Océano

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Para o deus mitolóxico Océano véxase Océano.
Mapa das profundidades dos océanos, derivadas das medidas de gravidade.
Mapas dos océanos.

Un océano (do grego Ωκεανός, Okeanós, 'océano') é unha grande extensión de auga salgada, que cobre case tres cuartas partes da superficie do planeta Terra, sendo o principal compoñente da hidrosfera. Aproximadamente o 70% da superficie da Terra (uns 361 millóns de quilómetros cadrados) está composta por océano, unha extensión continua de auga que se acostuma a dividir en varios océanos e en mares máis pequenos. Máis da metade desta área supera os 3.000 metros de profundidade. A salinidade media é arredor de 35 partes por mil, oscilando basicamente entre 31 e 38 partes por mil.

División en océanos[editar | editar a fonte]

Diversas formas de dividir o océano mundial.

Ese continuum de océano mundial acostúmase dividir en océanos e mares en función dos continentes e arquipélagos circundantes. Deste xeito distínguense cinco océanos:

# Océano Localización Área
(km²)
(%)
Volume
(km³)
(%)
Profundidade media
(m)
Costa
(km)
1 Océano Pacífico É o maior de todos. Está entre Asia e América, o continente arquipélago Oceanía sitúase nel.[1][Nota] 7008168723000000000168.723.000
46,6%
7008669880000000000669.880.000
50,1%
70033970000000000003.970 7005135663000000000135.663
2 Océano Atlántico Situado ó oeste de Europa e África, e ó leste de América. Está medrando polos efectos da dorsal atlántica.[2] 700785133000000000085.133.000
23,5%
7008310410900000000310.410.900
23,3%
70033646000000000003.646 7005111866000000000111.866
3 Océano Índico Situado baixo o subcontinente indio en Asia. Ó leste de África e Arabia e ó oeste de Tailandia e Indonesia.[3] 700770560000000000070.560.000
19,5%
7008264000000000000264.000.000
19,8%
70033741000000000003.741 700466526000000000066.526
4 Océano Glacial Antártico Circunda o continente chamado Antártida ó redor do Polo Sur. Moitas veces acostúmase a non citalo por mor de que os seus límites non están moi claros,[4][5] e así dise que o océano Pacífico, o Índico e o Atlántico circundan a Antártida. 700721960000000000021.960.000
6,1%
700771800000000000071.800.000
5,4%
70033270000000000003.270 700417968000000000017.968
5 Océano Glacial Ártico É o que cobre as xeadas augas que circundan o polo Norte[6][7] e abrangue as augas do norte de Norteamérica e Eurasia[8] 700715558000000000015.558.000
4,3%
700718750000000000018.750.000
1,4%
70031205000000000001.205 700445389000000000045.389
Total – océano mundial 7008361900000000000361.900.000
100
70091335000000000001.335.000.000
100
70033688000000000003.688 7005377412000000000377.412[9]
Nota: Nos datos de volume, área e profundidade media inclúense os datos do Mar da China Meridional.
Fontes: Encyclopedia of Earth,[1][2][3][4][8] Organización Hidrográfica Internacional,[5] Regional Oceanography: an Introduction (Tomczak, 2005),[6] Encyclopædia Britannica,[7] e a Unión Internacional de Telecomunicacións.[9]

A auga do mar[editar | editar a fonte]

Contén sustancias sólidas en disolución, sendo as máis abundantes o sodio e o cloro que, na súa forma sólida, combínanse en cloruro de sodio ou sal común e, xunto co magnesio, o calcio e o potasio, constitúen preto do 90% dos elementos disoltos na auga do mar. Ademais hai outros elementos, maiso en cantidades ínfimas.

Salinidade da auga[editar | editar a fonte]

Aproximadamente unha media do 3,5 % do volume da auga, corresponde a substancias en disolución. Se hai moita evaporación, desaparece unha maior cantidade de auga, ficando as sustancias disoltas, co que aumenta a salinidade.

Esta é escasa nas rexións polares, en especial no verán cando o xeo se dilúe na auga. En mares como o Báltico, tamén hai pouca salinidade.

A meirande parte da auga na Terra, o 94 %, atópase nos océanos, da que se evapora unha maior cantidade de auga pura que da que retorna en forma de precipitacións. O volume de auga dos océanos permanece inalterable xa que estes reciben auga a través dos ríos.

Composición[editar | editar a fonte]

Hai que salientar que nunha grande extensión, o océano presenta todos e cada un dos elementos químicos naturais existentes, ben sexa por escorrentía desde os continentes ou polas reservas existentes nel.

Disoltos na auga, aínda que nunha cantidade ínfima, ao ter ese volume tan colosal os océanos, os elementos disoltos constitúen unhas reservas de materias primas case inesgotables, aínda que a súa extracción, coa excepción do cloruro sódico, o sal común, ofrezan actualmente pouca rendibilidade.

En gramos por litro, as cantidades disoltas son as seguintes:

Cloro 19 g/l
Sodio 10,5 g/l
Magnesio 1,35 g/l
Xofre 0,885 g/l
Calcio 0,400 g/l
Potasio 0,380 g/l
Bromo 0,065 g/l
....
39º Prata 0,0000003 g/l
57º Ouro 0,000000004 g/l

A cor do océano[editar | editar a fonte]

Un malentendido moi cotián é que os océanos son de cor azul debido sobre todo ao azul do ceo. Sendo verdade que a superficie do océano reflicte a cor azul do ceo, contribuíndo a ter esa cor na tona da auga, non é porén a causa principal. A causa principal é a absorción que fan as moléculas de auga dos fotóns vermellos da luz incidente. Este é de feito o único exemplo coñecido de cor na natureza que resulta da dinámica vibracional máis que da electrónica.

As correntes mariñas[editar | editar a fonte]

Correntes mariñas (1911)
Para máis información, vexa Corrente oceánica

As correntes oceánicas, movementos máis ou menos continuos da auga dun océano, están causadas polas forzas da rotación terrestre, o vento, o gradiente de temperatura e de salinidade e mais as mareas. O contorno das costas, así como outras correntes, tamén inflúen na dirección das correntes e na súa forza.

As correntes oceánicas poden ter percorridos de miles de quilómetros. Inflúen determinantemente no clima dos continentes, sobre todo nas rexións que bordean os océanos. En particular a corrente do Golfo ou Gulf Stream, que nace no mar Caribe, proporciónalle á zona noroccidental de Europa uns invernos moito máis benignos do que lle correspondería pola súa latitude. Un exemplo oposto é o arrefriamento das illas Hawaii pola corrente de California.

As correntes próximas á superficie dos océanos débense en xeral aos ventos, e viran no hemisferio norte no senso do reloxio e no hemisferio sur en senso contrario. Nas correntes debidas ao vento, o efecto da espiral de Ekman provoca que as correntes avancen angularmente con respecto aos ventos que as producen.

As correntes de profundidade están causadas polo gradiente de temperatura e salinidade, co consecuente gradiente de densidade. A circulación termohalina, unha circulación convectiva (conveccion debida á diferenza de densidades) afecta dun xeito global o conxunto das masas de auga oceánicas. É moi importante pola súa significativa participación no fluxo neto de calor desde as rexións tropicais cara ás polares, sen a que non se comprendería o clima terrestre. Ao fluír nas profundidades, tamén se chaman "ríos submarinos".

As correntes oceánicas mídense en sverdrups, unidade que ten por símbolo Sv. Un Sv correspóndese cunha velocidade de fluxo de 106 metros cúbicos por segundo.

Antigos océanos[editar | editar a fonte]

A deriva continental provocou a evolución dos océanos (e dos continentes) terrestres, en tanto que xuntou e separou os antigos océanos, conformando a súa estrutura actual.

Os cinco océanos
800px-LocationAtlanticOcean.png
Atlántico
800px-LocationArcticOcean.png
Ártico
800px-LocationIndianOcean.png
Índico
800px-LocationPacificOcean.png
Pacífico
800px-LocationSouthernOcean.png
Antártico

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 "Pacific Ocean". Encyclopedia of Earth. Consultado o 2015-03-07. 
  2. 2,0 2,1 "Atlantic Ocean". Encyclopedia of Earth. Consultado o 2015-03-07. 
  3. 3,0 3,1 "Indian Ocean". Encyclopedia of Earth. Consultado o 2015-03-07. 
  4. 4,0 4,1 "Southern Ocean". Encyclopedia of Earth. Consultado o 2015-03-10. 
  5. 5,0 5,1 "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Consultado o 7 February 2010. 
  6. 6,0 6,1 Tomczak, Matthias; Godfrey, J. Stuart (2003). Regional Oceanography: an Introduction (2 ed.). Delhi: Daya Publishing House. ISBN 81-7035-306-8. 
  7. 7,0 7,1 "'Arctic Ocean' - Encyclopædia Britannica". Consultado o 2012-07-02. As an approximation, the Arctic Ocean may be regarded as an estuary of the Atlantic Ocean. 
  8. 8,0 8,1 "Arctic Ocean". Encyclopedia of Earth. Consultado o 2015-03-07. 
  9. 9,0 9,1 "Recommendation ITU-R RS.1624: Sharing between the Earth exploration-satellite (passive) and airborne altimeters in the aeronautical radionavigation service in the band 4 200-4 400 MHz (Question ITU-R 229/7)" (PDF). ITU Radiotelecommunication Sector (ITU-R). Consultado o 2015-04-05. The oceans occupy about 3.35×108 km2 of area. There are 377412 km of oceanic coastlines in the world. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Océano Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]