Saltar ao contido

Parque histórico de Si Thep

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo:Xeografía físicaParque histórico de Si Thep
Imaxe
Tipoparque histórico de Tailandia Editar o valor en Wikidata
Localización
División administrativaSi Thep, Tailandia (en) Traducir Editar o valor en Wikidata
Mapa
 15°28′00″N 101°09′00″L / 15.466585, 101.150093
Características
Patrimonio da Humanidade  
TipoPatrimonio cultural  → Asia-Oceanía insular
Data2023 (45ª Sesión), Criterios de Patrimonio da Humanidade: (ii) e (iii) Editar o valor en Wikidata
Identificador1662

Parque Histórico Si Thep (tailandes อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ) é un sitio arqueolóxico na Provincia de Phetchabun Tailandia. Abarca a antiga cidade de Si Thep, un sitio habitado desde arredor dos séculos III a V d.C. ata o século XIII, abarcando períodos culturais desde a prehistoria tardía, pasando polo Imperio Dvaravati[1], ata a idade de ouro do Imperio Khmer. Si Thep foi unha das maiores cidades-estado coñecidas que xurdiu ao redor das chairas do centro de Tailandia no primeiro milenio, pero quedou abandonada ao redor da época en que as cidades de fala tailandesa de Sukhothai e máis tarde Ayutthaya xurdiron como novos centros de poder na bacia do río Chao Phraya.[2]

O sitio chamou a atención da arqueoloxía moderna en 1904 tras os estudos realizados polo príncipe Damrong Rajanubhab, e foi catalogado como monumento antigo en 1935. O Departamento de Belas Artes levou a cabo estudos e escavacións continuas do sitio, que tamén estudiarono os arqueólogos príncipe Subhadradis Diskul, H. G. Quaritch Wales e Jean Boisselier, entre outros.[2]

Segundo a evidencia histórica atopada no sitio, Si Thep foi posiblemente o centro dos mandala Dvaravati.[3][4] A través de matrimonios reais, tamén se consideraba a cidade irmá de Sema, a capital do estado veciño, Canasapura, situada ao leste no lado oposto das montañas Dong Phaya Yen na bacia do río Mun.[4] Algúns eruditos cren que Ayojjhapura, o predecesor do Ayodhya, mencionada nas crónicas pali Ratanabimbavamsa e Jinakalamali.[5][6]:51 Tatsuo Hoshino suxire que Si Thep era o principal centro do reino Qiān Zhī Fú, cuxo territorio no Mueang Sema de Canasapura perdeuse ante o Dvaravati dominado pola costa da bacia do Bang Pakong.[7][8]

Si Thep catalogouse como parque histórico en 1984 e foi proposto como Patrimonio Mundial provisional da UNESCO por Tailandia en 2019.[9] O 19 de setembro de 2023, inscribíuse na Lista do Patrimonio Mundial como A antiga cidade de Si Thep e os seus monumentos Dvaravati asociados. É a primeira candidatura exitosa de Tailandia a Patrimonio da Humanidade cultural desde o sitio de Ban Chiang en 1992.[10][11]

Historia

[editar | editar a fonte]

Primeiros asentamentos: séculos IV-V d.C.

[editar | editar a fonte]

Si Thep desenvolveuse a partir dunha aldea agrícola prehistórica no val de Pa Sak hai aproximadamente 2.500-1.500 anos. [12] Na primeira fase arqueolóxica (séculos IV–V d.C.), o asentamento inicial de Si Thep ocupaba o centro da cidade e existía unha tradición funeraria con ofrendas relacionadas coa India e con comunidades da rexión central e da bacia do río Moon ao nordés.[13]

Época de influencia hindú: séculos VI-VIII d.C.

[editar | editar a fonte]
Base escultórica inscrita de Si Thep, século VIII d.C., con escritura pallava en lingua pali.

A segunda fase de ocupación (séculos VI-VIII d.C.) caracterizouse pola expansión cara ás aforas da cidade. A medida que xurdiu a monarquía, o vaishnavismo asumiu un papel importante na sociedade de Si Thep, con relacións coa India, as culturas Funan, Chenla e Dvaravati.[13] Si Thep foi un centro urbano da cultura Dvaravati desde o século VI d.C., e unha das primeiras comunidades de Tailandia que estableceu contactos coa India, como testemuña a inscrición en pedra K 978, escrita en sánscrito con escritura Pallava que data do século VI d.C. Así, Si Thep desenvolveuse ata converterse nun estado primitivo xunto con outros estados temperáns do sueste asiático como Funan, Chenla e Sri Ksetra.[12] Charles Higham informa dunha inscrición Dvaravati do século VII de Si Thep que di: "No ano... un rei que é sobriño do gran rei, que é fillo de Pruthiveenadravarman, e que é grande como Bhavavarman, que ten principios morais recoñecidos, que é poderoso e o terror dos seus inimigos, erixe esta inscrición ao ascender ao trono". Un foso pechaba 4,7 km cadrados, mentres que a estrutura de Khao Klang Nai (Thai: เขาคลังใน) data dos séculos VI ao VII.[14]:303,308–309

Época de influencia budista: séculos VIII-X d.C.

[editar | editar a fonte]

Esta fase (séculos VIII-X d.C.) foi a máis próspera. Desenvolveuse un sistema de rega e o budismo mahayana influíu na arte mentres continuaban as relacións coa India, Dvaravati e as cidades do nordés. Os asentamentos de Si Thep, Sema e Lopburi controlaban as rutas da rexión.[13] O crecemento de Si Thep levou ao establecemento da súa cidade veciña, Tha Rong (Thai: ท่าโรง}, situada a 20 quilómetros ao norte na beira do río Pasak, que máis tarde renomeouse como Wichian Buri durante o reinado do rei Nangklao do Rattanakosin.[15] A través do budismo, varias evidencias históricas apoian a conexión entre Si Thep e outro grupo de entidades políticas influenciadas polos Dvaravati no actual Nordés de Tailandia, Wen Dan.[16]:91–92

Durante esta época, Si Thep, xunto co Reino de Lavo, foi o centro do estado de estilo Mandala (modelo político), Dvaravati. Non obstante, debido á migración ou pandemias inducidas polo clima, Si Thep perdeu a súa prosperidade e Lavo converteuse no único centro de poder da zona ata que caeu baixo a hexemonía khmer durante os séculos X e XI.[17]

Ascenso de Angkor: séculos XI-XIII d.C.

[editar | editar a fonte]

Durante esta fase (séculos XI-XIII d.C.), o shaivismo tivo unha grande influencia en Si Thep na época angkoriana, e Si Thep tivo relacións co Phimai na conca do río Mun cando Sema deixou de controlar as rutas. Debido á política de Jayavarman VII, Si Thep perdeu importancia e foi case abandonado arredor do século XIV.[13] Prang Song Phi Nong e Prang Si Thep construíronse entre os séculos XI e XII.[14]:303,308–309 Parece que abandonouse no século XIII, coincidindo co auxe de Sukhothai como o novo centro político do val superior de Menam.[18]

Período posangkoriano: despois do século XIII

[editar | editar a fonte]

Tras o declive de Si Thep no século XIII, fundouse posteriormente un novo reino, o Ayutthaya, cara ao sur, na beira do río Chao Phraya a mediados do século XIV d.C., como estado que o sucedeu,[3] como nome completo da súa capital referido ao mandalas de Dvaravati,Krung Thep Dvaravati Si Ayutthaya (Thai กรุงเทพทวารวดีศรีอยุธยา).[19][20][21][22] A conexión entre o antigo pobo Mon, a poboación predominante dos Dvaravati, e o actual Pobo tailandés na Tailandia central, que son os herdeiros da Ayutthaya siamesa, estableceuse en varios estudos xenéticos realizados no século XX.[23]

Estruturas existentes

[editar | editar a fonte]

Dentro da cidade interior

[editar | editar a fonte]
  • Khao Khlang Nai (Thai เขาคลังใน)
  • Prang Si Thep (Thai ปรางค์ศรีเทพ)
  • Prang Song Phi Nong ({Thai ปรางค์สองพี่น้อง)

Fóra da cidade interior

[editar | editar a fonte]
  • Khao Khlang Nok (Thai เขาคลังนอก)
  • Khao Khlang Na (Thai เขาคลังหน้า)
  • Khao Khlang Sa Kaeo (Thai เขาคลังสระแก้ว)
  • Prang Ruesi (Thai ปรางค์ฤๅษี)

Galería

[editar | editar a fonte]

Notas

[editar | editar a fonte]
    Referencias
    1. ↑ "The Ancient Town of Si Thep and Its Associated Dvaravati Monuments". UNESCO World Heritage Centre (en inglés). UNESCO. Consultado o 11 de marzo de 2026.
    2. 1 2 "อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ: ประวัติที่มาและความสำคัญ". virtualhistoricalpark.finearts.go.th (en tailandés). Fine Arts Department. Consultado o 21 de setembro de 2023.
    3. 1 2 "หลักฐานฟ้อง! ทำไมจึงเชื่อได้ว่า “ศรีเทพ” คือศูนย์กลางทวารวดี". www.silpa-mag.com (en tailandés). 13 de decembro de 2023. Arquivado dende o orixinal o 14 de decembro de 2023. Consultado o 14 de decembro de 2023.
    4. 1 2 "“ศรีเทพ-เสมา” เมืองเครือข่าย ศรีทวารวดี-ศรีจนาศะ?". www.silpa-mag.com (en tailandés). 24 de novembro de 2023. Arquivado dende o orixinal o 14 de decembro de 2023. Consultado o 14 de decembro de 2023.
    5. ↑ Pensupa Sukkata (16 de xuño de 2022). "ฤๅเมืองโบราณศรีเทพ คือ 'อโยธยา-มหานคร' ในตำนานพระแก้วมรกต และตำนานพระสิกขีปฏิมาศิลาดำ?" [Is the ancient city of Sri Thep the ‘Ayutthaya-the metropolis’ in the legend of the Emerald Buddha and the legend of the black stone Buddha Sikhi Patima?]. Matichon (en tailandés). Arquivado dende o orixinal o 2024-12-18. Consultado o 19 de decembro de 2024.
    6. ↑ Pae Talalak (1912). "รัตนพิมพวงษ์" [Ratanabimbavamsa] (PDF) (en tailandés). Consultado o 19 de decembro de 2024.
    7. ↑ Sujit Wongthes (6 de febreiro de 2022). "ทวารวดีศรีเทพ คำบอกเล่าจาก 'ฝรั่งคลั่งสยาม'" [Dvaravati Sri Thep, an account from a 'Siam-crazed foreigner']. Matichon (en tailandés). Arquivado dende o orixinal o 2025-08-10. Consultado o 11 de agosto de 2025.
    8. ↑ Hoshino, T (2002). "Wen Dan and its neighbors: the central Mekong Valley in the seventh and eighth centuries.". En M. Ngaosrivathana; K. Breazeale. Breaking New Ground in Lao History: Essays on the Seventh to Twentieth Centuries. Chiang Mai: Silkworm Books. pp. 25–72.
    9. ↑ Karnjanatawe, Karnjana (28 de xaneiro de 2021). "Unesco to get Si Thep report". Bangkok Post (en inglés). Consultado o 18 de agosto de 2022.
    10. ↑ "Si Thep historical park recognised as UNESCO World Cultural Heritage Site". www.thaipbsworld.com.
    11. ↑ "As Thai town joins Unesco list, site 'completely unprepared' for tourism". South China Morning Post (en inglés). 20 de setembro de 2023.
    12. 1 2 World Heritage Convention, (2019). "The Ancient Town of Si Thep", Tentative Lists, UNESCO.
    13. 1 2 3 4 Depimai, Anurak (2020). The Cultural Development of Si-Thep as the Hinterland Ancient Town Prior to 14th Century (Ph.D. thesis). Silpakorn University.
    14. 1 2 Higham, Charles (2014). Early Mainland Southeast Asia: From First Humans to Angkor. Bangkok: River Books. ISBN 9786167339443.
    15. ↑ "จาก “ศรีเทพ” สู่ “วิเชียรบุรี” ประวัติศาสตร์พันปีที่เชื่อมโยงถึงกัน". www.silpa-mag.com (en tailandés). 19 de decembro de 2023. Arquivado dende o orixinal o 19 de decembro de 2023. Consultado o 19 de decembro de 2023.
    16. ↑ Hiram Woodward (2023). "Dvaravati, Si Thep, and Wendan". Arquivado dende o orixinal o 15 de outubro de 2022.
    17. ↑ อธิษฐาน จันทร์กลม (6 de setembro de 2019). "หลงกลิ่นอาย 'ละโว้ ศรีเทพ เสมา' มัณฑละแห่ง 'ศรีจนาศะ'". Matichon (en tailandés). Arquivado dende o orixinal o 26 de outubro de 2023. Consultado o 26 de outubro de 2023.
    18. ↑ "Si Thep counters 'Thai' history". Bangkok Post. 1 de outubro de 2023. Arquivado dende o orixinal o 2025-12-04. Consultado o 5 de decembro de 2025.
    19. ↑ Boeles, J.J. (1964). "The King of Sri Dvaravati and His Regalia" (PDF). Journal of the Siam Society 52 (1): 102–103. Consultado o 13 de abril de 2023.
    20. ↑ Pongsripian, Winai (1983). Traditional Thai historiography and its nineteenth century decline (PDF) (PhD). University of Bristol. p. 21. Consultado o 13 de abril de 2023.
    21. ↑ Blagden, C.O. (1941). "A XVIIth Century Malay Cannon in London". Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society 19 (1): 122–124. JSTOR 41559979. Consultado o 13 de abril de 2023. TA-HTAUNG TA_YA HNIT-HSE SHIT-KHU DWARAWATI THEIN YA - 1128 year (= 1766 A.D) obtained at the conquest of Dwarawati (= Siam). One may note that in that year the Burmese invaded Siam and captured Ayutthaya, the capital, in 1767.
    22. ↑ JARUDHIRANART, Jaroonsak (2017). THE INTERPRETATION OF SI SATCHANALAI (Thesis). Silpakorn University. p. 31. Consultado o 13 de abril de 2023. Ayutthaya, they still named the kingdom after its former kingdom as "Krung Thep Dvaravati Sri Ayutthaya".
    23. ↑ Kutanan, Wibhu; Liu, Dang; Kampuansai, Jatupol; Srikummool, Metawee; Srithawong, Suparat; Shoocongdej, Rasmi; Sangkhano, Sukrit; Ruangchai, Sukhum; Pittayaporn, Pittayawat; Arias, Leonardo; Stoneking, Mark (2021). "Reconstructing the Human Genetic History of Mainland Southeast Asia: Insights from Genome-Wide Data from Thailand and Laos". Mol Biol Evol 38 (8): 3459–3477. PMC 8321548. PMID 33905512. doi:10.1093/molbev/msab124.

    Véxase tamén

    [editar | editar a fonte]
    Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Parque_histórico_de_Si_Thep&oldid=7345249»