Rally Cataluña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

O Rally Cataluña (orixinalmente e en catalán Rally Catalunya), oficialmente RallyRACC Catalunya-Costa Daurada (Rally de España), é unha proba automobilística de rally que se disputa anualmente en Cataluña, no nordeste de España, desde o ano 1957 e organizada polo RACC. É puntuable para o Campionato Mundial de Rally desde 1991 e foi puntuable para o Campionato de España de Rally desde 1973 até 2000 e para o Campionato de Europa de Rally desde 1980 até 1990.

Tamén foi puntuable nos campionatos paralelos do Campionato do Mundo, para o Campionato Mundial de Rally Júnior (2001-2010, 2012-2013), para o WRC3, anteriormente Campionato de Produción (1991-1993, 1995-2001, 2011-2014) e para o WRC2, inicialmente Campionato Super 2000, desde 2012.

Os pilotos españois e franceses son os grandes dominadores da proba onde se impuxeron en trinta e nove ocasións. O equipo Citroën foi imbatible en Cataluña desde 2005 até 2012 con Sébastien Loeb, que venceu en oito ocasións de xeito consecutivo e con tres automóbiles diferentes. Os pilotos franceses, con dezanove vitorias, lograron ademais o dobrete en tres ocasións: 1999, 2001 e 2003. Por marcas, Citroën é a que conta con máis triunfos con nove (1999, 2005-2013), seguida de Lancia con oito (1976, 1983, 1985-1990).

A organización é unha das máis profesionais do Mundial, onde máis de 3000 persoas traballan para levala a cabo. O rally dispútase en asfalto e terra dende 2010.[1] Anteriormente disputouse integramente en asfalto, salvo nas primeiras edicións. É, xunto aos rallys de Montecarlo, Alemaña e Alsacia, os únicos do mundial que se disputan sobre asfalto.

Historia[editar | editar a fonte]

A proba é herdeira da «Volta a Catalunya», proba que se organizou entre 1916 e 1920. Recuperouse en 1954 até 1956, e ao ano seguinte recibiu o nome de «Rally Catalunya». Esa primeira edición celebrouse do 28 ao 30 de abril de 1957 e a organización, o RACC, transformou a proba chamándoa "rally", posto que o termo volta estaba en desuso. Creou un itinerario con cinco puntos de partida, ao estilo do Rally de Montecarlo da época. Estas saídas eran: Madrid, Valencia, Donostia, Andorra e Barcelona. Os pilotos reencontráronse en Zaragoza e dirixíronse a Barcelona, tras pasar por outras localidades. Alí disputaron varias probas de aceleración, habilidade e freado en Montjuic, á beira do estadio. 104 equipos tomaron a saída e os gañadores foron o equipo formado por Sebastiá Salvadó e Guillen Bas "Milano" a bordo dun Alfa Romeo 1975. Nas edicións seguintes venceron: Luciano Eliakin en 1958 cun Saab 93, Àlex Soler-Roig en 1959 e Max Hohenlohe en 1960 cun BMW 700 , modelo de automóbil que sumaría dúas vitorias máis nas edicións posteriores.

A sexta edición celebrouse do 2 ao 3 de xuño de 1962 baixo o nome de VI Rallye Cataluña - XIII Volta a Cataluña. Disputouse en dúas etapas combinando parte de percorrido, tramos e probas de habilidade como subidas en costa ou slálom. Colaboraron na organización o RACC, Automóbil Club o Rosellón, Real Automóbil Club de España, Real Moto Club de Cataluña e Peña Motorista Barcelona. A primeira etapa iniciouse ás once e cuarto da noite cunha proba de velocidade en costa. Pasou por diferentes localidades de Cataluña, como Cavá, Martorell, Terrasa, Sant Feliu de Codines, Sant Celoni, Montseny, Tona, Vic e Ripoll entre outras, para finalmente entrar en Francia por Bourgmadame. Esa parte especialmente montañosa cruzou as localidades de Mont Louis, Col de Milleres, Col de Jau, Anglés e Font Romue para recalar en Andorra e finalmente regresar a Barcelona cunha proba de slálom en Montjuich.[2] A segunda etapa contou cun percorrido de 426,5 km, menos esixente que a primeira e sen tramos nocturnos. Dos 45 inscritos, partiron 37 de Barcelona e finalmente só 24 cruzaron a meta.[3] Entre os participantes atopábanse automóbiles das marcas: Jaguar, Austin-Haley, Lotus, MG, Alfa Romeo, Saab ou Renault.[4]

Deixou de organizarse entre 1965 e 1972, sendo substituído polo Rally Barcelona-Andorra, proba organizada polo propio RACC e o A.C. Andorra. Recuperouse en 1973 absorbendo o Rally dos Cavas, proba puntuable para o Campionato de España e que sufría algúns problemas, polo que ata 1983 mantivo o nome "Rally Cataluña-Rally dos Cavas". Neses anos venceron varios pilotos que se adxudicaron tamén o título nacional como: Salvador Cañellas (1973), Antonio Zanini (1975, 1977, 1978, 1980, 1982) ou Jorge de Bagration (1976), ademais do vigués Beny Fernández, vencedor en 1979.

Campionato de Europa[editar | editar a fonte]

En 1980 o rally entrou por primeira vez no calendario do Campionato de Europa de Rally con coeficiente 1, o menor da categoría. Ese mesmo ano o gañador foi Antonio Zanini que sumou a súa cuarta vitoria na proba nesa ocasión cun Porsche 911 SC. O rally mantívose así durante sete anos, formando parte do calendario nacional e do continental e en 1983 venceu Adartico Vudafieri, a primeira vitoria das catro que lograrían os italianos na proba.

Fusión: Rally Catalunya-Costa Brava[editar | editar a fonte]

Nos anos 1980, en Cataluña tamén se disputaba o Rally Costa Brava, proba organizada pola Penya Motorista, valedoiro para o campionato de Europa e de España e que contaba co máximo coeficiente no certame continental. Ademais disto contaba co apoio de Lloret de Mar pero non con tantos recursos económicos como o Rally Cataluña. Con esta situación ambas as organizacións decidiron fusionar as probas mantendo o carácter mixto e as edicións do Cataluña e a base en Lloret do Costa Brava. Desta maneira naceu en 1988 o Rally Cataluña-Costa Brava. Durante os tres primeiros anos a nova proba seguiu formando parte do Campionato de Europa de Rally. Os gañadores desas edicións foron os Lancia Delta de Bruno Saby, Yves Loubet e Dario Cerrato, respectivamente. 1990 foi o último ano en puntuar para o campionato europeo e coincidiu coa proclamación como campión do mundo do piloto español Carlos Sainz ,que impulsou de maneira importante á proba para a lograr a puntuabilidad no mundial.

Campionato do Mundo[editar | editar a fonte]

O belga Bruno Thiry co Ford Escort RS Cosworth na edición de 1996, co que foi terceiro.

En 1991 entrou no calendario do Campionato do Mundo de Rally, aínda que nese primeiro ano e no seguinte, só foi puntuable para o campionato de pilotos. Esa primeira edición desenvolveuse durante catro días e contou con 35 tramos e un total de 594 km cronometrados. O gañador foi o alemán Armin Schwarz cun Toyota Celica GT-4. A proba trasladouse a novembro e disputouse preto de Xirona cun trazado mixto de asfalto e terra. Ao ano seguinte Carlos Sainz e Juha Kankkunen chegaron á proba, a penúltima desa tempada, co título en xogo. Sainz liderou toda a proba e venceu cunha vantaxe de 35 segundos sobre Kankkunen. En 1993 introducíronse cambios importantes: suprimíronse os tramos de terra e superáronse os cen inscritos. Ese ano ademais celebrouse unha superespecial con público no Circuíto de Cataluña.

En 1994 a proba saíuse do calendario, debido ás rotacións impostas pola FIA durante tres anos, polo que só foi puntuable para a Copa do Mundo de 2 Litros. O vencedor desa edición foi o italiano Enrico Bertone cun Toyota Celica Turbo 4WD. O podio completárono dous cataláns: Oriol Gómez e Salvador Servià.

En 1995 a FIA impuxo unha única superficie para cada proba e o Rally Cataluña empezou a disputarse unicamente sobre asfalto a partir dese ano. Neste mesmo ano viviuse unha edición polémica. Sainz e Colin McRae, ambos compañeiros en Subaru, xogábanse o título, e o xefe de equipo David Richards, decidiu que Sainz gañase a proba para logo xogarse o campionato en Gran Bretaña. Con todo, McRae non obedeceu as ordes de equipo e colocouse líder, aproveitando que Sainz baixara o ritmo. Tras as reprimendas do seu equipo o escocés obedeceu e provocou unha penalización no último treito, dándolle a vitoria a Sainz. Nesa mesma edición o Toyota de Didier Auriol foi excluído tras atopárselle unha trampa no turbo, pola que a marca nipoa foi ademais excluída do mundial. Nas edicións de 1995 e 1996 a proba foi considerada a mellor proba do mundial.

En 1997 pasou de celebrarse no outono a primavera, xusto despois do Rally de Portugal. Ese mesmo ano a FIA introduciu unha nova categoría no campionato do mundo: o World Rally Car. Os vehículos desta categoría debutaron na primeira cita do ano, Montecarlo. Con todo, nalgunhas probas como o Rally Cataluña os grupo A seguiron sumando vitorias. Tommi Mäkinen venceu co seu Mitsubishi Lancer Evo IV, sendo ademais o primeiro finés que lograba a vitoria na proba española.

Rally Catalunya-Costa Daurada[editar | editar a fonte]

O francés Sébastien Loeb logrou en 2007 a súa terceira vitoria consecutiva en Cataluña, a primeira co Citroën C4 WRC.

No ano 2005 producíronse cambios importantes na proba, despois de que a FIA introducise de novo cambios no campionato. As probas tiñan que disputarse en fin de semana e cun único punto de asistencia, co que a organización do rally decidiu cambiar a súa localización, que era en Xirona desde o 2002, e trasladouse a Salou, en Tarragona, coa base no aparcadoiro de Port Aventura. Tamén se esixiu que a seguridade fose superior, debido á cantidade de público que había nos últimos anos. Como consecuencia, o rally pasou a chamarse «Rally Catalunya-Costa Daurada». Aínda así, nese primeiro ano de cambio de localización, o tramo El Lloar-La Figuera suspendeuse pola excesiva afluencia de espectadores.

A edición de 2005 supuxo a primeira vitoria do francés Sébastien Loeb, que iniciou a chamada "era Loeb", dominando a proba oito anos consecutivos, sempre coa marca Citroën, pero con tres automóbiles diferentes. Ao ano seguinte impúxose de novo Loeb co Citroën Xsara WRC, acompañado no podio polo seu compañeiro de equipo, o español Dani Sordo que lograba o seu primeiro podio no mundial. Terceiro foi o finés Marcus Grönholm co Ford Focus RS WRC 06. En 2007 Loeb sumou a súa terceira vitoria en Cataluña, a primeira das catro que lograría co Citroën C4 WRC. O podio completárono, do mesmo xeito que en 2006, Dani Sordo que terminou a só trece segundos, e Marcus Grönholm. Sebastien Loeb liderou o rally de principio a fin na edición de 2007, sumando a cuarta vitoria en Cataluña e, por terceiro ano. secundado no podio por Dani Sordo.

En 2010 a proba recuperou o formato mixto con tramos de asfalto e terra, feito que non ocorría desde a edición de 1992.[5] Con Sébastien Loeb retirado, en 2013 o tamén francés Sébastien Ogier co Volkswagen Polo R WRC conseguiu a súa primeira vitoria en Cataluña. O podio completárono, Jari-Matti Latvala, compañeiro de equipo de Ogier e o finés Mikko Hirvonen cun Citroën DS3 WRC. Ogier repetiu triunfo en 2014 con idéntico podio e ao ano seguinte o noruegués Andreas Mikkelsen logrou a súa primeira vitoria no campionato do mundo. En 2016 Ogier deulle ao Polo R WRC a súa cuarta vitoria consecutiva en Cataluña, esta vez secundado no podio por Dani Sordo e Thierry Neuville.

En 2017 o británico Kris Meeke impúxose por diante de Ogier e Ott Tänak , cun Citroën C3 WRC, un vehículo que lograría a vitoria tamén en 2018 nesta ocasión con Sébastien Loeb ao volante, nunha edición moi disputada. Foi o seu noveno triunfo en Cataluña.

Días antes da celebración da 55ª edición, a organización anunciou que o rally non formaría parte do mundial na tempada 2020 e que regresaría en 2021 debido ás rotacións impostas pola FIA, e que ademais se volvería disputar cun itinerario integramente sobre asfalto.[6] En 2019 o belga Thierry Neuville logrou a súa primeira vitoria na proba española, acompañado no podio polo estoniano Ott Tänak, que se proclamou ademais campión do mundo matematicamente, a falta dunha proba por disputarse. O español Dani Sordo completou o podio.

Palmarés[editar | editar a fonte]

Ano Edición Piloto Copiloto Automóbil Notas
1916 1ª Volta a Catalunya[7] España Carlos de Heredia[8] NSU 1 °Categoría
Francia Marc L'Huillier Acompañantes Elizalde 15/20 HP 2 °Categoría
1917 2ª Volta a Catalunya[9] España Alfonso Llobet Acompañantes Elizalde 15/20 HP 1 °Categoría
España Julio Marial

España José Freixa

Hispano-Suiza

Lancia

2 °Categoría (empatados)
1919 3ª Volta a Catalunya[10] España Salvador Elizalde España Ramón Fernández Haro Elizalde 1 °Categoría
España Joaquín Molins Elizalde 2 °Categoría
1920 4ª Volta a Catalunya España Juan Mata España Vicente de Arana / Juan Fastlin Stutz
1954 5ª Volta a Catalunya España Juan Fábregas Coll España Arturo Elizalde Panhard Dyna Z Cat. T
1955 6ª Volta a Catalunya España Antonio Roqué España Miguel Par Lancia Aurelia B20 Coupé Cat.
1956 7ª Volta a Catalunya[11] España Fernando Roqué España Alfonso Mª Marimón Alfa Romeo Giulietta Cat. GT
1957 1º Rallye Cataluña-8º Volta a Catalunya[12] España Sebastià Salvadó España Guillermo Bas "Milano" Alfa Romeo 1900 España
1958 2º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya[13] España Luciano Eliakin España Augusto Lluch Saab 93 España
1959 3º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya España Àlex Soler-Roig España Manuel Romagosa Porsche 356 Carrera España
1960 4º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya España Max Hohenlohe España Augusto Lluch BMW 700 Coupé España
1961 5º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya España Joan Fernández España Ramón Grifoll BMW 700 Coupé España
1962 6º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya España Antonio Grifoll "Clery" España Calamanda Rosell "Cala" BMW 700 Coupé España
1963 7º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya España Jorge Palau-Ribes España Jorge Palou Fiat Abarth 850 TC España
1964 8º Rallye Cataluña-Volta a Catalunya España Jaume Juncosa España Salvador Cañellas Fiat Abarth 1000 España
Entre 1965 e 1972 non se celebrou
1973 9º Rallye Catalunya España Salvador Cañellas España Daniel Ferrater SEAT 1430-1800 España
1974 10º Rallye Catalunya Francia Marc Etchebers Francia Marie-Christine Etchebers Porsche 911 Carrera RS España
1975 11º Rallye Catalunya España Antonio Zanini España Eduardo Martínez-Adam SEAT 1430-1800 España
1976 12º Rallye Catalunya España Jorge de Bagratión España Manuel de Barbeito Lancia Stratos HF España
1977 13º Rallye Catalunya España Antonio Zanini España Juan José Petisco SEAT 124-2100 España
1978 14º Rallye Catalunya España Antonio Zanini España Juan José Petisco Fiat 131 Abarth España
1979 15º Rallye Catalunya Galicia Beny Fernández Galicia José Luís Sala Fiat 131 Abarth España
1980 16º Rallye Catalunya España Antonio Zanini España Jordi Sabater Porsche 911 SC España, ERC
1981 17º Rallye Catalunya España Eugenio Ortiz Galicia Guillermo Barreras Renault 5 Turbo España, ERC
1982 18º Rallye Catalunya España Antonio Zanini España Víctor Sabater Talbot Sunbeam Lotus España, ERC
1983 19º Rallye Catalunya Italia Adartico Vudafieri Italia Tiziano Siviero Lancia 037 Rally España, ERC
1984 20º Rallye Catalunya España Salvador Serviá España Jordi Sabater Opel Manta 400 España, ERC
1985 21º Rallye Catalunya Italia Fabrizio Tabaton Italia Luciano Tedeschini Lancia 037 Rally España, ERC
1986 22º Rallye Catalunya Italia Fabrizio Tabaton Italia Luciano Tedeschini Lancia Delta S4 España, ERC
1987 23º Rallye Catalunya Italia Dario Cerrato Italia Giuseppe Cerri Lancia Delta HF 4WD España, ERC
1988 24º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Bruno Saby Francia Jean-François Fauchille Lancia Delta HF 4WD España, ERC
1989 25º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Yves Loubet Francia Jean-Marc Andrié Lancia Delta HF Integrale España, ERC
1990 26º Rally Catalunya-Costa Brava Italia Dario Cerrato Italia Giuseppe Cerri Lancia Delta HF Integrale 16v España, ERC
1991 27º Rally Catalunya-Costa Brava Alemaña Armin Schwarz Flag of Sweden.svg Arne Hertz Toyota Celica GT-4 España, WRC*
1992 28º Rally Catalunya-Costa Brava España Carlos Sainz Galicia Luís Moya Toyota Celica Turbo 4WD España, WRC*
1993 29º Rally Catalunya-Costa Brava Francia François Delecour Francia Daniel Grataloup Ford Escort RS Cosworth España, WRC
1994 30º Rally Catalunya-Costa Brava Italia Enrico Bertone Italia Massimo Chiapponi Toyota Celica Turbo 4WD España, C2L
1995 31º Rally Catalunya-Costa Brava España Carlos Sainz Galicia Luís Moya Subaru Impreza 555 España, WRC
1996 32º Rally Catalunya-Costa Brava Escocia Colin McRae Escocia Derek Ringer Subaru Impreza 555 España, WRC
1997 33º Rally Catalunya-Costa Brava Finlandia Tommi Mäkinen Finlandia Seppo Harjanne Mitsubishi Lancer Evolution España, WRC
1998 34º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Didier Auriol Francia Denis Giraudet Toyota Corolla WRC España, WRC
1999 35º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Philippe Bugalski Francia Jean-Paul Chiaroni Citroën Xsara Kit Car España, WRC
2000 36º Rally Catalunya-Costa Brava Escocia Colin McRae Gales Nicky Grist Ford Focus RS WRC '00 España, WRC
2001 37º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Didier Auriol Francia Denis Giraudet Peugeot 206 WRC WRC
2002 38º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Gilles Panizzi Francia Herve Panizzi Peugeot 206 WRC WRC
2003 39º Rally Catalunya-Costa Brava Francia Gilles Panizzi Francia Herve Panizzi Peugeot 206 WRC WRC
2004 40º Rally Catalunya-Costa Brava Estonia Markko Märtin Flag of the United Kingdom.svg Michael Park Ford Focus RS WRC '04 WRC
2005 41º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën Xsara WRC WRC
2006 42º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën Xsara WRC WRC
2007 43º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën C4 WRC WRC
2008 44º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën C4 WRC WRC
2009 45º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën C4 WRC WRC
2010 46º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën C4 WRC WRC
2011 47º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën DS3 WRC WRC
2012 48º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën DS3 WRC WRC
2013 49º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Ogier Francia Julien Ingrassia Volkswagen Polo R WRC WRC
2014 50º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Ogier Francia Julien Ingrassia Volkswagen Polo R WRC WRC
2015 51º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Flag of Norway.svg Andreas Mikkelsen Flag of Norway.svg Onda Floene Volkswagen Polo R WRC WRC
2016 52º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Ogier Francia Julien Ingrassia Volkswagen Polo R WRC WRC
2017 53º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Flag of Northern Ireland.svg Kris Meeke Flag of Ireland.svg Paul Nagle Citroën C3 WRC WRC
2018 54º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Francia Sébastien Loeb Flag of Monaco.svg Daniel Elena Citroën C3 WRC WRC
2019 55º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Bélxica Thierry Neuville Bélxica Nicolas Gilsoul Hyundai i20 Coupe WRC WRC
2021 56º RallyRACC Catalunya-Costa Daurada Bélxica Thierry Neuville Bélxica Martijn Wydaeghe Hyundai i20 Coupe WRC WRC
[14][15][16]
  • En 1991 e 1992 só foi puntuable para o Campionato de Pilotos.

Gañadores[editar | editar a fonte]

# Piloto Vitorias Anos
1 Francia Sébastien Loeb 9 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2018
2 España Antonio Zanini 5 1975, 1977, 1978, 1980, 1982
3 Francia Sébastien Ogier 3 2013, 2014, 2016
4 Italia Fabrizio Tabaton 2 1985, 1986
Italia Dario Cerrato 1987, 1990
España Carlos Sainz 1992, 1995
Escocia Colin McRae 1996, 2000
Francia Didier Auriol 1998, 2001
Francia Gilles Panizzi 2002, 2003
Bélxica Thierry Neuville 2019, 2021

Notas[editar | editar a fonte]

  1. www.wrc.com (21 de outubro de 2010). "Rallye de España: los tramos del día 1.". Arquivado dende o orixinal o 15-09-2019. Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  2. El Mundo Deportivo (2 de xuño de 1962). "Hoy se disputa la primera fase del VI Rallye Cataluña" (PDF). p. 3. Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  3. El Mundo Deportivo (4 de xuño de 1962). "24 equipos terminaron el VI Rally cataluña del RAC de C.". p. 1. Consultado o 23 de outubro de 2014. 
  4. El Mundo Deportivo (4 de xuño de 1962). "24 equipos terminaron el VI Rally cataluña del RAC de C." (PDF). p. 16. Consultado o 23 de outubro de 2014. 
  5. www.wrc.com (28 de outubro de 2010). "La superficie mixta en España, bien recibida en el WRC". Arquivado dende o orixinal o 15-09-2019. Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  6. "El Rally Catalunya, fuera del calendario del Mundial de 2020" (en castelán). 27 de setembro de 2019. Consultado o 17 de xuño de 2020. 
  7. Ruiz Ferry, Ricardo (5 de agosto de 1916). "Automovilismo". Heraldo Deportivo: 252–258. 
  8. Del Corral, Enrique (29 de xuño de 1957). "La vuelta a Cataluña, modelo de equilibro y ponderación". Diario ABC. p. 114. Consultado o 21 de marzo de 2018. 
  9. "Vuelta a Cataluña, automóvil" (PDF). El Mundo Deportivo: 1. 19 de xuño de 1917. 
  10. "La tercera vuelta a Cataluña". Heraldo Deportivo: 249–250. 25 de xuño de 1919. 
  11. El Mundo Deportivo (6 de xullo de 1956). "Epílogo de las bodas de oro del RAC Cataluña". p. 6. Consultado o 18 de xulloo de 2013. 
  12. Del Corral, Enrique (29 de xuño de 1957). "La vuelta a Cataluña, modelo de equilibro y ponderación". Diario ABC: 113. Consultado o 21 de marzo de 2018. 
  13. "La II Vuelta Automovilista de Cataluña" (PDF). El Mundo Deportivo. 18 de xuño de 1958: 8. Consultado o 20 de marzo de 2018. 
  14. Scalextric, Campeones de Rally. Vol. II - El Rally Catalunya. Altaya. 2008. pp. 596–600. ISBN 978-84-487-2508-2.  (ayuda)
  15. "Previous Winners Of Rally Catalunya. napit.co.uk." (en inglés). Consultado o 20 de outubro de 2014. 
  16. www.juwra.com. "Rally Catalunya" (en inglés). Consultado o 23 de outubro de 2014. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]