Salvadori e Shelby. O inglés levou o coche a meta dándose a si mesmo e a Brown a vitoria de Le Mans que cada un estivera anhelando durante moitos anos.[28][29] Este foi o punto culminante da súa carreira deportiva, especialmente porque Shelby estaba con diarrea e polo tanto, Salvadori fixo a maior parte da condución.[2][30] Antes do final da tempada, anotaría catro vitorias máis. Foi realmente a súa mellor tempada.[25]

Seguiu á tempada 59 outra boa tempada en 1960, anotando cinco vitorias, incluíndo unha racha de catro triunfos en cinco carreiras.[25] Mentres en Le Mans, permitiu ao seu copiloto Jim Clark pilotar o suficiente para expresarse, pero sempre aconsellando sabiamente para que o emparellamento terminase terceiro no DBR1 de Border Reivers.[31]

1961 veríao lograr dúas vitorias no Crystal Palace o mesmo día, ademais dunha serie doutros podios.[25]

Regresou ás vitorias no Circuíto de Sarthe en 1962, cando compartiu un Jaguar E-Type con Briggs Cunningham. O par terminou cuarto na xeral, pero gañou a súa clase.[32]

Un ano máis tarde trompeou no aceite verquido polo Aston Martin (DP214) de Bruce McLaren durante as primeiras voltas da carreira, envorcou sobre o teito do seu E-Type, e estalou en chamas. Jean-Pierre Manzon no seu Aerodjet LM6 golpeou a Salvadori e detívose no medio da pista. Christian Heins foi incapaz de evitar os restos, perdeu o control, golpeou outro coche, trompeou e explotou en chamas. Aínda que Salvadori e Manzon resultaron feridos, Heins morreu instantaneamente.[33] O accidente finalmente levou a Salvadori a retirarse das carreiras a principios de 1965, logo de terminar segundo na carreira do Trofeo de Whitsun en Goodwood, nun Ford GT40.[4][34] A última vitoria en autos deportivos chegou a tempada anterior no Scott-Brown Memorial at Snetterton.[35]

Regresou á Fórmula Un para servir como xefe de equipo no equipo de carreiras de Cooper en 1966 e 1967. Logo dun desacordo co equipo, iríase e centrouse no seu propio negocio. Lonxe da pista, involucrouse cun concesionario de autos en Surrey entre 1968 e 1969. Salvadori tamén participou nas primeiras etapas do proxecto GT40 de Ford, pero renunciou, cando o manexo da máquina parecía problemático, sen aceptar un pago polos seus servizos.

Retirouse a Mónaco a finais dos anos 60.[4] Morreu despois dunha longa enfermidade o 3 de xuño de 2012 á idade de 90 anos.

Vida familiar[editar | editar a fonte]

Salvadori casou con Susan Hindmarsh, unha das fillas da piloto de carreiras que bateu a marca de longa distancia ao redor do mundo Violette Cordery e o seu marido, o piloto de carreiras e aviador John Stuart Hindmarsh.[2][36]

Rexistro de carreiras[editar | editar a fonte]

Resumo da carreira[editar | editar a fonte]

Tempada Series Posición Equipo Coche
1952 Joe Fry Memorial Trophy [37] G, Caprara Ferrari 500
Goodwood Nine Hours [38] G. Caprara Ferrari 225 S
Charterhall International [39] B. Baird Ferrari 225 S
1953 WECC Trophy [40] Connaught Engineering Connaught-Les Francis Type A
Madgwick Cup [41] Connaught Engineering Connaught-Les Francis Type A
Lavant Cup [42] Connaught Engineering Connaught-Les Francis Type A
AMOC Trophy [40] Ferrari
Daily Express BRDC International Trophy [43] Connaught Engineering Connaught-Les Francis Type A
Crystal Palace Trophy [44] Connaught Engineering Connaught-Les Francis Type A
Internationales ADAC-1000 km Rennen Weltmeisterschaftslauf Nürburgring [45] Ecurie Ecosse Jaguar C-Type
Newcastle Journal Trophy [40] Connaught Engineering Connaught-Les Francis Type A
1954 Curtis Trophy [46] Gilby Engineering Maserati 250F
WECC Trophy [47] Gilby Engineering Maserati 250F
British Empire Trophy [48] Gilby Engineering Maserati A6GCS
Lavant Cup [49] Gilby Engineering Maserati 250F
Chichester Cup [47] Gilby Engineering Maserati 250F
August Cup [50] Gilby Engineering Maserati 250F
Penya Rhin Grand Prix [51] Ecurie Ecosse Jaguar C-Type
Whitsuntide Race [47] Maserati 250F
Grand Prix de Rouen-les-Essarts [52] Gilby Engineering Maserati 250F
Goodwood Trophy [53] Gilby Engineering Maserati 250F
1955 Glover Trophy [54] Gilby Engineering Maserati 250F
Lavant Cup [55] John Young Connaught-Les Francis Type A
WHDCC Trophy [56] Maserati 250F
WECC Trophy [56] Maserati 250F
Curtis Trophy [57] Gilby Engineering Maserati 250F
Daily Telegraph Trophy [58] Gilby Engineering Maserati 250F
Chichester Cup [56] Maserati 250F
BRDC International Trophy [59] Gilby Engineering Maserati 250F
Silverstone International [60] Aston Martin Aston Martin DB3S
Snetterton International [61] Gilby Eng. Maserati 250F
BARC Trophy [56] Maserati 250F
London Trophy [62] Gilby Engineering Maserati 250F
Aintree International [63] Roy Salvadori Aston Martin DB3S
1956 Circuito do Porto [S1.5] [64] Cooper Car Company Cooper-Climax T39
RAC British F2 Grand Prix [65] Cooper Car Co. Cooper-Climax T41
Vanwall Trophy [66] Gilby Engineering Maserati 250F
Bank Holiday F2 Race [67] Cooper Car Co. Cooper-Climax T41
Sussex Trophy [68] Cooper Car Co. Cooper-Climax T41
International Gold Cup [69] Cooper Car Co. Cooper-Climax T41
Glover Trophy [70] Gilby Engineering Maserati 250F
British Empire Trophy [71] Cooper Cooper-Climax T39
Rheinland-Pfalz Preis Nürburgring [72] Cooper Car Co. Cooper-Climax T39
Grand Prix de Caen [73] Gilby Engineering Maserati 250F
1957 Woodcote Cup [74] Cooper Car Co. Cooper-Climax T43
British Empire Trophy [75] D. Brown (Aston Martin) Ltd. Aston Martin DBR1
Sussex Trophy [76] Aston Martin Aston Martin DBR1
Grand Prix de Spa [77] Aston Martin Aston Martin DBR1
London Trophy [78] Cooper Car Co. Cooper-Climax T43
Aintree International [79] Aston Martin Aston Martin DBR1
Grand Prix de Caen [80] Cooper-Climax T43
Campionato Mundial da FIA de Fórmula 1 [81] 18º Owen Racing Organisation
Vandervell Products
Cooper Car Company
BRM P25
Vanwall VW5
Cooper-Climax T43
1958 Aintree 200 [82] David Brown Aston Martin DBR2
Daily Express BRDC International Trophy [83] Cooper Car Co. Cooper-Climax T45
Großer Preis von Deutschland [84] Cooper Car Company Cooper-Climax T45
RAC Tourist Trophy [85] David Brown Ltd. Aston Martin DBR1/300
Glover Trophy [86] Cooper-Climax T45
Gran Premio RAC do Reino Unido [87] Cooper Car Company Cooper-Climax T45
Campionato Mundial da FIA de Fórmula 1 [88] Cooper Car Company Cooper-Climax T45
USAC Road Racing Championship [89] 14º Cooper Car Company Cooper-Climax T45
1959 Aintree 200 [90] John Coombs Cooper-Maserati Monaco T49
London Trophy [91] High Efficiency Motors Cooper-Climax T43
24 Horas de Le Mans [92] David Brown Racing Dept. Aston Martin DBR1/300
Lavant Cup [93] High Efficiency Motors Cooper-Climax T43
Fordwater Trophy for Saloon Cars [94] John Coombs Racing Organisation Jaguar 3.4
Daily Express BRDC International Trophy [95] David Brown Corporation Aston Martin DBR4/250
British Empire Trophy [96] John Coombs Cooper-Maserati Monaco T49
John Davy Trophy [97] High Efficiency Motors Cooper-Climax T43
BRSCC British Saloon Car Championship [98] John Coombs Racing Organisation Jaguar 3.4
1960 Sussex Trophy [99] John Coombs Cooper-Maserati Monaco T49
Aintree 200 [100] John Coombs Cooper-Maserati Monaco T49
Lancashire & Cheshire C.C. F2 [101] High Efficiency Motors Cooper-Climax T51
Silverstone International – Sports Cars [102] John Coombs Cooper-Maserati Monaco T49
Brands Hatch International [103] J. Coombs Cooper-Climax Monaco T49
Fordwater Trophy [104] John Coombs Racing Organisation Jaguar Mk II
RAC Tourist Trophy [105] Essex Racing Team Aston Martin DB4 GT
Oulton Park Trophy [106] High Efficiency Motors Cooper-Climax T51
24 Hores de Le Mans [107] Bordes Reivers Aston Martin DBR1/300
Lavant Cup [108] High Efficiency Motors Cooper-Climax T51
International Formula Libre Grand Prix [109] John Coombs Cooper-Climax Monaco T49
1961 Longford Trophy [110] Ecurie Vitesse Cooper-Climax T51
Lombank Trophy [111] J. Ogier Aston Martin DB4 GT
London Trophy [112] Yeoman Credit Racing Team Cooper-Climax T53
Silverstone International – Sports Car [113] John Coombs Racing Organisation Cooper-Climax Monaco T49
Peco Trophy [114] John Coombs Jaguar E-Type
Scott-Brown Memorial Trophy [115] John Coombs Jaguar E-Type
Molyslip Trophy [116] Jaguar E-Type
Glover Trophy [117] Yeoman Credit Racing Team Cooper-Climax T53
B.R.D.C. International Trophy [118] Yeoman Credit Racing Team Cooper-Climax T53
Peco Trophy [119] John Coombs Jaguar E-Type
RAC Tourist Trophy [120] Essex Racing Team Aston Martin DB4 GT Zagato
Grote Prijs van Danske [121] Yeoman Credit Racing Team Cooper-Climax T53
BRSCC British Saloon Car Championship [122] John Coombs Jaguar Mk II 3.8
Campionato Inter-Continental [123] Yeoman Credit Racing Team Cooper-Climax T53
Campionato Mundial da FIA de Fórmula 1 [124] 17º Yeoman Credit Racing Team Cooper-Climax T53
1962 Lavant Cup [125] Lola-Climax T4
Crystal Palace Trophy [126] Lola-Climax T4
Kanonloppet [127] Bowmaker Racing Team Lola-Climax T4
Peco Trophy [128] John Coombs Ferrari 250 GTO
1963 Lavant Cup [129] Cooper-Climax Monaco T61
Aintree 200 [130] C. T. Atkins Cooper-Climax Monaco T61
Silverstone International – Sports Cars [131] C. T. Atkins Cooper-Climax Monaco T61
The Motors 6 Hours [132] Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8
Coppa Inter-Europa (+2.0) [133] David Brown/Aston Martin Lagonda Aston Martin DP214
St. Mary's Trophy [134] Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8
Norbury Trophy [135] Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8
Guards Trophy [136] C. T. Atkins Cooper-Climax Monaco T61
Sussex Trophy [137] Tommy Atkins Jaguar E-Type
Grovewood Trophy [138] C. T. Atkins Jaguar E-Type Lightweight
The Slip Molyslip Trophy [139] Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8
RAC Tourist Trophy [140] C. T. Atkins Jaguar E-Type Lightweight
BRSCC British Saloon Car Championship [141] Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8
1964 Whitsun Trophy [142] Tommy Atkins Cooper-Maserati
Coppa Inter-Europa [143] Maranello Concessionaires Ferrari 250 LM
1965 Whitsun Trophy [144] F. English Ltd. Ford GT40

Resultados completos na Fórmula Un[editar | editar a fonte]

(Chave) As carreiras en letra grosa indican pole position; as carreiras en cursiva indican volta rápida.

Ano Equipo Chasis Motor 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Pos. Pts.
1952 G. Caprara Ferrari 500 Ferrari 4 SUI 500 BEL FRA GBR
8
ALE NED ITA NC 0
1953 Connaught Engineering Connaught Type A Lea-Francis I4 ARX 500 NED
Ret
BEL FRA
Ret
GBR
Ret
ALE
Ret
SUI ITA
Ret
NC 0
1954 Gilby Engineering Ltd. Maserati 250F Maserati I6 ARX 500 BEL FRA
Ret
GBR
Ret
ALE ITA ESP NC 0
Officine Alfieri Maserati Maserati 250F Maserati I6 SUI
NTS
1955 Gilby Engineering Ltd. Maserati 250F Maserati I6 ARX MON 500 BEL NED GBR
Ret
ITA NC 0
1956 Gilby Engineering Ltd. Maserati 250F Maserati I6 ARX MON 500 BEL FRA GBR
Ret
ALE
Ret
ITA
11
NC 0
1957 Owen Racing Organisation BRM P25 BRM I4 ARX MON
NSC
500 19º 2
Vandervell Products Ltd. Vanwall Vanwall I4 FRA
Ret
Cooper Car Company Cooper T43 Climax I4 GBR
5
ALE
Ret
PES
Ret
ITA
1958 Cooper Car Company Cooper T45 Climax I4 ARX MON
Ret
BEL
8
FRA
11
GBR
3
ALE
2
POR
9
ITA
5
MAR
7
15
Cooper T44 NED
4
500
1959 High Efficiency Motors Cooper T45 Climax I4 MON
6
500 FRA
Ret
USA
Ret
NC 0
David Brown Corporation Aston Martin DBR4/250 Aston Martin I6 NED
Ret
GBR
6
ALE POR
6
ITA
Ret
1960 High Efficiency Motors Cooper T51 Climax I4 ARX MON
Ret
500 USA
8
NC 0
David Brown Corporation Aston Martin DBR4/250 Aston Martin I6 NED
NTS
BEL FRA
Aston Martin DBR5/250 Aston Martin I6 GBR
Ret
POR ITA
1961 Yeoman Credit Racing Team Cooper T53 Climax I4 MON NED BEL FRA
8
GBR
6
ALE
10
ITA
6
USA
Ret
17º 2
1962 Bowmaker-Yeoman Racing Team Lola Mk4 Climax V8 NED
Ret
MON
Ret
BEL FRA
Ret
GBR
Ret
ALE
Ret
ITA
Ret
USA
NTS
RSA
Ret
NC 0

† Coche pilotado na carreira, por Sergio Mantovani.[11]

Resultados completos nas 24 Horas de Le Mans[editar | editar a fonte]

Ano Equipo Co-Pilotos Coche Clase Voltas Pos. Clase
Pos.
1953 Flag of the United Kingdom.svg Aston Martin Ltd. Flag of the United Kingdom.svg George Abecassis Aston Martin DB3S S3.0 72 Ret
Embrague
1954 Flag of the United Kingdom.svg David Brown Flag of the United Kingdom.svg Reg Parnell Aston Martin DB3S S5.0 222 Ret
Xunta da culata
1955 Flag of the United Kingdom.svg Aston Martin Ltd. Flag of the United Kingdom.svg Peter Walker Aston Martin DB3S S3.0 105 Ret
Motor
1956 Flag of the United Kingdom.svg David Brown Flag of the United Kingdom.svg Peter Walker Aston Martin DB3S S3.0 175 Ret
Accidente
1957 Flag of the United Kingdom.svg D. Brown Flag of the United Kingdom.svg Les Leston Aston Martin DBR1/300 S3.0 112 Ret
Tubo de aceite
1958 Flag of the United Kingdom.svg David Brown Racing Dept. Flag of the United Kingdom.svg Stuart Lewis-Evans Aston Martin DBR1/300 S3.0 49 Ret
Accidente
1959 Flag of the United Kingdom.svg David Brown Racing Dept. Flag of the United States.svg Carroll Shelby Aston Martin DBR1/300 S3.0 323
1960 Flag of the United Kingdom.svg Border Reivers Flag of the United Kingdom.svg Jim Clark Aston Martin DBR1/300 S3.0 306
1961 Flag of the United Kingdom.svg Essex Racing Team Unión Sudafricana Tony Maggs Aston Martin DBR1/300 S3.0 243 Ret
Fuga combustible
1962 Flag of the United States.svg Briggs Cunningham Flag of the United States.svg Briggs Cunningham Jaguar E-Type GT4.0 310
1963 Flag of the United States.svg Briggs S. Cunningham Flag of the United States.svg Paul Richards Jaguar E-Type Lightweight GT+3.0 40 Ret
Accidente => lume

Resultados completos nas 12 Horas de Sebring[editar | editar a fonte]

Ano Equipo Co-Pilotos Coche Clase Voltas Pos. Clase
Pos.
1954 Flag of the United Kingdom.svg Aston Martin Ltd. Flag of the United Kingdom.svg Reg Parnell Aston Martin DB3S S3.0 24 Ret
Motor
1956 Flag of the United Kingdom.svg David Brown & Sons, Ltd. Flag of the United States.svg Carroll Shelby Aston Martin DB3S S3.0 187
1957 Italia Maserati Factory Flag of the United States.svg Carroll Shelby Maserati 250S S3.0 68 DESC
Repostaxe ilegal
1958 Flag of the United Kingdom.svg David Brown Flag of the United States.svg Carroll Shelby Aston Martin DBR1/300 S3.0 62 Ret
Transmisión
1959 Flag of the United Kingdom.svg David Brown-Aston Martin Flag of the United States.svg Carroll Shelby Aston Martin DBR1/300 S3.0 32 Ret
Panca de cambios

Resultados completos nas 12 Horas de Reims[editar | editar a fonte]

Ano Equipo Co-Pilotos Coche Clase Voltas Pos. Clase
Pos.
1953 Flag of the United Kingdom.svg Tony Crook Frazer Nash Le Mans Replica S2.0 saíu
resultado descoñecido
1954 Flag of the United Kingdom.svg Cliff Davis Maserati A6GCS NTS
Motor

Resultados completos nas 12 Horas de Casablanca[editar | editar a fonte]

Ano Equipo Co-Pilotos Coche Clase Pos. Clase
Pos.
1953 Francia "Mike Sparken" Francia "Mike Sparken" Aston Martin DB3 S+2.0

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Roy Salvadori". The Telegraph. 6 de xuño de 2012. Consultado o 28 de xaneiro de 2015. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Henry, Alan (6 de xuño de 2012). "Roy Salvadori obituary". theguardian.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  3. Roy Salvadori and Anthony Pritchard, "Roy Salvadori: Racing Driver" (Patrick Stephens, ISBN 978-0-85059-634-2, 1985)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Small, Steve (1994). The Guinness Complete Grand Prix Who's Who. Guinness. p. 332. ISBN 0851127029. 
  5. 5,0 5,1 Jeremy McMullen. "Roy Salvadori: A Co-Driver to the Very End". www.conceptcarz.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  6. "Notice of Death - Roy Salvadori". British Racing Drivers' Club. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  7. "Roy Salvadori - Page 3 - The Nostalgia Forum". autosport.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  8. Paul Fearnley (7 de xuño de 2012). "A tribute to Le Mans winner Roy Salvadori". motorsportmagazine.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  9. "Gold Cup History - Oulton Park Gold Cup". oultonparkgoldcup.co.uk. Arquivado dende o orixinal o 24 de xuño de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  10. "Aston Martin remembers 1959 Le Mans-winners Shelby and Salvadori". astonmartin.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 11,7 Small, Steve (1994). The Guinness Complete Grand Prix Who's Who. Guinness. p. 333. ISBN 0851127029. 
  12. "1952 Joe Fry Memorial Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  13. "Grand Prix results: British GP, 1956". grandprix.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  14. "Data Search Results - All championship race entries, by Roy Salvadori.". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  15. "Grand Prix results: British GP, 1957". grandprix.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  16. Deschenaux, Jacques (1983). Marlboro Grand Prix Guide 1950–82. Charles Stewart & Company. p. 75. 
  17. "Grand Prix results: German GP, 1958". grandprix.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  18. "Grand Prix results: United States GP, 1961". grandprix.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  19. "Roy Salvadori: Racing driver who triumphed at Le Mans". independent.co.uk. 10 de xuño de 2012. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  20. Brown, Allen. "Warwick Farm, 4 Feb 1962 « Australian Gold Star (libre) « OldRacingCars.com". oldracingcars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 "Roy Salvadori (GB) - All Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  22. "Le Mans 24 Hours 1953 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  23. "Nürburgring 1000 Kilometres 1953 - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  24. "Roy Salvadori (GB) - All Results (page 2) - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  25. 25,0 25,1 25,2 25,3 "Roy Salvadori (GB) - All Results (page 3) - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  26. "Sebring 12 Hours 1959 - Entry List - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  27. "Le Mans 24 Hours 1959 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  28. "Aston Martin remembers 1959 Le Mans-winners Shelby and Salvadori". conceptcarz.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  29. "1959 24 Hours of Le Mans: Confirmation of a Great". conceptcarz.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  30. "Carroll Shelby Looks Back at 1959 Le Mans Win". sportscardigest.com. 12 de xuño de 2009. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  31. Brian Laban, "Le Mans 24 Hours: The Complete Story of World's Most Famous Motor Race" (Haynes Publishing, ISBN 978-1-85227-062-9, 2001)
  32. "Le Mans 24 Hours 1962 - Photo Gallery - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  33. "Christian Heins". historicracing.com. Arquivado dende o orixinal o 05 de marzo de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  34. "Whitsun Goodwood 1965 - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  35. "Scott-Brown Memorial Snetterton 1964 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  36. "Oxford DNB". oxforddnb.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  37. "Formula 2 1952 - Joe Fry Memorial". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  38. "Goodwood 9 Hours 1952 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  39. "Charterhall International [Sports Unlimited] 1952 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  40. 40,0 40,1 40,2 "1953 Formula Libre Races". teamdan.com. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  41. "Formula 2 1953 - Madgwick Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  42. "Formula 2 1953 - Lavant Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  43. "V Daily Express B.R.D.C. International Trophy 1953". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  44. "Formula 2 1953 - Crystal Palace". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  45. "Nürburgring 1000 Kilometres 1953 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  46. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  47. 47,0 47,1 47,2 "1954 Formula Libre Races". teamdan.com. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  48. "British Empire Trophy 1954 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  49. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  50. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  51. "GP Penya-Rhin 1954 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  52. "1954 British GP - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  53. "1954 British GP - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  54. "1955 Glover Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  55. "Formula 2 1955 - Lavant Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  56. 56,0 56,1 56,2 56,3 "1955 Formula Libre Races". teamdan.com. Arquivado dende o orixinal o 04 de marzo de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  57. "1955 Curtis Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  58. "1955 Daily Telegraph Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  59. "1955 BRDC International Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  60. "Silverstone International 1955 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  61. "Snetterton International [Formula Libre] 1955 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  62. "1955 London Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  63. "Aintree International 1955 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  64. "Circuito do Porto [S1.5] 1956 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  65. "Formula 2 1956 - British Grand Prix". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  66. "1956 Vanwall Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de2016. 
  67. "Formula 2 1956 - Bank Holiday, Brands Hatch". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  68. "Formula 2 1956 - Sussex Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  69. "Formula 2 1956 - Gold Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  70. "1956 Glover Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  71. "British Empire Trophy 1956 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  72. "Rheinland-Pfalz Preis Nürburgring 1956 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  73. "1956 Caen GP - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  74. "Formula 2 1957 - Woodcote Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  75. "British Empire Trophy 1957 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  76. "Sussex Trophy Goodwood 1957 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  77. "Grand Prix Spa 1957 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  78. "Formula 2 1957 - London Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  79. "Aintree International 1957 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  80. "1957 Caen GP - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  81. "Results 1957 Formula 1 Season - F1 Fansite". f1-fansite.com. Arquivado dende o orixinal o 09 de agosto de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  82. "Aintree 200 1958 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  83. "Formula 2 1958 - International Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  84. "Results 1958 Formula 1 Grand Prix of Germany - F1 Fansite". f1-fansite.com. 3 de agosto de 1958. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  85. "Tourist Trophy 1958 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de2016. 
  86. "1958 Glover Trophy - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Arquivado dende o orixinal o 26 de xaneiro de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  87. "Results 1958 Formula 1 Grand Prix of Great Britain - F1 Fansite". f1-fansite.com. 19 de xullo de 1958. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  88. "Results 1958 Formula 1 Season - F1 Fansite". f1-fansite.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  89. "USAC Road Racing Championship 1958 standings - Driver Database". driverdb.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  90. "Aintree 200 1959 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  91. "Formula 2 1959 - London Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  92. "Le Mans 24 Hours 1959 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  93. "Formula 2 1959 - Lavant Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  94. "1959 BSCC - round 1". touringcarracing.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  95. "Formula 2 1959 - International Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  96. "British Empire Trophy 1959 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  97. "Formula 2 1959 - John Davy Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  98. "British Saloon Car Championship 1959 standings". driverdb.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  99. "Goodwood International - Sussex Trophy 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  100. "Aintree 200 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  101. "Formula 2 1960 - Lancashire & Cheshire, Oulton Park". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  102. "Silverstone International - Sports Cars 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  103. "Brands Hatch International 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  104. "Fordwater Trophy Goodwood 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  105. "Tourist Trophy 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  106. "Formula 2 1960 - Oulton Park Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  107. "Le Mans 24 Hours 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  108. "Formula 2 1960 - Lavant Cup". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  109. "Formula Libre Watkins Glen 1960 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  110. Brown, Allen. "Longford, 5 Mar 1961 « Australian Gold Star (libre) « OldRacingCars.com". oldracingcars.com. Consultado o 2 de xuño de2016. 
  111. "Lombank Trophy Snetterton 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  112. "Formula 1 1961 - London Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  113. "Silverstone International - Sports Cars 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  114. "Peco Trophy Brands Hatch 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  115. "Scott-Brown Memorial Snetterton 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  116. "Molyslip Trophy Snetterton 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  117. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  118. "Formula 1 1961 - International Trophy". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  119. "Peco Trophy Brands Hatch 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  120. "Tourist Trophy 1961 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  121. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  122. "1961 BSCC". touringcarracing.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  123. "Formula 1 1961 - Championship Table". formula2.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  124. "Results 1961 Formula 1 Season - F1 Fansite". f1-fansite.com. Arquivado dende o orixinal o 22 de abril de 2016. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  125. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  126. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  127. "1945 Robert Benoist Cup - ChicaneF1.com". chicanef1.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  128. "Guards Trophy Brands Hatch". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  129. "Goodwood International - Lavant Cup 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  130. "Aintree 200 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  131. "Silverstone International - Sports Cars 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  132. "Brands Hatch 6 Hours 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  133. "Coppa Inter-Europa - Grand Touring over 2000 cc 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  134. "1963 BSCC - round 3". touringcarracing.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  135. "1963 BSCC - round 6". touringcarracing.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  136. "Guards Trophy Brands Hatch 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  137. "Goodwood International - Sussex Trophy 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  138. "Grovewood Trophy Mallory Park 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  139. "The Slip Molyslip Trophy". touringcarracing.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  140. "Tourist Trophy 1963 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  141. "1963 BSCC". touringcarracing.net. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  142. "Whitsun Trophy Goodwood 1964 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de2016. 
  143. "Coppa Inter-Europa 1964 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 
  144. "Whitsun Goodwood 1965 - Race Results - Racing Sports Cars". racingsportscars.com. Consultado o 2 de xuño de 2016. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Roy Salvadori; Anthony Pritchard. Roy Salvadori: Racing Driver Patrick Stephens. 1985. [ISBN 978-0-85059-634-2]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]