Ouriolo europeo

Freebase	/m/0h56055
ITIS	561707
OTT	299687

Ouriolo europeo
	Oriolus oriolus ; Carl von Linné 1758
	Instancia de taxon
	Categoría taxonómica especie
	Taxon superior Oriolus
	Nome curto O. oriolus
	Combinación orixinal Coracias oriolus
Características
	Período de incubación 16 DD
	Tamaño da niñada 3.5
Conservación
	Identificador UICN 103692938
Distribución
	Endémico en Chail Sanctuary (en)
	Área de distribución África; Burkina Faso
Dimensións
	Masa 7.3 g peso de nacemento
Clasificación taxonómica
Reino	Animalia
Filo	Chordata
Clase	Aves
Orde	Passeriformes
Familia	Oriolidae
Xénero	Oriolus
Especie	O. oriolus
Identificadores
Freebase
Freebase	/m/0h56055
ITIS	561707
OTT	299687
Fontes e ligazóns
	Descrito pola fonte Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890) "Q112791773 " ;
	Descrito pola fonte Meyers Konversations-Lexikon, 4ª edición (1885–1890) "Q112791773 " ;
	Wikidata G:Commons C:Commons

O ouriolo europeo^[1] (Oriolus oriolus), comunmente coñecido como ouriolo, milleiro, nicolao, vichelocrego e papafigo,^[2] é o único membro da familia dos ouriolos que vive nas zonas tépedas do hemisferio norte. Especie migratoria, vese en verán en Europa e nas rexións occidentais de Asia, mentres que o inverno o bota nos trópicos.

Distribución e características

Habita en árbores grandes de folla caduca en bosques, soutos, carballeiras e parques, a miúdo nas ribeiras dos ríos. Fai un niño moi limpiño e estábel durante anos na gallada das pólas, adoito en amieiros, e contén entre tres e seis ovos. A femia do ouriolo europeo comeza tarde a facer no niño e a incubación dura uns quince días.

A súa alimentación baséase en insectos e froita, especialmente figos e cereixas, de aí que nalgunhas partes se lle chame galo cereixeiro. En tamaño é coma o merlo, ou incluso lixeiramente maior (24 cm e 72 g de media).

O macho ten un colorido moi particular que o fai inconfundíbel con calquera outra ave ou paxaro galego. Ten o corpo dun amarelo brillante e as ás e parte da cauda negra. A femia, pola contra, é verde e gris, e resulta moi discreta nos nosos bosques. Os ouriolos europeos son tímidos e espantadizos de xeito que é moi complexo albiscalos malia a dourada plumaxe dos machos.

O seu nome procede do canto, unha longa frase (uilauiuuuu) que imita a palabra vichelocrego. Unha das variantes en galego, tamén moi estendida, é oureol, que fai referencia á cor dourada dos machos.

No voo imita os tordos, cun trazado moi directo e veloz, sen apenas oscilacións en distancias medias.

O ouriolo europeo na cultura popular

O ouriolo europeo aparece mencionado nunha sentenza de Confucio, que di:

No Clásico da Poesía lese que "O vichelocrego pousa no ladiño do outeiro". E dixo o Mestre: "Pousa, e ben sabe onde. E por que non ha facer o home como ese paxariño?" (Lunyu, 3,2)

Aparece no escudo e na bandeira do concello lugués de Ourol.

Outros nomes galegos

Bota o millo, bota o millo
que na miña terra queda collido,
e aquí aínda por botar.

—Popular^[3]

Téñense rexistrado en distintas fontes moitos nomes galegos para esta mesma ave, algúns populares e outros máis literarios.

aropendra, maripéndola, milpéndola, milpéndora, milpréndega, milpréndiga, ouripenlo
aureol, oriolo, oureal, oureol, ouriol, ourol
avión (en Xunqueira de Ambía)
bagullo
barazán (o nome procede do feito de facer o niño con anacos de corda, trapos etc., é dicir, con barazas)
bicho do crego, crego, crego amarelo, pica crega
cereixeiro (porque disque gusta moito das cereixas e dos figos, de aí tamén o nome de papafigos)
domingo lirón
gaimarelo, gaio real, gaio bravo, gaio cereixeiro, gaio de braña, papagaio
lapafigos, papafigo, papafigos, figomarelo
manga amarela / marela
mariarrosa, maría-viou (din os rapaces: Maria Viou, ¿teu pai mellorou?, e a ave responde: Mellorou, mellorou)
mareleiro
merlo gaiolo, merlo marelo, merlo rei
millán garrido, millarou, milleiro, vilau garrido
mingulirón
nicolao
oubión
pedro-pequeno
pitioghó (citado por Pérez Patiño)
reboleirón, regoleirón
riádigo, viádigo
rodrigo, rodrigo liro, ringuileirón, rodrigavión, rogavión, figorrodrigo
tiroliro

Notas

↑ "Denominación das aves". Real Academia Galega. Consultado o 2024-12-05.
↑ "Dicionario". Real Academia Galega. Consultado o 2024-12-05.
↑ Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (1980). Guía das aves de Galicia. Ficha do ouriolo. Ilustrado por Calros Silvar. Vigo: Editorial Galaxia. p. 111. ISBN 84-7154-379-6.

[1] "Denominación das aves". Real Academia Galega. Consultado o 2024-12-05.

[2] "Dicionario". Real Academia Galega. Consultado o 2024-12-05.

[3] Penas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (1980). Guía das aves de Galicia. Ficha do ouriolo. Ilustrado por Calros Silvar. Vigo: Editorial Galaxia. p. 111. ISBN 84-7154-379-6.

[1]

[2]

[3]