Saltar ao contido

Lingua kaingang

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Lingua kaingang
 Instancia de
 Subclase de
Propiedades
 Estado de lingua da UNESCO
en perigo
Clasificación lingüística
Localización
 País
Códigos e identificadores
Freebase/m/051vv3s Editar o valor en Wikidata
ISO 639-3kgp Editar o valor en Wikidata
ISO 639-5kgp Editar o valor en Wikidata
IETFkgp Editar o valor en Wikidata
Wikidata

A lingua kaingang (tamén soletreada kaingáng)[1] é unha lingua jê falada polo pobo kaingang no sur do Brasil,[2] en São Paulo, Santa Catarina, Paraná e Río Grande do Sur.[3] O pobo kaingang componse dunhas 30.000 persoas e arredor do 60 ou 65% falan a lingua. Segundo datos de 1989 tiña 18.000 falantes.[4]A maioría tamén fala portugués. O kaingang está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.[5]

Vocabulario

[editar | editar a fonte]

Loukotka (1968) enumera os seguintes elementos de vocabulario básico para as variedades da lingua kaingang.[6]

TermoKaingang
central
Kaingang
meridional
Kaingang
setentrional
Kaingang
oriental
AweicomaGuayanaIngainAmhó
árbore taktóntagtongtengtongumarikélkotuktaintektoi
cabeza krinkrimi-krinkrima-kréngaparéaunt-kreinkré
ollo kanékarnäi-kanékanema-kuná-maapin-táam-pángundón
orella ningréinñinkreni-ñengréningréma-yomamá-maamineráam-engránanrá
lingua nonéunéi-ñonánenéa-numá-maa-mundánomdá
auga goyogóyogóyogoyongoyo-mapranlkrankarat
lume pinpénpiñpimpé-manpaipéinpén
sol aráneréirénaramroiñáaráaró
millo ñarañéregérenñerenghárañerénduindá
xaguar minmingmimimmegló-machuchíkuchichuchi
serpe panpanapónepamponé-makundúkundúkundú
  1. MUNDURUKU, D. Contos indígenas brasileiros. Ilustrações de Rogério Borges. Segunda Edição. São Paulo. Global. 2005. p. 43
  2. Rodrigues, Aryon Dall'Igna (1986). Línguas brasileiras. Para o conhecimento das línguas indígenas (en portugués). São Paulo: Ed. Loyola.
  3. "População kaingang por estado". www.portalkaingang.org. Consultado o 2022-04-29.
  4. "Tabela 3179: Pessoas indígenas de 5 anos ou mais de idade, residentes em terras indígenas, por sexo e grupos de idade, segundo a condição de falar língua indígena no domicílio e o tronco, a família linguística, a língua indígena de classificação e a língua indígena de identificação". sidra.ibge.gov.br. Consultado o 2022-04-29.
  5. Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 11 de xullo de 2022.
  6. Loukotka, Čestmír (1968). Classification of South American Indian languages. Os Ánxeles: UCLA Latin American Center.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]
  • D'Angelis, Wilmar R. (1998). Traços de modo e modos de traçar geometrias: línguas Macro-Jê & teoria fonológica. Tese de Doutorado, 2 vols. (en portugués). Campinas, Brazil: IEL-Unicamp. 
  • Jolkesky, Marcelo Pinho de Valhery (2009). Fonologia e prosódia do Kaingáng falado em Cacique Doble. Anais do SETA 3 (Campinas: Editora do IEL-UNICAMP). pp. 675–685.