Présaras, Vilasantar

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 43°02′52″N 8°06′26″O / 43.04777, -8.10731

Présaras
Estrada de Présaras Vilasantar.jpg
Estrada de Présaras.
Parroquia de Présaras.png
ConcelloVilasantar
ProvinciaA Coruña
Poboación239 hab. (2018)
Entidades de poboación20

San Pedro de Présaras é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Vilasantar. Segundo o Instituto Nacional de Estadística[1] en 2018 tiña 239 habitantes (118 homes e 121 mulleres).

Eclesiasticamente pertence ao arciprestado de Sobrado, igual cás demais parroquias do concello.[2]

Présaras no Catastro de Ensenada (1753).

Xeografía[editar | editar a fonte]

Situación[editar | editar a fonte]

Présaras está situado no sur do concello de Vilasantar. Limita ao norte coas parroquias de Vilasantar e Armental, ao oeste coa de Vilariño, ao leste con Mezonzo e Arceo (Boimorto), e ao sur con Andavao (Boimorto) e Folgoso (Sobrado). Ten unha superficie de 5,2 km² e o núcleo de poboación principal é o Foro.

Orografía[editar | editar a fonte]

A parroquia de Présaras ocupa as zonas máis baixas do concello, estando a maior parte da parroquia darredor dos 450 metros de altitude. O punto máis alto atópase na Fraga, con 490 metros sobre o nivel do mar.

Hidrografía[editar | editar a fonte]

O territorio de Présaras está delimitado case por completo polos ríos Cabalar e Tambre. Tamén o río Ceños, afluente do Tambre, discorre pola parroquia.

Clima[editar | editar a fonte]

O clima é temperado con temperaturas frías no inverno e suaves no verán. Son abondosas as precipitacións dende o outono á primavera, e no inverno son moi frecuentes as xeadas e ocasionais as nevaradas.

Demografía[editar | editar a fonte]

Século XVIII[editar | editar a fonte]

1752[4] 1768[5] 1787[6]
Veciños Habitantes
30 153 147

Século XIX[editar | editar a fonte]

1826[7] 1836[8] 1845[3] 1857[9] 1860[10] 1887[11] 1900[12]
Veciños 63 26 32 40 48
Habitantes 314 144 205 220 241 281 336

     Dicionarios xeográficos     Boletín Oficial da Provincia da Coruña (BOPC)     Censos (poboación de feito)

Século XX[editar | editar a fonte]

1910[12] 1920[12] 1930[12] 1940[12] 1950[12] 1960[12] 1970[12] 1981[12] 1986[13] 1991[12] 1999[14] 2000[15]
Habitantes 355 423 555 768 751 751 506 471 390 320 311 315

     Censos (poboación de feito)     Padrón municipal

Dende a segunda metade do século XX sofreu un gran descenso de poboación, debido ao peche de industrias, á emigración ás cidades e ao avellentamento da poboación.

Século XXI[editar | editar a fonte]

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
312 311 296 292 301 290 283 283 280 274
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
264 268 265 257 250 241 236 239
Fonte: IGE (padrón municipal)[16]
Gráfica de evolución demográfica de Présaras entre 1887 e 2018
     Poboación de feito segundo os censos de poboación.     Poboación segundo o padrón municipal.

Cunha poboación de 239 habitantes (118 homes e 121 mulleres), é a segunda parroquia máis poboada do concello, só por detrás de Barbeito.[1]

Historia[editar | editar a fonte]

Pazo de Présaras

Prehistoria[editar | editar a fonte]

Da época megalítica consérvase a mámoa da Ponte do Sapo.

Idade Media[editar | editar a fonte]

Na Idade Media foi de gran relevancia o condado de Présaras, que abranguía ademais, terras dos hoxe concellos veciños de Curtis e Sobrado. No ano 920, Hermenexildo Aloitez, foi nomeado conde Présaras polo rei Ramiro II de León. No ano 958, Hermenexildo e a súa muller, Paterna, fundaron o mosteiro de Sobrado dos Monxes. Un dos fillos deste matrimonio foi Sisnando II, bispo de Iria Flavia, que liderou a loita contra os viquingos na batalla de Fornelos.

Idade Moderna[editar | editar a fonte]

Nesta parroquia naceu, en 1565, Miguel Ares Canaval, bispo de Ourense.

No século XVIII, Valentín Sánchez de Boado, un indiano regresado de Perú, construíu a igrexa e o pazo e contratou a Xosé Gambino para realizar o conxunto escultórico da igrexa.

Idade Contemporánea[editar | editar a fonte]

Durante a primeira metade do século XX tivo grande importancia a industria téxtil pola presenza no pobo da fábrica de tecidos La Arzuana, que funcionou de 1882 a 1962[17] e na que traballaron varios centos de persoas, a maioría delas, mulleres.[18][19]

Cultura[editar | editar a fonte]

Toponimia[editar | editar a fonte]

O topónimo Présaras ten a súa orixe nas presuras (pressura, pressurae), un procedemento polo cal se ofrecían terras a colonos para que fosen poboadas e traballadas.[20]

Patrimonio[editar | editar a fonte]

Igrexa de san Pedro de Présaras.
Patrimonio arqueolóxico
Patrimonio arquitectónico

Etnografía[editar | editar a fonte]

Festas e celebracións[editar | editar a fonte]

As festas patronais en honor a San Pedro, celébranse na fin de semana do 29 de xuño na Carballeira. O 29 de setembro celébranse as festas de San Miguel.

Na cultura popular[editar | editar a fonte]

É o escenario do documental Tecido resistente.[21]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Ara de Reburrio ás ninfas, conservada no castelo de Santo Antón

Lugares e parroquias[editar | editar a fonte]

Lugares de Présaras[editar | editar a fonte]

Lugares da parroquia de Présaras no concello de Vilasantar (A Coruña)

Abeleiras | O Alto do Monte | O Canaval | A Carballeira | As Casas Novas | A Casilla | O Chope | O Cruceiro | A Cruz de Guerra | Eirixe | O Fielato | A Fonte do Chope | Foro | A Fraga | O Gardado | Os Loureiros | Panacioi | O Rego de Peteiro | Tamou | O Vento

Parroquias de Vilasantar[editar | editar a fonte]

Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Vilasantar

Armental (San Martiño) | Barbeito (San Salvador) | Mezonzo (Santa María) | Présaras (San Pedro) | San Vicenzo de Curtis (San Vicenzo) | Vilariño (Santa María) | Vilasantar (Santiago)

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 "Instituto Nacional de Estadística. (Spanish Statistical Institute)". www.ine.es (en castelán). Consultado o 2018-05-09. 
  2. "Arciprestado de Sobrado". Arquidiocese de Santiago de Compostela. Consultado o 3.12.2018. 
  3. 3,0 3,1 Madoz, Pascual (1849). Presaras (San Pedro de). Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar (en castelán) XIII (Madrid). pp. 213–214. 
  4. Censo de Población de la Corona de Castilla. Marqués de la Ensenada 1752 (PDF) (en castelán). II: Nomenclatores. Madrid: INE. 2016 [1993]. p. 169. ISBN 978-84-260-2716-0. 
  5. Censo de Aranda (PDF) (en castelán). IX: Diócesis de Santiago, Segorbe y Segovia. Madrid: INE. 2013 [2011]. p. 316. ISBN 978-84-260-3760-2. 
  6. Censo de 1787 “Floridablanca” (PDF) (en castelán). IV: Comunidades autónomas del Norte Atlántico. Madrid: INE. 2016 [1990]. p. 3887. ISBN 978-84-260-1970-7. 
  7. Miñano, Sebastián (1827). Présaras (San Pedro de). Diccionario geográfico-estadístico de España y Portugal (en castelán) VII (Madrid). p. 124. 
  8. Fariña Jamardo, Xosé (1990). Os concellos galegos. Parte Xeral. Fundación Barrié. p. 142. ISBN 978-84-87819-06-3. 
  9. Nomenclátor de los pueblos de España (en castelán). Madrid. 1858. p. 249. 
  10. Nomenclátor estadístico de las parroquias que componen la provincia de La Coruña (en castelán). A Coruña. 1863. pp. 34–35. 
  11. "Provincia de La Coruña". Nomenclátor de las ciudades, villas, lugares, aldeas y demás entidades de población de España en 1.º de enero de 1888 (en castelán). III: Ciudad Real á Gerona. Madrid. 1892. p. 159. 
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 12,7 12,8 12,9 Pazo Labrador, Alberto Xosé; Santos Solla, Xosé Manuel (1995). Poboación e territorio. As parroquias galegas nos últimos cen anos. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia. p. 123. ISBN 978-84-605-3156-2. 
  13. Torres Luna, María Pilar de; Pérez Fariña, María Luisa; Santos Solla, Xosé Manuel (1989). Municipios y parroquias de Galicia (en castelán). Universidade de Santiago de Compostela. p. 52. ISBN 978-84-7191-529-0. 
  14. "Nomenclátor estatístico de Galicia. Ano 1999" (XLS). Instituto Galego de Estatística (IGE). 
  15. "Nomenclátor estatístico de Galicia. Ano 2000" (XLS). Instituto Galego de Estatística (IGE). 
  16. Nomenclátor estatístico de Galicia. Anos "2001" (XLS) ; "2002" (XLS) ; "2003" (XLS) ; "2004" (XLS) ; "2005" (XLS) ; "2006" (XLS) ; "2007" (XLS) ; "2008" (XLS) ; "2009" (XLS) ; "2010" (XLS) ; "2011" (XLS) ; "2012" (XLS) ; "2013" (XLS) ; "2014" (XLS) ; "2015" (XLS) ; "2016" (XLS)  e "2017" (XLS) . Instituto Galego de Estatística (IGE).
  17. "Asociación Buxa". www.asociacionbuxa.com. Consultado o 12-05-2018. 
  18. "Los inicios de la industria textil en A Coruña - La Opinión A Coruña". www.laopinioncoruna.es (en castelán). Consultado o 11-05-2018. 
  19. "Cuando ellas revolucionaron Vilasantar" (en castelán). Consultado o 11-05-2018. 
  20. "Toponimia de introducción mozárabe en la Gallaecia" (PDF). www.tdx.cat (en castelán). Consultado o 14 de maio de 2018. 
  21. Chiavegatto, Marina (17 de setembro de 2018). "Tuve que hacerles ver que su historia era extraordinaria, ellas no le daban importancia". La Opinión (en español). Entrevista con Antares Pérez. Vilasantar. Consultado o 12 de marzo de 2019. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]