Pobo quimbaya

Pobo quimbaya
	Estatua Cacique Quimbaya, feita de ouro (Museo de América, Madrid).
	Instancia de cultura arqueolóxica; grupo étnico
Rexións principais
Colombia
Colombia	Caldas, Risaralda e Quindío
Identificadores
Freebase
Freebase	/m/02xbc29
Fontes e ligazóns
	Redes
	Redes
	Wikidata C:Commons

Os quimbaya^[1] son unha etnia e cultura indíxena colombiana^[2] famosa pola súa produción de pezas de ouro de alta calidade e beleza. Cara ao 1530 estaban organizados na chamada federación quimbaya, centrada arredor da cidade de Chinchiná. Esta federación opuxo unha forte resistencia armada ós españois, e malia a súa derrota, continuaron existindo até o 1700, cando desapareceron como grupo recoñecible.

Territorio

Cando chegaron os españois, o pobo quimbaya vivía no interior e nos arredores do que hoxe se coñece en Colombia como o eixo cafeteiro, nos departamentos de Caldas (sur: Chinchiná, Palestina, Villamaría, Manizales), Risaralda (sur: Pereira, Marsella, Santa Rosa) e Quindío (norte: Armenia, Quimbaya, Montenegro, La Tebaida, Salento, Circasia) nos concellos de Cartago e Obando, ó norte de Valle del Cauca.^[3]

Os máis antigos ocupantes da rexión Quimbaya desapareceron contra o século X e coñécese moi pouco sobre eles. A ourivaría finamente desenvolvida que se atopou dos quimbayas sinala que dende unha época moi antiga posuíron un alto grao de desenvolvemento cultural.

Conquista

A conquista española do territorio quimbaya comezou en 1539 e someteu ós indíxenas ó servizo dos encomenderos. En 1542, produciuse a primeira rebelión quimbaya^[4] e en 1577 a segunda,^[5] que chegou a adquirir maiores dimensións. Derrotadas ámbalas rebelións, se produciuse unha continuada diminución da poboación quimbaya, de xeito que no 1559 xa desapareceran o 55% dos cacicados.^[6] Os traballos forzados, a desnutrición, as enfermidades e finalmente a guerra dos pijaos contra os españois, da que foron vítimas, acabaron con eles, de xeito que o último censo dos quimbayas, en 1628, rexistrou só 69 tributarios, nunha zona onde en 1539 se rexistraran 20 mil.^[7]

Notas

↑ Entrada quimbaya en Digalego
↑ Felipe Hernández (2005). "Translation Theory and Translational Architectures: Reading between History, Architecture and Cultural Theory". En Hernández, Felipe; Millington, Mark; Borden, Iain. Transculturation: Cities, Spaces and Architectures in Latin America (en inglés). Rodopi. pp. 126–142. ISBN 978-90-420-1628-6. Consultado o 9 de maio de 2022.
↑ Friede, Juan 1963 Los Quimbaya bajo la dominación española. Segunda edición, Bogotá: Carlos Valencia Editores, 1973, p.13
↑ Friede, J. op.cit. p.p. 53-70
↑ Friede, J. op.cit. p.p. 77-96
↑ Friede, J. op.cit. p.107
↑ Friede, J. op.cit. p.267

Véxase tamén

Outros artigos

Historia precolombiana de Colombia

Ligazóns externas

Quimbaya. La gente y el oro en el Cauca Medio (en castelán)
Milenios de historia en el Cauca medio Arquivado 13 de xullo de 2016 en Wayback Machine. (en castelán)
Artigo sobre a Historia da conquista española dos Quimbayas (en castelán)

[1] Entrada quimbaya en Digalego

[Hernández-2] Felipe Hernández (2005). "Translation Theory and Translational Architectures: Reading between History, Architecture and Cultural Theory". En Hernández, Felipe; Millington, Mark; Borden, Iain. Transculturation: Cities, Spaces and Architectures in Latin America (en inglés). Rodopi. pp. 126–142. ISBN 978-90-420-1628-6. Consultado o 9 de maio de 2022.

[3] Friede, Juan 1963 Los Quimbaya bajo la dominación española. Segunda edición, Bogotá: Carlos Valencia Editores, 1973, p.13

[4] Friede, J. op.cit. p.p. 53-70

[5] Friede, J. op.cit. p.p. 77-96

[6] Friede, J. op.cit. p.107

[7] Friede, J. op.cit. p.267

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]