Rally Cataluña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

O Rally Cataluña (orixinalmente e en catalán Rally Catalunya), oficialmente RallyRACC Catalunya-Costa Daurada (Rally de España), é unha proba automobilística de rally que se disputa anualmente en Cataluña, no nordeste de España, desde o ano 1957 e organizado polo RACC. É puntuable para o Campionato Mundial de Rally desde 1991 e foi puntuable para o Campionato de España de Rally desde 1973 até 2000 e para o Campionato de Europa de Rally desde 1980 até 1990.

Tamén foi puntuable nos campionatos paralelos do Campionato do Mundo. Para o Campionato Mundial de Rally Junior (2001-2010, 2012-2013), para o WRC3, anteriormente Campionato de Produción (1991-1993, 1995-2001, 2011-2014) e para o WRC2, inicialmente Campionato Super 2000, desde 2012.

Os pilotos españois e franceses son os grandes dominadores da proba onde se impuxeron en trinta e nove ocasións. O equipo Citroën foi imbatible en Cataluña desde 2005 até 2012 con Sébastien Loeb, que venceu en oito ocasións de xeito consecutivo e con tres automóbiles diferentes. Os pilotos franceses, con dezanove vitorias, lograron ademais o dobrete en tres ocasións: 1999, 2001 e 2003. Por marcas, Citroën é a que conta con máis triunfos con nove (1999, 2005-2013), seguida de Lancia con oito (1976, 1983, 1985-1990).

A organización é unha das máis profesionais do Mundial, onde máis de 3000 persoas traballan para levala a cabo. O rally disputouse integramente en asfalto, salvo nas primeiras edicións e a partir de 2010, na que se recuperaron os tramos de terra.[1] A proba ten tramos diversos, rápidos e en asfalto con bo firme e é, xunto ao Montecarlo, Alemaña e Alsacia, os únicos do mundial que se disputan sobre esta superficie.

Historia[editar | editar a fonte]

A proba é herdeira da «Volta a Catalunya», proba que se organizou entre 1916 e 1920. Recuperaríase en 1954 até 1956, e ao ano seguinte recibiría o nome de «Rally Catalunya». Esa primeira edición celebrouse do 28 ao 30 de abril de 1957 e a organización, o RACC, transformou a proba chamándoa "rally", posto que o termo volta estaba en desuso. Creou un itinerario con cinco puntos de partida, ao estilo do Rally de Montecarlo da época. Estas saídas eran: Madrid, Valencia, San Sebastián, Andorra e Barcelona. Os pilotos reencontráronse en Zaragoza e dirixíronse a Barcelona, tras pasar por outras localidades, onde disputaron varias probas de aceleración, habilidade e freado en Montjuic, á beira do estadio. 104 equipos tomaron a saída e os gañadores foron o equipo formado por Sebastiá Salvadó e Guillen Bas "Milano" a bordo dun Alfa Romeo 1975. Nas edicións seguintes venceron: Luciano Eliakin en 1958 cun Saab 93, Alex Adoitar Roig en 1959, piloto que chegou a competir na Fórmula 1, Max Hohenlohe cun BMW 700 en 1960, modelo de automóbil que sumaría dúas vitorias máis nas edicións posteriores.

A sexta edición celebrouse do 2 ao 3 de xuño de 1962 baixo o nome de VIN Rallye Cataluña - XIII Volta a Cataluña. Disputouse en dúas etapas combinando parte de percorrido, tramos e probas de habilidade como subidas en costa ou slalom. Colaboraron na organización o RAC de Cataluña, Automóbil Club o Rosellón, Real Automóbil Club de España, Real Moto Club de Cataluña e Pena Motorista Barcelona. A primeira etapa iniciouse ás once e cuarto da noite cunha proba de velocidade en costa. Cruzou por diferentes localidades de Cataluña, como Cavá, Martorell, Tarrasa, San Feliu de Codinas, San Celoni, Montseny, Tona, Vich, Ripoll, entre outras, para finalmente entrar en Francia por Bourgmadame. Esa parte especialmente montañosa, cruzou as localidades de Mont Louis, Col de Milleres, Col de Jau, Anglés, Font Romue para recalar en Andorra e finalmente regresar a Barcelona cunha proba de slalom en Montjuich.[2] A segunda etapa contou cun percorrido de 426,5 km, menos esixente que a primeira e sen tramos nocturnos. Dos 45 inscritos, partiron 37 de Barcelona e finalmente só 24 cruzaron a meta.[3] Entre os participantes atopábanse automóbiles das marcas: Jaguar, Austin-Haley, Lotus, MG, Alfa Romeo, Saab ou Renault.[4]

Deixou de organizarse entre 1965 e 1972 substituído polo Rally Barcelona-Andorra, proba organizada polo propio RACC e o A.C. Andorra. Recuperouse en 1973 absorbendo o Rally dos Cavas, proba puntuable para o campionato de España e que sufría algúns problemas. Neses anos venceron varios pilotos que se adxudicaron tamén o título nacional como: Salvador Cañellas (1973), Antonio Zanini (1975, 1977, 1978, 1980, 1982) ou Jorge de Bagration (1976).

Campionato de Europa[editar | editar a fonte]

En 1980 o rally entrou por primeira vez no calendario do Campionato de Europa de Rally con coeficiente 1, o menor da categoría. Ese mesmo ano o gañador foi Antonio Zanini que sumou a súa cuarta vitoria na proba nesa ocasión co Porsche 911 SC. O rally mantívose así durante sete anos, formando parte do calendario nacional e do continental e en 1983 venceu Adartico Vudafieri, a primeira vitoria das catro que lograrían os italianos na proba.

Fusión: Rally Catalunya-Costa Brava[editar | editar a fonte]

Nos anos 1980, en Cataluña tamén se disputaba o Rally Costa Brava, proba organizada pola Penya Motorista, valedoiro para o campionato de Europa e de España e que contaba co máximo coeficiente no certame continental. Ademais disto contaba co apoio de Lloret de Mar pero non con tantos recursos económicos como o Rally Cataluña. Con esta situación ambas as organizacións decidiron fusionar as probas mantendo o carácter mixto e as edicións do Cataluña e a base en Lloret da Costa Brava. Desta maneira naceu en 1988 Rally Cataluña-Costa Brava. Durante o tres primeiros anos a nova proba seguiu formando parte do Campionato de Europa de Rally. Os gañadores desas edicións foron os Lancia Delta de Bruno Saby, Yves Loubet e Dario Cerrato, respectivamente. 1990 foi o último ano en puntuar para o campionato europeo e coincidiu coa proclamación como campión do mundo do piloto español Carlos Sainz ,que impulsou de maneira importante á proba para a lograr a puntuabilidad no mundial.

Campionato do Mundo[editar | editar a fonte]

O belga Bruno Thiry co Ford Escort RS Cosworth na edición de 1996, co que foi terceiro.

En 1991 entrou no calendario do Campionato do Mundo de Rally, aínda que nese primeiro ano e no seguinte, só foi puntuable para o campionato de pilotos. Esa primeira edición desenvolveuse durante catro días e contou con 35 tramos e un total de 594 km cronometrados. O gañador foi o alemán Armin Schwarz cun Toyota Celica GT-4. A proba trasladouse a novembro e disputouse preto de Xirona cun trazado mixto de asfalto e terra. Ao ano seguinte Carlos Sainz e Juha Kankkunen chegaron á proba, a penúltima desa tempada, co título en xogo. Sainz liderou toda a proba e venceu cunha vantaxe de 35 segundos sobre Kankkunen. En 1993 introducíronse cambios importantes: suprimíronse os tramos de terra e superáronse os cen inscritos. Ese ano ademais celebrouse unha superespecial con público no Circuíto de Cataluña.

En 1994 a proba saíuse do calendario, debido ás rotacións impostas pola FIA durante tres anos, polo que só foi puntuable para o Campionato de 2 Litros. O vencedor desa edición foi o italiano Enrico Bertone cun Toyota Celica Turbo 4WD. O podio completárono dous españois: Oriol Gómez e Salvador Servià.

En 1995 a FIA impuxo unha única superficie para cada proba e o Rally Cataluña empezou a disputarse unicamente sobre asfalto a partir dese ano. Neste mesmo ano viviuse unha edición polémica. Sainz e Colin McRae, ambos compañeiros en Subaru, xogábanse o título e o xefe de equipo David Richards, decidiu que Sainz gañase a proba para logo xogarse o campionato en Gran Bretaña. Con todo, McRae non obedeceu as ordes de equipo e finalizando a proba penalizou nun control cedendo a vitoria a Carlos. Doutra banda o Toyota de Didier Auriol foi excluído tras a proba por irregularidades no turbo. A marca nipoa ademais foi excluída do mundial. Nas edicións de 1995 e 1996 a proba foi considerada a mellor proba do mundial.

En 1997 pasou de celebrarse no outono a primavera, xusto despois do Rally de Portugal. Ese mesmo ano a FIA introduciu unha nova categoría no campionato do mundo: o World Rally Car. Os vehículos desta categoría debutaron na primeira cita do ano, Montecarlo. Con todo, nalgunhas probas como o Rally Cataluña os grupo A seguiron sumando vitorias. Tommi Mäkinen venceu co seu Mitsubishi Lancer EVO IV, sendo ademais o primeiro finés que lograba a vitoria na proba española.

Rally Catalunya-Costa Daurada[editar | editar a fonte]

O francés Sébastien Loeb logrou en 2007 a súa terceira vitoria consecutiva en Cataluña, a primeira co Citroën C4 WRC.

No ano 2005, producíronse cambios importantes na proba. A FIA introduciu de novo cambios no campionato. As probas tiñan que disputarse en fin de semana e obrigou un único punto de asistencia, co que a organización do rally decidiu cambiar a súa localización, que era en Xirona desde o 2002, e trasladouno a Salou, en Tarragona, coa base no aparcadoiro de Port Aventura. Tamén se esixiu que a seguridade fose superior, debido á cantidade de público que había nos últimos anos. Como consecuencia, o rally pasou a chamarse «Rally Catalunya-Costa Daurada». A proba tiña tramos diversos, rápidos e en asfalto con bo firme. Aínda así, nese primeiro ano de cambio de localización, o tramo Lloá-A Figuera suspendeuse por excesiva afluencia de espectadores.

A edición 2005 foi a primeira vitoria do francés Sébastien Loeb, que iniciou a chamada "era Loeb", que dominaría a proba oito anos consecutivos, sempre coa marca Citroën, pero con tres automóbiles diferentes. Ao ano seguinte de novo Loeb impúxose co Citroën Xsara WRC nesa ocasión acompañado no podio polo seu compañeiro de equipo, o español Dani Xordo que lograba o seu primeiro podio no mundial. Terceiro foi o finés Marcus Grönholm co Ford Focus RS WRC 06. En 2007 Loeb sumou a súa terceira vitoria en Cataluña, a primeira das catro que lograría co Citroën C4 WRC. O podio completárono, do mesmo xeito que en 2006, Dani Xordo que terminou a só trece segundos, e Marcus Grönholm. Sebastien Loeb liderou o rally de principio a fin na edición de 2007, sumando a cuarta vitoria en Cataluña e, por terceiro ano. secundado no podio por Dani Xordo.

En 2010 a proba recuperou o formato mixto con tramos de asfalto e terra, feito que non ocorría desde a edición de 1992.[5]

Con Sébastien Loeb retirado, en 2013 o tamén francés Sébastien Ogier co Volkswagen Polo R WRC conseguiu a súa primeira vitoria en Cataluña. O podio completárono, Jari-Matti Latvala, compañeiro de equipo de Ogier e o finés Mikko Hirvonen co Citroën DS3 WRC.

Palmarés[editar | editar a fonte]

Ano Edición Piloto Copiloto Automóbil Notas
1916 1ª Volta a Catalunya[6] Carlos de Heredia Flag of Spain.svg[7] NSU 1 °Categoría
Marc L'Huillier Flag of France.svg Acompañantes Elizalde 15/20 HP 2 °Categoría
1917 2ª Volta a Catalunya[8] Alfonso Llobet Flag of Spain.svg Acompañantes Elizalde 15/20 HP 1 °Categoría
Xullo Marial José Freixa Flag of Spain.svg

Flag of Spain.svg
Hispano-SuizaLancia

2 °Categoría (empatados

)
1919 3ª Volta a Catalunya[9] Salvador Elizalde Flag of Spain.svg Ramón Fernández Haro Flag of Spain.svg Elizalde 1 °Categoría
Joaquín Molins Flag of Spain.svg Elizalde 2 °Categoría
1920 4ª Volta a Catalunya Juan Mata Flag of Spain.svg Vicente de Arana / Juan Fastlin Flag of Spain.svg Stutz
1954 5ª Volta a Catalunya Juan Fábregas Coll Flag of Spain.svg Arturo Elizalde Flag of Spain.svg Panhard Dyna Z Cat. T
1955 6ª Volta a Catalunya Antonio Roqué Flag of Spain.svg Miguel Par Flag of Spain.svg Lancia Aurelia B20 Coupé Cat.
1956 7ª Volta a Catalunya[10] Fernando Roqué Flag of Spain.svg Alfonso Mª Marimón Flag of Spain.svg Alfa Romeo Giulietta Cat. GT
1957 1 Rallye Cataluña-8º Volta a Catalunya[11] Sebastià Salvadó Flag of Spain.svg «Milano» (Guillermo Bas) Flag of Spain.svg Alfa Romeo 1900 España
1958 2 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya[12] Luciano Eliakin Flag of Spain.svg Augusto Lluch Flag of Spain.svg Saab 93 España
1959 3 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya Alex Adoitar-Roig Flag of Spain.svg Manuel Romagosa Flag of Spain.svg Porsche 356 Carreira España
1960 4 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya Max Hohenlohe Flag of Spain.svg Augusto Lluch Flag of Spain.svg BMW 700 Coupé España
1961 5 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya Joan Fernández Flag of Spain.svg Ramón Grifoll Flag of Spain.svg BMW 700 Coupé España
1962 6 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya «Clery» (Antonio Grifoll) Flag of Spain.svg «Cala» (Calamanda Rosell) Flag of Spain.svg BMW 700 Coupé España
1963 7 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya Jorge Palau-Ribes Flag of Spain.svg Jorge Palou Flag of Spain.svg Fiat Abarth 850 TC España
1964 8 Rallye Cataluña-Volta a Catalunya Jaume Juncosa Flag of Spain.svg Salvador Cañellas Flag of Spain.svg Fiat Abarth 1000 España
Entre 1965 e 1972 non se celebrou
1973 9 Rallye Catalunya Salvador Cañellas Flag of Spain.svg Daniel Ferrater Flag of Spain.svg SEAT 1430-1800 España
1974 10 Rallye Catalunya Marc Etchebers Flag of France.svg Marie-Ch. Etchebers Flag of France.svg Porsche 911 Carreira RS España
1975 11 Rallye Catalunya Antonio Zanini Flag of Spain.svg Eduardo Martínez-Adam Flag of Spain.svg SEAT 1430-1800 España
1976 12 Rallye Catalunya Jorge de Bagratión Flag of Spain.svg Manuel de Barbeito Flag of Spain.svg Lancia Stratos HF España
1977 13 Rallye Catalunya Antonio Zanini Flag of Spain.svg Juan José Petisco Flag of Spain.svg SEAT 124-2100 España
1978 14 Rallye Catalunya Antonio Zanini Flag of Spain.svg Juan José Petisco Flag of Spain.svg Fiat 131 Abarth España
1979 15 Rallye Catalunya Beny Fernández Flag of Spain.svg José Luís Salga Flag of Spain.svg Fiat 131 Abarth España
1980 16 Rallye Catalunya Antonio Zanini Flag of Spain.svg Jordi Sabater Flag of Spain.svg Porsche 911 SC España, ERC
1981 17 Rallye Catalunya Eugenio Ortizligazón=|borda|20x20px Guillermo Barreiras Flag of Spain.svg Renault 5 Turbo España, ERC
1982 18 Rallye Catalunya Antonio Zanini Flag of Spain.svg Víctor Sabater Flag of Spain.svg Talbot Sunbeam Lotus España, ERC
1983 19 Rallye Catalunya Adartico Vudafieri Flag of Italy.svg Tiziano Siviero Flag of Italy.svg Lancia Rally 037 España, ERC
1984 20 Rallye Catalunya Salvador Serviá Flag of Spain.svg Jordi Sabater Flag of Spain.svg Opel Manta 400 España, ERC
1985 21 Rallye Catalunya Fabrizio Tabaton Flag of Italy.svg Luciano Tedeschini Flag of Italy.svg Lancia Rally 037 España, ERC
1986 22 Rallye Catalunya Fabrizio Tabaton Flag of Italy.svg Luciano Tedeschini Flag of Italy.svg Lancia Delta S4 España, ERC
1987 23 Rallye Catalunya Dario Cerrato Flag of Italy.svg Giuseppe Cerri Flag of Italy.svg Lancia Delta HF 4WD España, ERC
1988 24 Rally Catalunya-Costa Brava Bruno Saby Flag of France.svg Jean-François Fauchille Flag of France.svg Lancia Delta HF 4WD España, ERC
1989 25 Rally Catalunya-Costa Brava Yves Loubet Flag of France.svg Jean-Marc Andrié Flag of France.svg Lancia Delta HF Integrale España, ERC
1990 26 Rally Catalunya-Costa Brava Dario Cerrato Flag of Italy.svg Giuseppe Cerri Flag of Italy.svg Lancia Delta HF Integrale 16V España, ERC
1991 27 Rally Catalunya-Costa Brava Armin Schwarz Flag of Germany.svg Arne Hertz Flag of Sweden.svg Toyota Celica GT-4 España, WRC*
1992 28 Rally Catalunya-Costa Brava Carlos Sainz Flag of Spain.svg Luís Moya Flag of Spain.svg Toyota Celica Turbo 4WD España, WRC*
1993 29 Rally Catalunya-Costa Brava François Delecour Flag of France.svg Daniel Grataloup Flag of France.svg Ford Escort RS Cosworth España, WRC
1994 30 Rally Catalunya-Costa Brava Enrico Bertone Flag of Italy.svg Massimo Chiapponi Flag of Italy.svg Toyota Celica Turbo 4WD España, C2L
1995 31 Rally Catalunya-Costa Brava Carlos Sainz Flag of Spain.svg Luís Moya Flag of Spain.svg Subaru Impreza 555 España, WRC
1996 32 Rally Catalunya-Costa Brava Colin McRae Flag of the United Kingdom.svg Derek Ringer Flag of the United Kingdom.svg Subaru Impreza 555 España, WRC
1997 33 Rally Catalunya-Costa Brava Tommi Mäkinen Flag of Finland.svg Seppo Harjanne Flag of Finland.svg Mitsubishi Lancer Evolution España, WRC
1998 34 Rally Catalunya-Costa Brava Didier Auriol Flag of France.svg Denis Giraudet Flag of France.svg Toyota Corolla WRC España, WRC
1999 35 Rally Catalunya-Costa Brava Philippe Bugalski Flag of France.svg Jean-Paul Chiaroni Flag of France.svg Citroën Xsara Kit Car España, WRC
2000 36 Rally Catalunya-Costa Brava Colin McRae Flag of the United Kingdom.svg Nicky Grist Flag of the United Kingdom.svg Ford Focus RS WRC '00 España, WRC
2001 37 Rally Catalunya-Costa Brava Didier Auriol Flag of France.svg Denis Giraudet Flag of France.svg Peugeot 206 WRC WRC
2002 38 Rally Catalunya-Costa Brava Gilles Panizzi Flag of France.svg Herve Panizzi Flag of France.svg Peugeot 206 WRC WRC
2003 39 Rally Catalunya-Costa Brava Gilles Panizzi Flag of France.svg Hervé Panizzi Flag of France.svg Peugeot 206 WRC WRC
2004 40 Rally Catalunya-Costa Brava Markko Märtin Flag of Estonia.svg Michael Park Flag of the United Kingdom.svg Ford Focus RS WRC '04 WRC
2005 41 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën Xsara WRC WRC
2006 42 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën Xsara WRC WRC
2007 43 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën C4 WRC WRC
2008 44 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën C4 WRC WRC
2009 45º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën C4 WRC WRC
2010 46 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën C4 WRC WRC
2011 47 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën DS3 WRC WRC
2012 48 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Loeb Flag of France.svg Daniel Elena Flag of Monaco.svg Citroën DS3 WRC WRC
2013 49 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Ogier Flag of France.svg Julien Ingrassia Flag of France.svg Volkswagen Polo R WRC WRC
2014 50 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Ogier Flag of France.svg Julien Ingrassia Flag of France.svg Volkswagen Polo R WRC WRC
2015 51 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Andreas Mikkelsen Flag of Norway.svg Onda Floene Flag of Norway.svg Volkswagen Polo R WRC WRC
2016 52 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Sébastien Ogier Flag of France.svg Julien Ingrassia Flag of France.svg Volkswagen Polo R WRC WRC
2017 53 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Kris Meeke Flag of the United Kingdom.svg Paul Nagle Flag of Ireland.svg Citroën C3 WRC WRC
2018 54 RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Flag of None.svg Flag of None.svg WRC
[13][14][15]
  • En 1991 e 1992 só foi puntuable para o Campionato de Pilotos.

Gañadores[editar | editar a fonte]

# Piloto Vitorias Anos
1 Sebastien Loeb Flag of France.svg 8 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012
2 Antonio Zanini Flag of Spain.svg 5 1975, 1977, 1978, 1980, 1982
3 Sébastien Ogier Flag of France.svg 3 2013, 2014, 2016
4 Fabrizio Tabaton Flag of Italy.svg 2 1985, 1986
Dario Cerrato Flag of Italy.svg 1987, 1990
Carlos Sainz Flag of Spain.svg 1992, 1995
Colin McRae Flag of the United Kingdom.svg 1996, 2000
Didier Auriol Flag of France.svg 1998, 2001
Gilles Panizzi Flag of France.svg 2002, 2003

Notas[editar | editar a fonte]

  1. www.wrc.com (21 de outubro de 2010). "Rallye de España: los tramos del día 1.". Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  2. El Mundo Deportivo (2 de xuño de 1962). "Hoy se disputa la primera fase del VI Rallye Cataluña" (PDF). p. 3. Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  3. El Mundo Deportivo (4 de xuño de 1962). "24 equipos terminaron el VI Rally cataluña del RAC de C.". p. 1. Consultado o 23 de outubro de 2014. 
  4. El Mundo Deportivo (4 de xuño de 1962). "24 equipos terminaron el VI Rally cataluña del RAC de C." (PDF). p. 16. Consultado o 23 de outubro de 2014. 
  5. www.wrc.com (28 de outubro de 2010). "La superficie mixta en España, bien recibida en el WRC". Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  6. Ruiz Ferry, Ricardo (5 de agosto de 1916). "Automovilismo". Heraldo Deportivo: 252–258. 
  7. Del Corral, Enrique (29 de xuño de 1957). "La vuelta a Cataluña, modelo de equilibro y ponderación". Diario ABC. p. 114. Consultado o 21 de marzo de 2018. 
  8. "Vuelta a Cataluña, automóvil" (PDF). El Mundo Deportivo: 1. 19 de xuño de 1917. 
  9. "La tercera vuelta a Cataluña". Heraldo Deportivo: 249–250. 25 de xuño de 1919. 
  10. El Mundo Deportivo (6 de xullo de 1956). "Epílogo de las bodas de oro del RAC Cataluña". p. 6. Consultado o 18 de xulloo de 2013. 
  11. Del Corral, Enrique (29 de xuño de 1957). "La vuelta a Cataluña, modelo de equilibro y ponderación". Diario ABC: 113. Consultado o 21 de marzo de 2018. 
  12. "La II Vuelta Automovilista de Cataluña" (PDF). El Mundo Deportivo. 18 de xuño de 1958: 8. Consultado o 20 de marzo de 2018. 
  13. Scalextric, Campeones de Rally. Vol. II - El Rally Catalunya. Altaya. 2008. pp. 596–600. ISBN 978-84-487-2508-2.  (ayuda)
  14. "Previous Winners Of Rally Catalunya. napit.co.uk." (en inglés). Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  15. www.juwra.com. "Rally Catalunya" (en inglés). Consultado o 23 de outubro de 2014. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]