Primeiro ministro de Afganistán

Primeiro ministro de Afganistán
Instancia de cargo público  Subclase de primeiro ministro  Parte de Gabinete de Afganistán  Nome oficial د افغانستان لومړی وزیر (ps)
Implicados  Titular Hasan Akhund (17 de xullo de 2023 - ) Hasan Akhund (7 de setembro de 2021 - 17 de maio de 2023) Abdul Kabir (17 de maio de 2023 - 17 de xullo de 2023)  Nomeado por Rei de Afganistán (25 de outubro de 1927 - 17 de xullo de 1973) Líder Supremo de Afganistán (27 de setembro de 1996 - 13 de novembro de 2001) Presidente de Afganistán (1 de maio de 1978 - 21 de agosto de 1997) Líder Supremo de Afganistán (7 de setembro de 2021 - )
Datas  Fundación / creación 25 de outubro de 1927 1 de maio de 1978 7 de setembro de 2021  Disolución / destrución 13 de novembro de 2001 17 de xullo de 1973 21 de agosto de 1997
Localización  Xurisdición Afganistán  País Afganistán
Wikidata C:Commons

O primeiro ministro de Afganistán, oficialmente primeiro ministro do Emirato Islámico de Afganistán, é o xefe de goberno de Afganistán.

O posto foi creado en 1927 como un cargo nomeado polo rei de Afganistán. O primeiro ministro funcionou principalmente como unha especie de asesor até o final do Reino de Afganistán en 1973. Durante a década de 1980, o primeiro ministro foi o xefe de goberno. O posto foi abolido despois da invasión estadounidense que derrocou ao réxime talibán, despois do cal se estableceu unha forma presidencial de goberno que durou de 2004 a 2021. Trala retirada dos Estados Unidos e o restablecemento do réxime talibán, o cargo foi recuperado.

O primeiro ministro e o goberno están baixo as ordes do líder supremo. O 7 de setembro de 2021, os funcionarios talibán que exercían o control de facto de Afganistán anunciaron ao erudito islámico Hasan Akhund como primeiro ministro interino do novo goberno provisional no restablecido Emirato Islámico de Afganistán. O 15 de agosto de 2025 Akhund e outros membros do seu gabinete, ata entón interinos, foron nomeados sobre unha base permanente.

Historia

Reino de Afganistán

Durante a época do Reino de Afganistán, o presidente do Consello de Ministros non era o primeiro ministro, senón o rei. Só durante a ausencia deste, era o Primeiro Ministro o presidente interino do Consello.

Até 1963, o rei Mohamed Zahir nomeou a familiares seus como primeiros ministros. O rei tamén tiña o poder de despedir ou cambiar de primeiro ministro. A situación cambiou a partir de 1963, cando se estableceu ao primeiro ministro como xefe do goberno afgán. Era a primeira vez que o rei non xogaba un papel importante no goberno, deixándoo a unha autoridade elixida por el.

A Constitución de 1964 outorgou ao Primeiro Ministro o poder de convocar ao Colexio Electoral en caso da morte do rei. O primeiro ministro respondía só ante Wolesi Jirga (a cámara baixa do Parlamento) sobre a Política Xeral do goberno, e individualmente polos seus deberes prescritos.

República Democrática

En abril de 1978, Mohammad Daoud Khan foi asasinado durante un golpe de estado que iniciou a Revolución Saur . Ese mesmo ano, o Partido Democrático Popular de Afganistán (PDPA) restableceu o cargo de primeiro ministro, que se mantivo durante toda a década de 1980.

O Presidente encargábase do nomeamento do Primeiro Ministro, quen á súa vez nomeaba o seu Consello de Ministros. O propósito declarado do Consello era formular e aplicar políticas internas e externas, formular plans de desenvolvemento económico e orzamentos estatais e garantir a orde pública. O primeiro ministro tiña o poder de disolver o goberno. Varios presidentes afgáns durante a era da República Democrática tamén foron nomeados Primeiro Ministro. Coa invasión soviética de Afganistán, o primeiro ministro xa non estaba a cargo do goberno, exercendo o secretario xeral do PDPA ou o director do KHAD maior poder.

Estado Islámico

Despois da caída do goberno de Mohammad Najibullah, creouse un Estado de transición. Houbo friccións constantes entre o presidente e o primeiro ministro durante este período. O Estado derrubouse e non houbo un goberno central efectivo entre 1992 e 1996. Así, o cargo de primeiro ministro era de facto cerimonial, con escaso poder de actuación.

Emirato Islámico

O título foi abolido cando as forzas talibán do Emirato Islámico de Afganistán tomaron o control en 1996. O número dous dos talibán era coñecido a miúdo como o primeiro ministro durante todo o seu goberno. Coa morte de Mohammad Rabbani en 2001, os talibán decidiron non manter o cargo. Até setembro de 1997, o goberno que os talibán derrocaran, que permaneceu en rebelión até o final do réxime talibán en 2001, tiña un primeiro ministro no goberno, pero a posición foi abolida.

O 7 de setembro de 2021, os talibán restableceron o cargo de primeiro ministro coa formación dun novo goberno provisional.

Lista de primeiros ministros

Nome		Foto	Nacemento-morte	Período no cargo			Partido político
				Inicio	Fin	Duración
Reino de Afganistán (1926–1973)
	Shir Ahmad		c. 1885–?	25 de outubro de 1927	Xaneiro de 1929	1 ano e 2 meses	Independente
				Primeiro ministro. Deposto.
	Shir Giyan		?-1929	Xaneiro de 1929	1 de novembro de 1929	10 meses	Saqqawist
				Primeiro ministro do Emirato de Afganistán (1929). Deposto.
	Mohammad Hashim Khan		1884–1953	1 de novembro de 1929	9 de maio de 1946	16 anos e 189 días	Independente
				Primeiro ministro. Membro da dinastía Barakzai.
	Amanat Lewana		Descoñecido	c. 1944	c. 1946	c. 2 anos	Descoñecido
				Primeiro ministro baixo o rei Salemai, só na Provincia Oriental durante as revoltas tribais de Afganistán de 1944 a 1947.
	Shah Mahmud Khan		1890–1959	9 de maio de 1946	7 de setembro de 1953	7 anos e 121 días	Independente
				Primeiro ministro. Membro da dinastía Barakzai.
	Mohammad Daoud Khan		1909–1978	7 de setembro de 1953	10 de marzo de 1963	9 anos e 184 días	Independente
				Primeiro ministro. Membro da dinastía Barakzai.
	Mohammad Yusuf		1917–1998	10 de marzo de 1963	2 de novembro de 1965	2 anos e 237 días	Independente
				Primeiro ministro.
	Mohammad Hashim Maiwandwal		1919–1973	2 de novembro de 1965	11 de outubro de 1967	1 ano e 343 días	Independente (ata 1966)
							Partido Progresista Democrático
				Primeiro ministro.
	Abdullah Yaqta		1914–2003	11 de outubro de 1967	1 de novembro de 1967	21 días	Independente
				Primeiro ministro en funcións.
	Mohammad Nur Ahmad Etemadi		1921–1979	1 de novembro de 1967	9 de xuño de 1971	3 anos e 220 días	Independente
				Primeiro ministro.
	Abdul Zahir		1910–1982	9 de xuño de 1971	12 de novembro de 1972	1 ano e 156 días	Independente
				Primeiro ministro.
	Mohammad Musa Shafiq		1932–1979	12 de novembro de 1972	17 de xullo de 1973	247 días	Independente
				Primeiro ministro. Deposto durante o golpe de Estado de 1973.
Cargo abolido (17 de xullo de 1973 – 1 de maio de 1978)
República Democrática de Afganistán (1978–1992)
	Nur Muhammad Taraki		1917–1979	1 de maio de 1978	27 de marzo de 1979	330 días	Partido Democrático Popular (facción Khalq)
				Presidente do Consello de Ministros.
	Hafizullah Amin		1929–1979	27 de marzo de 1979	27 de decembro de 1979	275 días	Partido Democrático Popular (facción Khalq)
				Presidente do Consello de Ministros. Asasinado polas forzas especiais soviéticas durante a Operación Tormenta-333.
	Babrak Karmal		1929–1996	27 de decembro de 1979	11 de xuño de 1981	1 ano e 166 días	Partido Democrático Popular (facción Parcham)
				Presidente do Consello de Ministros.
	Sultan Ali Keshtmand		1935-	11 de xuño de 1981	26 de maio de 1988	6 anos e 350 días	Partido Democrático Popular (facción Parcham)
				Presidente do Consello de Ministros. Primeiro mandato.
	Mohammad Hasan Sharq		1925-	26 de maio de 1988	21 de febreiro de 1989	271 días	Independente
				Presidente do Consello de Ministros. Nomeado como parte do proceso de Reconciliación Nacional.
	Sultan Ali Keshtmand		1935-	21 de febreiro de 1989	8 de maio de 1990	1 anos e 76 días	Partido Democrático Popular (facción Parcham)
				Presidente do Consello de Ministros. Segundo mandato.
	Fazal Haq Khaliqyar		1934–2004	8 de maio de 1990	15 de abril de 1992	1 ano e 343 días	Partido Democrático Popular (facción Parcham) (ata xuño de 1990)
							Partido da Patria
				Presidente do Consello de Ministros. Dimitiu.
Estado Islámico de Afganistán (1992–2002)
	Abdul Sabur Farid Kohistani		1952–2007	6 de xullo de 1992	15 de agosto de 1992	40 días	Hezb-e Islami Gulbuddin
				Primeiro ministro.
Cargo vacante (15 de agosto de 1992 – 17 de xuño de 1993)
	Gulbuddin Hekmatyar		1947-	17 de xuño de 1993	28 de xuño de 1994	1 ano e 11 días	Hezb-e Islami Gulbuddin
				Primeiro ministro. Primeiro mandato.
	Arsala Rahmani Daulat		1937–2012	28 de xuño de 1994	1995	≈ 1 ano	Ittehad-e Islami
				Primeiro ministro en funcións.
	Ahmad Shah Ahmadzai		1944–2021	1995	26 de xuño de 1996	≈ 1 ano	Ittehad-e Islami
				Primeiro ministro en funcións.
	Gulbuddin Hekmatyar		1947-	26 de xuño de 1996	11 de agosto de 1997	1 ano e 46 días	Hezb-e Islami Gulbuddin
				Primeiro ministro. Segundo mandato. Deixou Cabul trala caída dos Talibán o 27 de setembro de 1996.
	Abdul Rahim Ghafoorzai		1947–1997	11 de agosto de 1997	21 de agosto de 1997	10 días	Independente
				Primeiro ministro. Exerceu só en áreas controladas pola Alianza do Norte debido á guerra civil de 1996–2001. Entre 1996 e 2001, o Estado Islámico mantívose como o goberno recoñecido internacionalmente, a pesar de controlar só o 10% do territorio afgán. Morreu nun accidente aéreo.
Emirato Islámico de Afganistán (1996–2001)
	Mohammad Rabbani		1955–2001	27 de setembro de 1996	13 de abril de 2001	4 anos e 198 días	Talibán
				Vicepresidente do Consello Supremo. Primeiro Ministro. Vicelíder dos Talibán. Morreu no cargo.
	Abdul Kabir		1958-	16 de abril de 2001	13 de novembro de 2001	211 días	Talibán
				Vicepresidente en funcións do Consello Supremo. Primeiro ministro en funcións. Deposto durante a caída de Cabul.
Cargo abolido (13 de novembro de 2001 – 7 de setembro de 2021)
Estado Islámico de Afganistán (2021–presente)
	Hasan Akhund		entre 1945 e 1958-	7 de setembro de 2021	No cargo	4 anos e 225 días	Talibán
				Primeiro Ministro. Exerceu en funcións ata o 15 de agosto de 2025.
	Abdul Kabir		1958-	17 de maio de 2023	17 de xullo de 2023	61 días	Talibán
				Primeiro ministro en funcións mentres Hasan Akhund se recuperaba dunha enfermidade.