Mazá

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Mazá.

A mazá[1] é o froito da maceira, máis particularmente, da maceira doméstica, árbore froiteira amplamente cultivada. O estudo do cultivo das mazás constitúe unha parte da pomoloxía (a pomoloxía engloba tódolos froitos con pebidas). A mazá é comestible e ten un sabor doce e ácido segundo as variedades.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

Mazá provén da redución da expresión latina (mala) mattiana, denominación dun tipo de mazá que, segundo se conta, foi tomada en memoria de Caius Matius, tratadista de agricultura[2].

Historia[editar | editar a fonte]

As mazás proveñen das montañas de Tian Shan, zona limítrofe entre a China, Casaquistán e Kirguizistán. Tradicionalmente dise que a súa orixe está na zona de Almaty. De feito, o nome desta cidade é a forma adxectivada do substativo "mazá" en casaco e é popularmente traducido como "pai das mazás".[3][4][5]

Coas expedicións a América, a mazá chegou as colonias dos actuais Estados Unidos e estendeuse logo por todo o territorio.

Tipos[editar | editar a fonte]

Xeralmente, distínguense tres tipos de mazás comestibles: as mazás de sidra, as mazás de mesa ou mazás "de coitelo" e as mazás para cocer, que pertencen a un dos dous primeiros tipos pero soportan ben a cocción. Estes tres tipos proveñen da especie Malus pumila con máis de 20.000 variedades en todo o mundo.

Mazá silvestre[editar | editar a fonte]

A mazá silvestre (maceira brava: Malus sylvestris) é máis pequena cá cultivada e frutifica e madurece máis tarde, o seu sabor é lixeiramente máis acedo. Consumida en cantidade pode provocar indixestión polo que é máis habitual o seu consumo en forma de compota ou asada, consérvase durante meses nun lugar fresco e seco.

Usos[editar | editar a fonte]

Varias bebidas son elaboradas a base de mazás, en particular o zume de mazá que non ten fermentación, azucrado e sen alcol, e a sidra, producida a partir da fermentación dese zume.

Variedades[editar | editar a fonte]

Estímase que existen entre 5000 e 20 000 variedades de mazás,[6] aínda que o número é máis reducido a nivel comercial. Continúa a desenvolverse novas variedades, xeralmente mutacións doutras anteriores.[7] As diferentes variedades distribúense preferentemente en zonas de climas temperados-fríos, pois a maceira é unha das árbores froiteiras que requiren unha maior cantidade de horas de frío (temperaturas inferiores a 7 °C) durante o descanso invernal. Aínda que de media requiren unhas 1200 horas de frío, existen variedades empregadas en zonas subtropicais que requiren tan só duascentas ou trescentas horas, como Anna.

Pódense almacenar varias meses e non perden a súa frescura. De feito, os produtores colleitan durante a tempada e logo almacénanas ata un ano en instalacións creadas especialmente para evitar o proceso de maduración excesivo. Con todo, consérvase mellor en frío que a temperatura ambiente.[8]

Comercio[editar | editar a fonte]

Arredor de 55 millóns de toneladas de mazás foron cultivadas no mundo en 2005, dando un valor aproximado de 10 billóns de dólares. Preto de dous quintos dese total foi producido na China. Preto do 7,5% foi producido nos Estados Unidos.

Nos Estados Unidos, máis do 60% de todas as mazás vendidas comercialmente son cultivadas no estado de Washington. As mazás importadas de Nova Zelandia e outras áreas máis témperas están competindo coa produción dos Estados Unidos e aumentándoa cada ano.

A maior parte da produción de Australia é para o consumo interno. As importacións provenientes de Nova Zelandia non son aceptadas, por mor dunha lei que entrou en vigor en 1921.

Os maiores exportadores de mazás en 2006 foron: República Popular da China, Chile, Italia, Francia e os Estados Unidas, mentres que os maiores importadores no mesmo ano foron Rusia, Alemaña, o Reino Unido e Holanda.

Dez maiores produtores de mazá — 2015
País Produción (en toneladas) Notación*
Flag of the People's Republic of China.svg República Popular da China 35.987.221 F
Estados Unidos de América Estados Unidos 4.272.840 F
India India 2.891.000 F
Turquía Turquía 2.680.080 F
Polonia Polonia 2.493.080 F
Italia Italia 2.411.200 F
Flag of France.svg Francia 1.858.880 F
Flag of Iran.svg Irán 1.651.840 F
Flag of Brazil.svg Brasil 1.339.000 F
Rusia Rusia 1.200.000 F
Flag of Chile.svg Chile 1.169.090 F
Flag of Argentina.svg Arxentina 1.115.950 F
Ucraína Ucraína 954.100 F
Alemaña Alemaña 898.448 F
Flag of South Korea.svg Corea do Sur 806.718 F
Total Mundial 52 921 245 A
*Notación: Ningunha letra = cifra oficial
F = estimación da FAO
A = total agregado, incluíndo valores oficiais e estimados
Fonte: FAO

A mazá na cultura popular galega[editar | editar a fonte]

Moza bonita no mundo
non había de nacer,
porque fai como a mazá:
tódolas queren comer.

Simboloxía[editar | editar a fonte]

O xuízo de Paris, Peter Paul Rubens, ca. 1638 - 1639. (Museo do Prado, Madrid).
  • A tradición ilustra con ela a pasaxé bíblica en que Adán e Eva foron expulsados do Paraíso por probar o froito da árbore do coñecemento.
  • En contos tradicionais, como o de Brancaneves a mazá xoga un papel fundamental.
  • A mazá da discordia na mitoloxía grega desata un problema entre as deusas Hera, Afrodita e Atenea.
  • Isaac Newton comentou ao seu biógrafo William Stukeley, que usou a caída dunha mazá na súa horta como inspiración para formular a lei da gravitación universal.[9]
  • Empregouse como logotipo polo grupo de rock The Beatles para a súa compañía discográfica.
  • O logotipo da empresa de informática Apple Inc. é unha mazá mordida e os seus computadores chámanse Macintosh (McIntosh é unha variedade de mazá).

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]