Lingua navagho
| Lingua navagho | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Diné bizaad  | |||||||||||||||||||
 pronuncia (axuda · info) | |||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| Propiedades | |||||||||||||||||||
|
Número de falantes
169369 (2011) | |||||||||||||||||||
|
Alfabeto
| |||||||||||||||||||
|
Institución de normalización
| |||||||||||||||||||
|
Tipoloxía lingüística
| |||||||||||||||||||
|
Estado de lingua da UNESCO
 vulnerábel | |||||||||||||||||||
| Clasificación lingüística | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| Wikidata C:Commons | |||||||||||||||||||
O navagho,[1] navaho ou navajo[2] (Diné bizaad) é unha lingua amerindia falada nos Estados Unidos de América por 175.000 indios navaghos (2015).[3] Pertence á subfamilia linguas atapascanas meridionais, á familia atapascana e ó filo na-dené. O navagho está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.[4]
Fálase nos estados de Arizona, Novo México, Utah, Colorado, California e Nevada; e unha pequena minoría de 37 persoas nos estados mexicanos de Chihuahua, Sonora e Baixa California.
Na segunda guerra mundial, os americanos empregaron os navaghos para mandárense mensaxes codificadas. Nestas mensaxes, os navaghos empregaban curiosas palabras para referirse ao instrumental bélico, poñéndolle distintos nomes de paxaros a distintos avións, por exemplo.
Nomenclatura
[editar | editar a fonte]"Navagho" é un exónimo. Procede da palabra tewa "navahu" (gran campo), que combina as raíces "nava" (campo) e "hu" (val). O castelán tomou o termo para referirse á área noroeste do actual estado de Novo México e, posteriormente, pasou ao inglés, xa como apelativo para o pobo navagho e a súa lingua.[5]
Os navagho refírense a si mesmos como "diné" (o pobo), e á súa lingua como "diné bizaad" (a lingua do pobo).[6]
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ González González, Manuel (ed.). "Navagho". Tergal. Consultado o 31/12/2024.
- ↑ Definición de navajo* no Dicionario de Galego de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
- ↑ Ryan, Camille. "Language Use" (PDF). Censo do goberno (2011). Arquivado dende o orixinal (PDF) o 05 de febreiro de 2016. Consultado o 5 de xuño de 2015.
- ↑ Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.
- ↑ "Navajo - Etymology of Navajo by etymonline". www.etymonline.com (en inglés). Consultado o 2024-04-09.
- ↑ Minahan 2013, p. 260.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte] |
A Galipedia ten un portal sobre: Pobos indíxenas de América |
Bibliografía
[editar | editar a fonte]- Minahan, J. (2013). Ethnic Groups of the Americas: An Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 978-1-61069-163-5.
Outros artigos
[editar | editar a fonte]Ligazóns externas
[editar | editar a fonte] |
Existe unha versión da Wikipedia en Lingua navagho |
- Dicionario Castelán - navagho
- Rela de páxinas sobre o idioma navagho (en inglés)
- Fontes navagho (en inglés)
- Oficina gobernamental de lingua e cultura navagho (en inglés)
