Quitón (vestimenta)
| Quitón | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| |||||||
| |||||||
| |||||||
| Wikidata C:Commons | |||||||
O quitón[1] (en grego antigo: χιτών / khitṓn; xenitivo singular: χιτῶνος / khitônos) ou túnica xónica é unha peza de roupa da antiga Grecia[2] que podían levar tanto homes como mulleres. Ao principio, estaba feita de la, pero máis tarde comezou a facerse de liño e cada vez máis larga, para levarse cun cinto e para formar pregamentos decorativos, e mesmo fíbulas e botóns.[3][4] Descoñécese se se levaba algunha prenda máis por debaixo.[5]
A introdución do liño fixo que as mulleres comezasen a preferilo ao peplo, como vemos en esculturas (por exemplo, a Kore de Eutídico ou o Auriga de Delfos[6]) do século V a. C. As mulleres lévano longo, pero ás veces os homes poden levalo ata a altura dos xeonllos. Ás veces, usábase cun tipo de mantón chamado himation, moi popular entre os romanos, que o chamaban pallium.
Os romanos levaban a túnica, que estaba modelada no quitón.
Etimoloxía
[editar | editar a fonte]A palabra quitón deriva dunha lingua semítica central *kittān (por exemplo, no hebreo כֻּתֹּנֶת kuttṓnĕṯ),[7][8] que en última instancia significa «liño».
Formas e estilos de uso
[editar | editar a fonte]Unha versión máis curta do quitón chamábase chitoniskos.
Consistía nunha peza de tea rectangular que se colocaba arredor do corpo: para sacar o brazo dereito polo lado pechado, facíase unha abertura. Sobre o ombreiro esquerdo, os dous extremos do lado aberto atábanse mediante fíbulas. No lado esquerdo, a abertura deixaba a coxa exposta, debaixo da cal se suxeitaba o quitón con alfinetes ou se cosían os extremos.[5]
Nas Korai do período arcaico, vese que levan un quitón longo, ademais do himation.[2] Ao principio, o quitón dórico era máis curto e estaba feito de la,[2] sen mangas.[5] Máis tarde, o quitón xónico, xa presente na antiga Atenas, evolucionou cara a un quitón máis longo e elegante feito de liño.[2] Gañou entón largo e podía levarse cun cinto ou unha cinta arredor das cadeiras. A parte inferior podía alongarse estirándoa por debaixo do cinto ou acurtarse estirándoa por riba. Máis tarde, durante a época de Pericles, os atenienses volveron adoptar o quitón dórico curto.[5]
Tipos
[editar | editar a fonte]
As mangas, que a miúdo se cosían ao quitón, podían cubrir os pulsos ou só a parte superior dos brazos.[5] O quitón de mangas longas é usado por Escirón e Bóreas na Torre dos Ventos de Atenas.[9] O quitón de manga curta era usado habitualmente por nenos e mulleres, como se pode ver nas representacións artísticas. O quitón sen mangas era o emblema dos cidadáns libres. Segundo os escritos, os artesáns e os escravos levaban quitóns cos dous brazos expostos, así como a metade do peito.[9]
Para os homes, podía cubrir a perna ata a metade da coxa ou baixar ata o pé. Podía decorarse con deseños xeométricos para as festas e levarse cun palio (un tipo de abrigo). Cando deixaba ambos os ombreiros descubertos, os homes libres podían distinguirse do resto.[2]
As mulleres levábano longo. Coa chegada do liño, substituíu gradualmente o peplo de la, do que se diferenciaba en que xa non caía en pregamentos sobre o peito e levábase recollido na cintura cun cinto.
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ González González, M. (dir.). Dicionario da Real Academia Galega. Consultado: 11 de xuño de 2025. A Coruña: Real Academia Galega.
- 1 2 3 4 5 Lajo Pérez (1990), p. 114
- ↑ Autenrieth (1984), p. 330
- ↑ Elderkin (1928), p. 334, 338
- 1 2 3 4 5 Guhl & Koner (2002), p. 220
- ↑ "Charioteer of Delphi". usask.ca (en inglés). 22 de decembro de 2015. Arquivado dende o orixinal o 22 de decembro de 2015. Consultado o 12 de xuño de 2025.
- ↑ Blinderman (1990), p. 79
- ↑ Orr, James (ed.). "Dress. 1. Meaning of Terms (note 2)". internationalstandardbible.com (en inglés). (publicado en 1939 por Wm. B. Eerdmans Publishing Co). Consultado o 12 de xuño de 2025.
- 1 2 Guhl & Koner (2002), p. 221
Véxase tamén
[editar | editar a fonte] |
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Quitón  |
Bibliografía
[editar | editar a fonte]- Autenrieth, Georg (1984). Homeric Dictionary (en inglés). Duckworth Press. ISBN 0-7156-1773-7.
- Blinderman, Charles (1990). BIOLEXICON: A Guide to the Language of Biology (en inglés). Springfield, Illinois: Charles C Thomas Publisher. ISBN 9780398082277.
- Elderkin, Kate (xullo-setembro 1928). "Buttons and their Use in Greek Garments". The American Journal of Archaeology (en inglés) 32 (3): 333–345. ISSN 0002-9114. JSTOR 497471. doi:10.2307/497471.
- Garland, Robert (2008). Ancient Greece Everyday Life in the Birthplace of Western Civilization (en inglés). Nova York: Sterling Press. ISBN 978-1-4549-0908-8.
- Guhl, E; Koner, W. (2002). Los griegos. Su vida y costumbres (en castelán). Madrid: Edimat Libros. ISBN 84-8403-286-8.
- Guhl, E.; Koner, W. (2002). Los griegos. Su vida y costumbres. Madrid: Edimat Libros. ISBN 84-8403-286-8.
- Lajo Pérez, Rosina (1990). Léxico de arte (en castelán). Madrid: Akal. ISBN 978-84-460-0924-5.
- Pomeroy, Sarah B. (1994). Goddesses, Whores, Wives and Slaves: Women in Classical Antiquity (en inglés). Londres: Pimlico. ISBN 978-0-712-66054-9.
- Pomeroy, Sarah B. (2002). Spartan Women (en inglés). Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-195-13067-7.
- Radicke, Jan (2022). Roman Women's Dress (en inglés). Berlín: De Gruyter. ISBN 978-3-11-071155-4.
- Smith, William, ed. (1854). "Tunica". Dictionary of Greek and Roman Antiquities (en inglés). Boston: Charles C. Little and James Brown. pp. 1171–1174.
